La democrazia drova varietad mediala

El decuors dils davos decennis ein las gasettas vegnidas ferm sut squetsch. Ellas han piars duas tiarzas dils inserats ed ina tiarza dils abonnents. En Svizra ein passa 70 gasettas svanidas ed il process da concentraziun progredescha cun ried. D’attribuir ei quella digren cunzun alla concurrenza da plattafuormas globalas da derasaziun gratuita sco Google, Facebook etc. Ellas furneschan buca mo informaziuns gratuitas, anzi han era privau la pressa d’ina gronda part dils inserats che formavan la basa existenziala principala da biaras gasettas.

Per frenar la digren d’abonnents ein ils editurs sfurzai d’extender las purschidas digitalas, pia d’esser presents sin plirs canals. Quei caschuna considerabels cuosts supplementars senza puder generar entradas da num. Plinavon constateschan ins ch’adina pli paucs ein promts da pagar per las informaziuns. Gest il temps da corona semuossa denton ina ga dapli con impurtontas ch’informaziuns fidadas, retschercadas e verificadas ein. Da quella midada da tenuta piteschan cunzun medias localas e regiunalas. Malgrad quei astga il Grischun buca selamentar, silmeins pil mument. Grazia al sustegn dil maun public ed all’iniziativa e perseveronza d’entgins paucs editurs privats eis ei reussiu da mantener el Grischun ina relativmein gronda varietad schurnalistica. Bein ei in cert monopol strusch staus d’impedir. Jeu prefereschel denton in monopol en mauns grischuns, al dictat da moguls medials solvents si da Turitg! Sper treis gasettas quotidianas e varga in tozzel gasettas localas dat ei el Grischun era ils canals da radio e televisiun da Somedia e pliras plattafuormas online. Fetg impurtonta pil Grischun triling ei s’entelli la purschida dallas medias publicas dad SRF, RTR ed RSI. Mo grazia alla Fundaziun da medias rumantschas FMR, alimentada cun mieds publics, pon las gasettas romontschas «La Quotidiana», «Pagina da Surmeir»  e «Posta Ladina/Engadinerpost» exister. Per pliras medias ei la cuntinuitad denton sin ballontscha.

Gia dapi biars onns ei il stadi daventaus cunscients che medias indepedentas ein centralas, gie indispensablas per il funcziunar d’ina democrazia. Quei tonpli en ina tiara cun ina democrazia directa ed en ina societad multiculturala e plurilinguistica. Las medias han pia buca mo la funcziun d’informar e divertir, anzi ellas adempleschan era in’impurtonta funcziun politica per la capientscha vicendeivla e per la cohesiun naziunala. Ellas han pia funcziuns ed incumbensas da servis public e giustificheschan aschia era in sustegn statal. Entochen dacheu ei quei succediu a moda indirecta cun sustener agenturas e cun surprender ina part dils cuosts da distribuziun postala dallas gasettas abonnadas. Da niev duei quei sustegn vegnir rinforzaus ed amplificaus cun ina nova contribuziun per la distribuziun matutina ed en favur dalla transformaziun digitala. Da quella mesira duein profitar ton las gasettas, televisiuns e radios locals sco era organs d’uniuns ed organisaziuns.

La finamira dil niev pachet che vegn proximamein en votaziun ei da rinforzar e sustener la varietad ed independenza dallas medias svizras. Cuntrari allas pretensiuns dils adversaris sustegn il pachet proporziunalmein dapli las medias pintgas che procuran per informaziun dalla regiun per la regiun. Il sustegn supplementar ei ina mesira transitorica limitada a siat onns. Ils criteris da promoziun ein concepi aschia che la politica sa buca influenzar la schelta ed ils cuntegns schurnalistics. Stadi e medias ein bein dependents in da l’auter, astgan denton maina daventar sclavs ni servils viceversa!