Pintgas fleivlezias

Glossa

parter

Jeu vi midar il mund. Per tut prezi. Sch’ei fa da basegns cun setaccar vid la via. Impurtont ei da frenar il scaldament dil clima.

Tgei dat ei pia da far? Igl ei schi sempel. Restrenscher la globalisaziun! Duvrar mo products indigens. Importar nuot pli. E desister da carn.

Ensemen cun Giachen Gieri, Fiona, Mia, Kevin e Justin fundeschel ina gruppa da Whattsapp. In telefonin ha ozilgi gie mintgin. Kevin e Fiona in dils Stadis uni. Giachen Gieri ed jeu in dalla Corea dil Sid. Mia e Justin in chines. Bien, da propi esser consequents stuess ins desister da tals apparats fabricai cun materials zun rars ed importai da schi lunsch naven, aber hey, ina pintga fleivlezia astga mintgin selubir. Ins vul lu è buc esser pli papals ch’il Papa.

La notg vargada ein nos telefonins vegni cargai. Per part cun forza nucleara dad ovras atomaras, nua che la damonda, co dismetter rumien radioactiv ei aunc gitg buca sclerida. Per part denton era exemplaricamain cun forza solara! E sch’ils panels solars fussen vegni fabricai en China cun lavur sfurzada – hey, ina pintga fleivlezia astga mintgin haver.

Nus essan sentupai en in café ed havein era buiu in tal – s’auda gie tier nossa cultura. Bein ei la fava da café vegnida importada dalla Columbia, aber hey, ina pintga fleivlezia astga mintgin haver.

Tiel café ha ei dau ina tschugalattetta. In tipic product svizzer. Okay, il cacao ei vegnius importaus dall’Africa, aber hey, ina pintga fleivlezia astga mintgin haver.

Nus essan serinforzai cun ina banana. Importada dall’America dil sid – aber bananas s’audan ussa propi schon dagitg tier la cultura svizra. Ed insumma: ina pintga fleivlezia astga mintgin haver. Ins vul lu era buca valer sco stinaus.

Impurtont eisi da desister da carn. Producir carn drova extrem bia aua e vaccas produceschan leutier gas da methan ch’ei condecisivs pil scaldament dil clima. Che biestga pasculescha la stad nossas alps e procura aschia che quellas vegnan cultivadas ei secundar. Vaccas s’audan buca tier nossa cultura. Quellas ston svanir!

Da l’autra vart ei caschiel in tipic product svizzer. Leutier furnescha el protein e substanzas mineralas e gusta oreifer. Per magliar caschiel sto uss propi negin haver ina schliatta cunscienzia. Quei ei gie bu carn. Ed era sche las vaccas produceschan methan – hey, ina pintga fleivlezia astga mintgin selubir.

Fiona manegia ch’ins savessi tener vaccas pervia dil latg e cu ellas dattan buca pli aschi bia latg mazzar e barschar ellas e duvrar la calira per scaldar, aber segir buca magliar lur carn.

Bien, propi ina logica han quels patratgs buc, mo la finfinala: Per tut ils problems munglass ins buc era aunc stuer presentar ina soluziun. Impurtont ei ch’ins hagi discurriu giudlunder e hey, ina pintga fleivlezia astga mintgin haver.

Suenter quels discuors zun fritgeivels essan nus i en ina stizun ed havein cumprau niev resti. Ins sa buc adina mo s’unfrir. Mintgaton astg’ins era remunerar sesez, sch’ins fa schon ton pil clima. Jeu hai cumprau ina giacca per temps pli freids, secapescha «Swiss Design» – Made in Vietnam. Justin ha giu tschaffenun d’anflar caultschas ultramodernas, fabricadas d’affons el Bangladesh. Tut sto uss veramein buc esser perfetg. Hey, ina pintga fleivlezia astga mintgin haver.

Suenter in gentar, nua che nus havein sappientivamein desistiu da carn e magliau avocados importai dil Mexico vein nus ponderau, tgei ch’ins savess aunc tut far pil clima. Mo enzatgei propi prudent ei buca dau el tgau. Ina bloccada el tschurvi. Per schligiar quella drov’ei in clima pli cauld, in clima tropic. Pia essan nus semess en in eroplan ed essan sgulai viers Bali. Hey…


Erwin Caduff da Morissen lavura sco redactur tar Radiotelevisiun Svizra Rumantscha.