Bia travagl ella Val Tujetsch
Duront la proxima stad ei la Val Tujetsch per part in plazzal da construcziun. Sper las duas ovras solaras grondas a Scharinas e Nalps vulan las pendicularas remplazzar las sutgeras a Val Val. E quellas sutgeras ston esser protegidas da novas lavineras. Ils plazzals caschunan dapli traffic sin via ed ell’aria.
Tgei consequenzas ch’in grond plazzal da construcziun ha per ina vischnaunca sa la populaziun tuatschina neu dalla construcziun dalla NEAT. Quei gi il president communal da Tujetsch, Martin Cavegn ed aschunta: «Baghegiar senza emissiuns datti buc.» E baghegiau vegn ei alla gronda la proxima stad ella Val Tujetsch. Gest duas ovras solaras grondas vegnan actualmein realisadas a Nalps ed a Scharinas. La proxima stad quentan las pendicularas Andermatt/Sedrun da remplazzar las duas pendicularas a Val Val che sesanflan gest agl ur dalla ovra solara da Scharinas. El medem mument ston ellas construir el liug novas lavineras per proteger las pendicularas. Plazzals da construcziun che carmalan dabia transport da material sin via cun camiuns e tras l’aria cun helicopters.
Planisar ton sco pusseivel
Per il president communal, Martin Cavegn eis ei impurtont da planisar il traffic als plazzas aschilunsch che quei ei pusseivel. «Nus essan en stretg contact cun ils patruns da construcziun.» Il president communal menziuna ch’igl access al plazzal a Nalps meini buca tras igl entir vitg da Sedrun. «Quel sviescha en direcziun da Surrein ed il vitg da Surrein eis ei pusseivel d’untgir.» Martin Cavegn gi ch’ei seigi buca da temer che camiuns seigien igl entir gi sin via tras ils uclauns tuatschins. «E pigl auter essan nus gia disai cun dabia traffic duront la stad che vegn e va en direcziun dil Pass Alpsu.»
Plidentau ha Martin Cavegn era ils sgols da helicopter. El ei numnadamein buca mo president communal, mobein era guardiacatscha. «Nus sespruein dad impedir che la selvaschina vegn mulestada memia zun.» Per il plazzal da construcziun a Nalps ein negins sgols da helicopter previ e per ils ulteriurs transports per l’ovra solara a Scharinas e per las pendicularas e lavineras a Val Val datti rutas da sgular. Ed il temps cu ils helicopters san sesalzar ell’aria ein medemamein defini, tenor las explicaziuns da Martin Cavegn. Ina gronda part dil material per l’ovra solara da Scharinas vegn transportada cun ina pendiculara construida aposta per il plazzal.
Bia traffic sin la via da cuolm
Dad ina buna coordinaziun pertuccont igl access als plazzals da construcziun tschontscha era Silvio Schmid dallas pendicularas Andermatt/Sedrun. E quella coordinaziun pertucca meins il traffic sin via cantunala sco quei che Silvio Schmid explichescha. «Dabia traffic datti silla via naven da Rueras en direcziun da Scharinas Cuolm Val e Val Val.» E quei pertucca buca sulet il transport per ils plazzals da construcziun. «Quella via vegn era duvrada dil menaschi d’alp e dils purs che cultiveschan lur praus.» Silvio Schmid conceda che la lubientscha per construir las novas pendicularas seigi aunc buc arrivada. «Nus quintein denton che quella vegn proximamein e che nus savein entscheiver a baghegiar igl avrel.» La lavur da construir las lavineras ei gia surdada a duas interpresas, ad ina vallesana ed ina grischuna, menziuna Silvio Schmid. «Ei fa senn da realisar lavineras e pendicularas enina.» Ferton che las pendicularas fineschan enteifer ina stad lur constructs, drovan las ovras solaras grondas treis entochen quater onns entochen ch’ellas ein realisadas.
Impediments per il turissem
Ils territoris dils plazzals da construcziun a Val Val e Scharinas ein era appreciai da turistas e turists duront la stad ton a pei sco sil velo da muntogna. Per exempel meina la Senda Sursilvana tras quei intschess. Silvio Schmid presidiescha sper sia incumbensa per las pendicularas dad Andermatt/Sedrun era l’organisaziun turistica da Sedrun e Mustér. El conceda ch’il baghegiar en quei territori seigi buc exnum d’engrau al turissem da stad. «Impurtont eis ei d’informar ils hosps davart ils impediments e disturbis.» Silvio Schmid vul denton era nezegiar turisticamein la construcziun dallas ovra solaras. «Nus vulein organisar cun ils patruns da construziun guidadas sin ils plazzals.» El manegia ch’igl interess vid quellas ovras grondas e co ellas vegnien construidas seigi segiramein avon maun. E pigl auter eis era el cunscients ch’igl ei buca pusseivel da baghegiar senza emissiuns. «Persuenter survegnin nus indrezs ch’ein per la val economicamein impurtonts.»
Gust da leger dapli?