Dacasa – In liug? In sentiment?
Pled sin via
Sche ti vessas dumandau mei avon entgin temps tgei che dacasa munti? Lu vess jeu pli probabel giu breigias da dar a ti riposta. Mo dapi la mort da nos geniturs, enten far uorden e rumir lur habitaziun, ha quei plaid survegniu ina tut autra muntada. La habitaziun ei vita – negin dacas pli? – Ni datti aunc auters dacasa?
Per mei hai gia adina dau plirs dacasa. Da pign ensi sun sesentida spert ed empauet dapertut dacasa. Schar encrescher ei per mei in plaid jester. Pli baul hai jeu passentau dabia temps en auters tenercasa, tier parents ed era aupair el Valleis a Sion. En mintga liug sun sesentida beinspert bein e dacasa. Da mintga liug hai bialas regurdientschas ed il lungatg franzos schai aunc oz cor a mi fetg bein.
Dacasa, sentiments, experienzas, aventuras? Ei dat denton in dacasa preferiu e quei ei Campliun. Leu hai gia baul passentau bugen temps. Gl’emprem tier tat e tatta e pli tard en plazza tier aug ed onda.
Cheu dess ei bia da raquintar da nossas aventuras ellas streglias dil vitget.
Mo ina dallas bialas regurdientschas da Campliun ein ils gentars da dumengia tier la tatta. Tut mes augs, mi’onda, tat e tatta ed jeu vid ina gronda meisa. La tatta cun bucca rienta surveva il gentar ed ella pareva a mi empau sco la clutscha cun ses pluscheins. E lu suenter gentar. Segir il schigentar la vischala era buca gest mia pissiun. Mo tut ils auters svanevan era buc ord cuschina. Ei vegneva priu peda da paterlar, sediscuorer, far legher e magari perfin sunar. Quei era aschi ina biala ed emperneivla atmosfera e sco buobetta gudevel la cumpignia e la truscha a casa tier la tatta. Il sentiment dad esser dacasa ch’jeu sentel aunc oz sch’jeu patratgel vid Campliun.
Per pli tard, cu jeu hai giu mezza famiglia, la tatta era morta, sun jeu vegnida pertscharta che mia mumma haveva surpriu la tradiziun dalla tatta. E tier ella veva ei adina plaz davos meisa. Temps per in café ed in paterlada, temps per in bien cussegl, temps per tut tgi che duvrava agid. Tier mumma a Danis sesenteva ins bein, tuts eran adina beinvegni. Ed aunc uss era sche la habitaziun ei vita – sesentel jeu leu dacasa.
Tgei ei il dacasa? Entginas mobiglias sco regurdientscha ed il giavisch da menar vinavon la tradiziun da mumma e tatta? Dacasa ei leu nua ch’ins vegn bugen. Dacasa dependa buca mo dil liug. Dacasa ein ins leu nua ch’ins sesenta bein, sa esser sco ins ei ed anfla ureglias, mauns e cors aviarts in per l’auter. E quei sa esser x zanua sin nies mund.
Andrea Cathomas-Friberg è scolasta da scolina e catecheta da Dardin.
En collavuraziun cun RTR publitgescha la FMR adina en la davosa ediziun da l’emna il «Pled sin via». Quel è alura era d’udir mintgamai la dumengia tar RTR, en l’emissiun «Vita e cretta».
Gust da leger dapli?