Il problem dallas
iniziativas dil pievel

Da Martin Cabalzar

Era quella gada ha il suveran ton svizzer sco grischun spediu tuttas quater iniziativas popularas dalla glatscha giu. E quei cun buna raschun. Tetels sco «buna scola», «dignitad dils animals» e «dretg svizzer enstagl derschaders jasters» tunan secapescha bein, ein denton embruglionts, meinan il suveran en err e leventan speronzas fallidas. E quei senza saver presentar soluziuns realisticas e realisablas. Aschia sa ei magari capitar ch’ils iniziants sezs ein magari trumpai dalla moda e maniera co lur iniziativas (formuladas a moda generala vegnan transponidas ni frisadas) ella pratica. La fidonza egl instrument iniziativa vegn aschia sutminada. Magari surdrovan denton era singuls, gruppaziuns e partidas l’iniziativa per gudignar (cunzun en onns d’elecziun) attenziun publica ni per far squetsch politic.

Dapi l’introducziun dil dretg d’iniziativa (1891) ein totalmein 333 iniziativas vegnidas inoltradas, 213 ein la finala vegnidas en votaziun, 100 retra-tgas, 4 declaradas per nunvaleivlas e buca meins che 14 (!) ein aunc pendentas. Acceptadas ein la finala scarsas 22 vegnidas, quei che corrispunda ad ina quota da mudests 10,5 pertschien. Malgrad quei paran las iniziativas popularas da guder ils davos onns dapli calamita che zacu. Ei vegn buca mo inoltrau e votau pli stedi davart iniziativas popularas, ellas cattan era marcantamein pli savens accoglientscha tiel suveran. Quei san ins secapescha interpretar sco attest legreivel per ina democrazia vivida.

Nuotatonmeins procuran la concretisaziun legala, la transposiziun ed interpretaziun pratica dallas iniziativas savens per vivas contraversas. Per evitar frustraziuns posteriuras fuss ei probabel pli recli e necessari sch’ei dess ina pre-examinaziun pli severa dallas iniziativas dispiteivlas.
martin.cabalzar@somedia.ch