«Els èn alloschos da Coira anfignen Casti»
Situaziun critica igl aton passo: varsaquants staschuniers eran alla tschertga d’en cutier per la staschung d’anviern ainten la regiun da Planeiras. Aint igl frataimp on la plepart dad els catto en alloschi. Chegl s’extenda pero anfignen ainten las valladas vischinantas. Singuls studios e pitschnas abitaziuns ainten la destinaziun sez èn, siva digl trend da homeoffice, affitadas pigl antier onn – sen costs digls staschuniers.
«Sch’ia na cat navot, sunga sfurzada da deir giu la plazza, malgro igl contract», ò Georgia Maya gia detg igl otgover 2021 anvers la FMR. Ella è stada egna da varsaquantas staschunieras desperadas tgi tschartgeva en cutier ainten la regiun da Lai per la staschung d’anviern. La situaziun sa preschentava da lez taimp schi difficila scu anc mai: indumbrevlas scolastas da skis, cuschiniers e camerieras tschartgevan sen Facebook, Tutti, Flatfox u tar la tavla neira aint igl Spar anc en sottetg.
Catto en alloschi – pero betg ainten la regiun
Georgia Maya ò catto en cutier aint igl frataimp: «Igl mies patrung ò pudia organisar ena tgombra per me.» Ella n’è dantant betg en cass singul – varsaquants patrungs ed ampluias paran d’aveir striuno e stgaffia igls davos alloschis ainten la regiun. Igl hotel Kurhaus per exaimpel ò reservo tgombras digl hotel pigl persunal. Ampluias dallas pendicularas u digl hotel Schweizerhof èn alloschos ainten las tgombras da persunal u tg’igls staschuniers on catto sez en alloschi.
Ma noua sa cattan chels alloschis? Dominik Büchler, igl manader dalla Scola svizra da skis e snowboard dat sclarimaint: «Alla fegn finala on tot igls noss 220 scolasts da skis angascheas catto en sottetg. Igl radius è dantant sa schlargea. Aint igl frataimp èn els alloschos da Coira anfignen Casti. E perfign a Coira ègl da star an colonna.»
S’obliier per 12 meis
Tgi staschuniers na cattan nign sottetg è ena sfeida tgi fatschainta er otras destinaziuns scu chella da Surses (varda box). «La problematica è er neida tematisada agl inscunter dallas Scolas da skis grischunas a Laax. I sa mossa dapertot en maletg sumigliaint», dei Dominik Büchler. Affitadras ed affitaders prefereschan fittadigns pigl antier onn. Antras la pandemia è la dumonda da studios s’augmentada. Igl homeoffice pussibilitescha da cumbinar igl eir cun skis cugl luvrar. Lotti Kranich è stada mademamaintg ena staschuniera alla tschertga d’en sottetg. Ella ò catto en’abitaziun a Lai, dantant è ella s’oblieida per aglmanc 12 meis.
Svilup critic per la destinaziun
Scu gestiunari ègl cler per Dominik Büchler: «Nous ischan per l’egna dependents da staschuniers e persunal qualiftgia. Staschuniers na vignan dantant betg angal per luvrar, mabagn er per sa participar alla veta culturala/sociala ainten la regiun. Sch’igls alloschis mantgan, pudessan scolastas da skis ed oter persunal favorisar an futur otras regiuns. Pigl svilup dalla destinaziun è la situaziun actuala damai fitg critica.»
Tschartger schliaziuns politicas
La mancanza d’alloschis pigl persunal ò aint igl frataimp er catto rancunaschientscha aint igl parlamaint da Vaz. Per l’egna mantga an general spazi d’abitar per ampremas abitaziuns – taragn da biagier è marcanzeia rara. Per l’otra vei igl parlamaint igl problem an connex cugl cutier pigl persunal, scu tg’igl mastral Maurin Malär declera: «Nous ischan consciaints dalla problematica. Ansemen cugls actours principals – seian chegl per exaimpel las pendicularas u la hotellareia – nign nous a far en’amprema survista. Noua è igl problem, tge pussebladas dattigl e scu proceder saron dumondas centralas.» Explicaziuns pi concretas n’ò igl mastral dantant betg lia far: «Nous ischan anc all’antschatta da chel process.»
Persunal turistic ò catto en sottetg
L’antschatta da december on igl Cumegn da Surses ed igl turissem scretg passa 3 000 brevs a tot igls possessours d’immobiglias (la FMR ò rapporto). I mantgan abitaziuns e tgombras pigl persunal turistic ainten la Val Surses. Bung 20 persungas vegian sen chegl pudia gidar, uscheia tgi tots vegian ossa en sottetg. I detta regularmaintg novas offertas per dar a fit ena tgombra u en’abitaziun, manegia la directoura da Savognin Bivio Alvra Turissem Tanja Amacher anvers RTR.
Pigl mument nign tema è d’installar Quadrins tar l’anterioura staziun dalla pendiculara a Savognin. Scu chegl tg’igl mastral Leo Thomann ò detg anvers RTR, vegigl do en recurs. Ainten chel vigna ranfatschea tgi la lescha da biagier na vigna betg risguardada a moda correcta. Las Pendicularas da Savognin on retratg la dumonda da biagier. I fiss sto previa da dar a fit las abitaziuns a persunal da differentas branschas. Igl spazi d’abitadi ainten chel li è dantant reservo pigl persunal dallas pendicularas. (rtr/fmr)
Gust da leger dapli?