Ediu la historia sportiva d’Andiast

Las inizialas dalla uniun seconstituida igl emprem da november 1964 ad Andiast ha segir procurau per discussiun lunsch sur Andiast ora. USA, Uniun sportiva Andiast, cun quellas inizialas che regordan als Stadis Uni ha l’uniun sportiva organisau sur decennis biaras occurrenzas sportivas. L’uniun ei vegnida installada per tgirar pliras spartas da sport, sper ir cun skis e cuorsa liunga era ballapei ed atletica leva ed auter. Emprem president dalla USA ei Mario Sgier staus. El ha dacuort procurau per ina reediziun dad in cudischet cumparius avon beingleiti 20 onns. Lu cu l’Uniun sportiva Andiast steva probabel sil zenit da sias activitads.

Entschiet sco club da skis

L’entschatta dallas activitads sportivas organisadas ad Andiast tonschan denton entochen egl onn 1943. Lu, cu ils amaturs dad ir cun skis han fundau il club da skis. Il club ch’ei dus decennis pli tard semidaus ella uniun sportiva. Mario Sgier che ha procurau per la reediziun dalla historia sportiva da siu vitg nativ ha getg che l’emprem ediziun seigi stulida. «Adina puspei ei la damonda vegnida nua ch’ins survegni il cudischet.» La nova ediziun ei cumparida en lungatg tudestg, Mario Sgier ha vuliu porscher la historia sportiva d’Andiast era als hosps da vacanzas. Per il text dalla broschura ha Josef Dietrich procurau e quei gia avon prest 20 onns.

Informativ e divertent

E quei text ei ton divertents sco informativs e tradescha dabia dall’entschatta dil sport da skis en Surselva. Gia igl onn 1944 ein las mattatschas d’Andiast separticipadas a cuorsas da skis organisadas dil club. «Per las mattatschas era ei puccau dad ir cun skis cun caultschas.» Quella regla han ins denton stuiu abolir. Tenor il text dalla broschura ei la sentenzia vegnida: «Dalla schuria giud scantschala.» E daco han ins tuttenina lubiu allas mattatschas dad ir cun skis e scarsola cun caultschas? «Il tempo rasant dad ina cuorsa da scarsola ha alzau las rassas dallas mattatschas sco balluns.» Pia negina fama, il sport ella neiv ha contribuiu alla emanzipaziun. Cuorsas da skis eran gia da biall’entschatta impurtontas. Sco la cuorsa rapida naven dall’Alp Dado. La partenza sesanflava ella vischinonza dall’ustria dil territori da skis dad oz. Pista deva ei lu negina, ei valeva da tener il vial fullaus ensi. Via Gneida sur in piogn vi sin intschess dad Andiast entochen il vitg. Temps dil victur dalla cuorsa digl onn 1955; 6 minutas e 23 secundas. Accidents deva ei era, la REGA denton aunc buc. In currider blessau a caschun dad ina dallas empremas cuorsas rapidas han ins transportau a casa en ina canastra da fein cavigliada sin ina schliusa.

Dabia engaschi

Josef Dietrich ha buca mo contribuiu il text alla broschura, el ei sez s’engaschaus dabi onns per l’uniun sportiva. Denter auter ha el tgirau la giuventetgna sin skis. Ils commembers han denton era dau ballapei e buca mo organisau la cuorsa da cuorer «Gieri Gienatsch». Las activitads sportivas per in vitg muntagnard ein stadas multifaras e regularas. «Oz fuss quei strusch pli pusseivel.» Josef Dietrich ha menziunau che biaras persunas oriundas d’Andiast turnavien per segidar ad organisar ni  separticipavien sez a cuorsas e cumbats sportivs. «Ed els han era tarmess lur affons la fin dalla jamna als cuors da giuventetgna e sport.» Las naschientschas ei medemamein tschessadas el vitgs muntagnards. El ravugl dalla USA eis ei vegniu detg quiet el decuors da varga in decenni. Ella ei daventada in’unfrenda d’embrugls ella politica communala. Mo quei fuss lu puspei in’autra historia. Abolida eis ella denton buc e forsa spetga la USA sin ina renaschientscha.