«Jeu sun buc igl elefant ella stizun da porcellana»
Ei fa la pareta ch’il clima politic seigi vegnius pli dirs en Surselva dapi che Ralf Schlaepfer ei president communal da Schluein. Il giurist smanatscha detg spert cun la pala giuridica. Tenor sias explicaziuns vul el denton primarmein luvrar per il beinstar dalla Surselva ed era per igl avegnir dil Spital regiunal Surselva.
Sias intervensiuns procuran spert per tensiuns politicas. Il president communal da Schluein, Ralf Schlaepfer para bugen da provocar. Sco commember da suprastonza da SanaSurselva ha ina da sias intervenziuns fatg fierer, Patrick Schaniel la faultsch el canvau e demissiunar per immediat sco president dalla SanaSurselva. Ralf Schlaepfer tschontscha en quei connex dad ina mantun scalgias. Els vesa quei mantun scalgias plitost ella situaziun da pari che regia en suprastonza da SanaSurselva suenter l’abidicaziun dil president. Dus suprastonts vulan cuntinuar cul project strategic a favur dil Spital regiunal Surselva, dus auters sistir il project silmeins entochen che SanaSurselva ha in niev presidi. Ralf Schlaepfer sincerescha da vuler s’engaschar vinavon a favur dil spital regiunal.
FMR: Vus essas dapi tschun onns president communal da Schluein, in job da siemi?
Ralf Schlaepfer: Ei drova dabia perseveronza per in tal uffeci public. Entochen che jeu haiel surpriu quella incumbensa sundel jeu s’engaschaus professiunalmein duront 40 onns ella economia privata. Denton bia auter che la lavur ella economia ei quei job public la finala era buc.
Dapi che Vus essas president communal han ins il sentiment ch’ei brischi pli stedi ella politica sursilvana. Appartegn la confrontaziun al caracter da Ralf Schlaepfer?
Na cuntrari, jeu carezel la Surselva, ella schai a mi a cor. Schiglioc fuss jeu buca s’engaschaus per exempel per il center d’utilitad per giuvnas e giuvens interprendiders installaus el casti Löwenberg. In che lavura dil reminent cun success e che dat era suttetg ad artistas ed artists. Jeu haiel era surpriu auters uffecis publics e jeu lessel s’engaschar per quei liug che jeu hai elegiu per mia dimora per il rest da mia veta.
E tuttina ei Vossa strategia politica per biars in legn. Dacuort han las vischnauncas da Schluein ed era Laax communicau da bandunar la SanaSurselva. E lu scheis Vus eleger en suprastonza da quella organisaziun che Vus haveis smanatschau da bandunar?
Nus havein in grond problem ella SanaSurselva che sto vegnir sligiaus. Cun nossa annunzia da bandunar la SanaSurselva havein nus vuliu dar in segn, in segn da svegliar. La SanaSurselva ei possessura dil Spital regiunal Surselva. Igl avegnir da quei spital ston ins prender a mauns ton pli spert. Jeu hai getg alla radunonza da delegai da buca sulet vuler critisar, mobein dad esser promts da gidar da segirar igl avegnir da quei spital.
Sch’ins risguarda las carplinas actualas ella suprastonza sedamondan ins secapescha con fetg che Vus contribuis agl avegnir dil spital?
Jeu quetel pil mument donn ch’ina part dalla suprastonza da SanaSurselva vul sistir in project che vul menar il spital egl avegnir. Ord mia vesta eis ei impurtont da cuntinuar aschi spert sco pusseivel cun quei project. E quei tenor la decisiun dalla radunonza da delegai da SanaSurselva. Nus havein acceptau quei project unanimamein. Ton en suprastonza sco a caschun dalla radunonza da delegai l’entschatta november. Tut ils spitals regiunals grischuns han oz in problem finanzial. E tut ils spitals regiunals vegnan a sefatschentar en ina moda ni l’autra cun ina varianta da collaborar cul Spital cantunal a Cuera. Sche nus essan leu ils emprems che spluntein vid la porta havein nus era las meglieras schanzas d’entrar.
La damonda che ha la finala menau allas divergenzas actualas ei sch’il spital duei esser representaus ella gruppa empalonta dil project?
Ei setracta dad in project che la corporaziun da SanaSurselva respectiv sia radunonza da delegai ha mess sin via per elavurar ina strategia futura per il spital regiunal. Il cussegl d’administraziun dil spital ha schau far ina studia per in baghetg niev per il spital per 730 000 francs ch’ei vegnida terminada igl onn 2023. La studia ei vegnida enconuschenta pér el davos quen dil spital che ha amortisau ina summa da 600 000 francs. Quella studia vai jeu mai retschiert ed era buc ils ulteriurs commembers dalla suprastonza da SanaSurselva, sco quei ch’els han getg. Sulet ina declaronza dil president dil cussegl d’administraziun en connex cun l’amortisaziun e che la studia vegni alla conclusiun ch’ei drovi in niev spital. Quei vul gir che las prognosas da cuosts che las vischnauncas han nudau en lur preventivs ein pli probabel memia bassas. Ussa eis ei fetg impurtont ch’ils possessurs dils spitals, las vischnauncas representadas da lur delegadas e delegai da SanaSurselva, elavurien ina atgna strategia per segirar igl avegnir dil spital.
Las vischnauncas da Schluein e Laax han gia inoltrau pli baul in plogn viers SanaSurselva. Schluein e Laax han intervegniu a scret tier diversas vischnauncas sursilvanas e tschentau en damonda lur legitimaziun da fundar la Reit da sanadad. Quei ha buca gest contribuiu ad in fritgeivel ambient da discussiun?
Quei ei forsa miu disavantatg sco giurist. A mi dat spert en egl sch’enzatgei constat buc. Jeu hai gia fatg attent las delegadas ed ils delegai da Sana Surselva ch’ei sappien buca decider ina tala gronda caussa sco ina Reit da sanadad senza plidentar la populaziun dallas vischnauncas. Jeu hai viu ella brev drizzada allas vischnauncas in bien cussegl, in ch’ei fruntaus sin pauca capientscha. Ussa dat ei denton vischnauncas ch’ein aunc buca dalla partida ella Reit da sanadad, perquei che la populaziun ha da decider. Sco per exempel la vischnaunca da Sagogn che decida il december.
Tonaton eis ei buca da far curvien che Vus haveis buca bia amitgs ellas organisaziuns regiunalas?
Miu moto dalla veta ei ch’ins sto haver bugen carstgauns. Quei vul denton buca gir ch’ins stoppi haver bugen tuts da tut temps, mobein ch’ins ei cheu per quels che han sez negin plaid el capetel. E ch’ins stat sin peis, sch’ins constatescha che las reglas da giug vegnan buca risguardadas e che las empermischuns vegnan buca tenidas en.
Vus haveis dacuort sez discurriu, suenter la demissiun dil president da SanaSurselva, dad in mantun scalgias. A quei mantun haveis Vus era contribuiu?
Il mantun scalgias che jeu hai plidentau sereferescha alla collaboraziun actuala ella suprastonza da SanaSurselva. Ina suprastonza da quater commembers cun mintgamai dus commembers ch’ein da different meini. Encunter las reglas da giug han dus dils commembers dalla suprastonza decidiu da sistir il project. Dus ulteriurs ein sedecidi da tarmetter ina communicaziun da pressa encunter la veglia dil rest dalla suprastonza che leva organisar ina sesida e discutar la situaziun. Jeu sesentel buca sco elefant ella stizun da porcellana che ha caschunau in mund scalgias.
L’egliada critica viers igl agen secuntener, maunca quella egliada al president communal da Schluein?
Jeu sun enconuschents tier mes collaboraturs e collegas sco ensatgi che stat tier ses sbagls, sche jeu hai fatg sbagls e jeu sun cumplettamein critics viers l’atgna persuna, sch’enzatgei va buca sco ei havess dad ir. Jeu sun denton dil meini ch’ei seigi da tener plaid. Sche quei ei buc il cass, lu ston quels esser critics cun sesez ch’ein buca seteni vid las empermischuns. Ed els duein per plascher buca fierer crappa sin auters, sch’els sesan en ina casa da veider.
La populaziun sursilvana s’interessescha strusch per divergenzas persunalas, mobein per igl avegnir dil spital?
Jeu battel da cuminonza cun il president communal dad Ilaz/Glion da continuar ton pli spert cul project instradaus dalla radunonza da delegai. Che la gruppa da project vegni spert a sias conclusiuns per che nus sappien ton pli spert co menar il spital en in avegnir prospereivel.
Gust da leger dapli?