La branscha da baghegiar ei consolidada
Igl onn 2025 para da daventar in bien onn per la branscha da baghegiar principala en Surselva. Semegliontamein sco egl entir cantun Grischun semova il volumen da lavur en rama digl onn 2024 e lez ei staus buns. Ina sfida restan ils aults prezis per material ed energia, mo era d’occupar las plazzas da lavur.
Igl onn 2024 ei l’activitad da baghegiar carschida el cantun Grischun per 3,1 % en cumparegliaziun cugl onn avon. «Suenter ils onns problematics culla pandemia da corona ei l’economia da construcziun seconsolidada sin in nivel cun in volumen da lavur da rodund ina milliarda francs», scriva la Societad grischuna dils impressaris en sia bilanza digl onn vargau e la prevista per quest onn.
Ina part essenziala dalla branscha da baghegiar principala el Grischun ei il sectur dalla construcziun bassa. Tenor la societad munta quel ussa puspei a rodund 55 % digl entir volumen suenter ch’el era curdaus sin 50 %. Per la fin digl onn 2024 disponevan las interpresas da baghegiar d’ina reserva da lavur da 470,6 milliuns francs. «Dapi 2020 essan nus ussa puspei el contuorn da 500 milliuns francs», constatescha la societad. La fin da zercladur 2024 eran 4985 persunas occupadas ella branscha da baghegiar principala. Quei ei 224 persunas ni 4,7 % dapli ch’in onn avon.
Semegliont svilup en Surselva
«Nus disponin buca da datas specificamein per la Surselva. Mo sin fundament da nossas enconuschientschas corrispunda il svilup en Surselva a quel dall’ulteriura part dil cantun Grischun. Era leu ei l’activitad da baghegiar stada igl onn 2024 levamein sur quella digl onn avon e consequentamein buna», di il meinafatschenta dalla Societad grischuna dils impressaris, Andreas Felix, sin damonda dalla FMR. Optimists eis el era per uonn: «La situaziun dalla fiera da habitaziuns, ils projects en connex culla construcziun d’implonts da producir energia sco era ils preventivs dallas vischnauncas, dil cantun e dalla Viafier retica empermettan ina bun’occupaziun era quest onn.»
Per incarica dalla Societad grischuna dils impressaris fa l’interpresa BAK Economics AG mintga tschun onns in studi en fuorma d’ina prognosa davart la damonda sil sectur da baghegiar regiunala. «La pli nova prognosa da 2024 quenta pils onns 2025 entochen 2029 cun in lev carschament da 3,3 % el Grischun. Per la Surselva ei la prognosa schizun levamein aunc megliera grazia al sectur da construcziun aulta», relata Andreas Felix.
Surmuntau l’iniziativa
Igl onn 2012 ha il pievel svizzer acceptau l’iniziativa da secundas habitaziuns. Gest sin quei sectur era l’activitad da baghegiar en Surselva fetg buna. «Ils emprems treis onns suenter la votaziun ein biars projects concedi avon vegni realisai. Suenter 2016 ei quell’activitad tschessada marcantamein. Ils davos onns – surtut dapi la pandemia da corona – constatein nus che secundas habitaziuns ein puspei attractivas. Quei va denton sin donn e cuost da habitaziuns veglias e meina cheutras als problems enconuschents dils indigens d’anflar spazi da viver ellas vischnauncas», declara Andreas Felix. Las interpresas da baghegiar grischunas hagien reagiu sin quellas midadas: «Ellas han scuvretg novs segments dalla fiera ni adattau lur capacitads alla damonda. Mintga interpresa ha stuiu decider sezza en tgei direcziun ir. Ella retrospectiva constatein nus che las interpresas han apparentamein reagiu endretg e che la branscha ei consolidada oz.»
Il slontsch ei semantenius
L’iniziativa da secundas habitaziuns ei stada ina che ha fatschentau l’economia, en special la branscha da baghegiar. In’autra ei la pandemia da corona stada. Mo era en quei connex para il sectur da construcziun d’haver giu recepts. «Grazia allas stentas dalla branscha ella prevenziun ed il monitoring sco era la politica pragmatica dalla regenza ein ils plazzals adina stai en funcziun. Aschia ei il slontsch semantenius. Dapi che la pandemia ei tschessada ei il volumen da lavur sil baghetg seconsolidaus sin in nivel solid. Quei astgass restar aschia ils proxims onns.»
Cuosts carschents
Pei a pei culla carischia ein ils cuosts per energia e material da construcziun s’augmentai considerablamein ils davos onns. «L’emprema fasa dall’uiara ell’Ucraina eis ei strusch stau pusseivel da cumprar per exempel itschal, lenn ni products sin basa d’ieli sco per exempel isolaziun. Sche quei ei stau pusseivel, lu sulettamein per termins incerts e fetg aults prezis», constatescha Andreas Felix. Silsuenter ei la situaziun senormalisada, mo ils prezis ein restai aults. In auter problem che pertucca era la branscha da baghegiar ei d’anflar persunal, sco il meinafatschenta dalla Societad grischuna dils impressaris di: «Ina dallas grondas sfidas da nossa branscha ei segiramein da recrutar nova glieud, tener ella el menaschi e promover forzas da cader e professiunalas.» En quei connex seigien ils binaris vegni tschentai. Per professiuns e funcziuns da cader sil sectur dalla branscha da baghegiar detti ei differentas vias da scolaziun e perfecziun.
Gust da leger dapli?