Ils pros pendros – üna granda tematica?
Daspö il pü tard ils 1. gün sun ils pros in Engiadin’Ota pendros – dimena que regna ün scumand d’entrer i’ls pros per umauns scu eir per bes-chas chasaunas. Ma vain que eir tgnieu aint da la populaziun – ed haun las vschinaunchas eir da der chastihs in connex cun la clameda our d’preda?
Illa Surselva as cugnuoscha la parevla u istorgia da la Metta da fein. Quella tratta d’üna figüra mistica chi dess intemmurir als iffaunts ch’els nu dessan entrer in pros chi nu sun auncha sgios. Sch’els vessan da fer que listess, alura riva la Metta da fain cun üna fotsch ed als taglia giò ils peis. In Engiadin’Ota nu’s cugnuoscha üna tela istorgia, ma d’entrer in pros pendros es natürelmaing eir scumando. Davart quist scumand infuorman las vschinaunchas adüna al principi da la prümavaira in annunzchas ufficielas e sün lur tevlas nairas.
Üngüna granda tematica
Dimena in Engiadin’Ota nu rivan neir na ils cussagls cumünels cun la fotsch a chastier a la glieud chi nu’s tegna vi da quist scumand. Ma numerusas tevlas da Segl fin S-chanf – chi’s rechattan a l’ur dals pros – infuorman cha la clameda our d’preda saja in vigur e chi possa der multas per quels e quellas chi aintran in pros pendros. Quatter vschinaunchas haun do sclarimaint davart lur andamaint e lur experienzas i’ls ultims ans in connex cun la clameda our d’preda.
«Nus nu vains tenor mieu savair auncha mê do multas. Scha qualchün fess üna denunzcha, alura a’s vess que da sclarir giò il cas ed a’s pudess alura eir chastier a las persunas pertuchedas», disch Urs Niederegger, il chanzlist cumünel da La Punt Chamues-ch. Tenor el nu saja la clameda our d’preda üna granda tematica. Impü nun ho la vschinauncha düraunt ils ultims ans neir na survgnieu üngüns resuns dals purs chi füss ün grand problem e cha bgera glieud nu’s tgness vi dal scumand.
Oblig da saivs a Puntraschigna
Eir las vschinaunchas da Schlarigna e Puntraschigna nun haun sün dumanda da la FMR stuvieu gnir activas in connex cun la clameda our d’preda düraunt ils ultims ans. A Schlarigna renda la publicaziun ufficiela attent cha que po der multas da 100 francs per persunas chi cuntrafaun a la clameda our d’preda.
E la vschinauncha da Puntraschigna infuorma in sia publicaziun ufficiela, cha que regna impü auncha ün oblig da saivs. Quel voul dir cha mincha possessur da terrain es oblio da metter in uorden saivs e mürs düraunt il temp da pasculaziun süllas parcellas cunfinantas cun vias u terrain cumünel.
Cunvegna cun Pulizia chantunela
A Bever es il cas ün pô different e lo nun es la vschinauncha svess respunsabla per survaglier la clameda our d’preda. «Nus vains üna cunvegna cun la Pulizia chantunela. Dimena scha qualchün aintra i’ls pros pendros, nu gnins nus infurmos explicitamaing. Uscheja cha la pulizia scumparta alura ils chastihs e na nus», disch Renato Roffler, il administratur cumünel da Bever. El agiundscha cha la vschinauncha survain adüna la fin da l’an üna part da tuot las multas generedas, ma cha que nu vain in quist process alura infurmo perche cha tuot las multas sun gnidas scumpartidas. La vschinauncha da Bever nu possa dimena stimer quauntas multas chi vegnan dedas causa la clameda our d’preda. «Ma eau vegn oura da que cha que capita fich d’inrer», conclüda Renato Roffler.
Tenor el rendan però ils collavuratuors cumünels adüna attent – sch’els observan a glieud chi’s rechatta süls pros – cha que nu saja permiss. Impustüt scha’ls pros sajan alura sgios per la prüma vouta, nun hegia tscherta glieud incletta pel scumand da’ls passer, dimena la clameda d’preda regna eir inavaunt: «Bever es circundo da grandas surfatschas agriculas e nus vains cò ses purs, perque vainsa eir üna lungia düreda da la clameda our d’preda e que fin la fin settember», declera Renato Roffler.
Uscheja cha la populaziun e’ls turists in Engiadin’Ota respettan in generel la clameda our d’preda – e que sainza cha que fess dabsögn d’üna figüra sgrischaivla scu la Metta da fein.
Gust da leger dapli?