Wuhan, Anhui, Yunnan, Min
Ils Giugs olimpics a Beijing han entschiet e gl’entir mund mira viers la China. Ella ei lontana, mo tuttina – tras las medias – eis ella datier. Malgrad gliez eis ella lontana. La Scola da talents Surselva a Glion ei avischinada al gigant, a sia cultura, geografia e societad.
Musica tipica chinesa e glisch decenta beneventan ils visitaders. Ins entra en in mund jester. Da quel han ins massa clischés: las tschaveras tipicas, il panda, «Made in China», massa glieud huslia che imitescha tut. E forsa aunc la medischina tradiziunala chinesa. L’exposiziun che la Scola da talents Surselva ha organisau la fin d’jamna ha dau caschun d’emprender ad enconuscher quei gigant.
L’opiniun dad Inês e Corsin
L’illuminaziun ei drizzada sin preits cun illustraziuns, cartas geograficas e cuorts texts. Sin meisas ein requisits. Ina meisa eis ei mess a meisa, tut ei pinau per survir ris, legums e pulaster cun sosa dultscha. Sper il taglier ein buca tschadun e savetscha, mobein ils bastunets. Giu dil plantschiu su ell’aula dalla casa da scola pendan latiarnas cotschnas e drags da pupi. Enamiez l’exposiziun engartan ins gl’uors da panda. Avon che ir tier quel seferman ins avon ina poppa da vitrina vestgida el costum tradiziunal d’ina dunna chinesa. Gest dasperas la poppa d’in um vestgius alla moda europeica. «Finamira dall’exposiziun eis ei da cumparegliar la China cull’Europa», declara Rita Bearth. Ella ei stada responsabla per quei project dalla Scola da talents Surselva.
Gest all’entrada dall’exposiziun ha ina tematica fetg actuala beneventau ils visitaders. Ils tschun tscherchels dils Giugs olimpics d’unviern rendan attent a quei eveniment. «Beijing 2022 ei per nos sportists e nossas sportistas in mument special, la visiun d’astgar separticipar in gi sez all’Olimpiada ei fetg gronda», tradescha Rita Bearth ed in da ses scolars conferman quei: Corsin Andreoli da Vignogn ei in sportist ambizius. El discuors culla FMR duront la viseta all’exposiziun gi el che l’Olimpiada interesseschi el specialmein. Ina dallas finamiras dil revider fuss ei dad esser selecziunaus in gi pils Giugs olimpics. Quels ein lu buca ella China, mobein en in auter cantun dil mund. La China interessescha tuttina extrem el, medemamein sia conscolara Inês Costa Silva. La scolara ei da Schluein e frequenta la tiarza classa dalla Scola da talents Surselva. Ella manegia pertuccont il project dall’exposiziun: «Gia avon che nus essan sefatschentai culla China interessava quella tiara mei. Ussa sundel jeu segira ch’jeu vegnel in gi a viagiar leu», gi la scolara da 15 onns. Ella ei buca ella partiziun dils sportists, mobein quella dalla musica. Inês sincerescha vinavon ch’ei hagi fatg grond plascher da s’approfundir ella cultura jastra e vasta da quella gronda tiara.
Tiara misteriusa, ed offensiva?
Enten preparar il project havess Corsin Andreoli bugen luvrau ella gruppa che presenta ils Giugs olimpics 2022. Memia biars levan quei, aschia ch’ins ha stuiu trer la sort. Corsin ei vegnius ella gruppa che ha tractau la politica d’expansiun. In tema plitost sensibel e delicat. La scolasta Rita Bearth relativescha: «Nus essan avischinai a moda neutrala e senza pregiudezis alla China». Il project interdisciplinar ha ella realisau culs giuvenils ellas lecziuns da tudestg RGZ (Räume, Zeit, Gesellschaften). Ella e David Halser, il menader dalla Scola da talents Surselva, ha fatg il concept per tuttas classas cun 34 scolaras e scolars.
La cumparegliaziun dalla China cull’Europa ei stada ina buna metoda per capir co quella gronda naziun «funcziuna». Il project ha aviert als giuvenils la cultura e filosofia chinesa, la tradiziun, il lungatg, la historia e la culinarica, ils dretgs humans ed ulterius. Ell’Europa percepesch’ins la China sco tiara ton misteriusa sco offensiva. A moda interessada, critica e neutrala han ils giuvenils relativau quei maletg. Ell’exposiziun emprend’ins d’enconuscher il lungatg cun ses 100’000 segns. «Nus Europeans secuntentein cun 26 bustabs», manegia David Halser. Tematicas sensiblas han ils giuvenils inclus, denton buca survaletau. Per exempel la situaziun d’in pievel buca-chines, ils Uigurs, e quella da Hongkong. «Ord vesta dalla China essan nus ils exots, e buca els», manegia David Halser. Cun 1,3 milliardas carstgauns ein ils Chines la pli gronda gruppa etnica dil mund. Mintgin crescha si culla filosofia ch’el fa part d’ina unitad e ch’el ha da far percamon.
Cun fotografar sil QR san ins arver il video che la Scola da talents Surselva ha fatg dall’exposiziun. Quei video da duas minutas ei accessibels sin YouTube.
Gust da leger dapli?