• Fundaziun medias rumantschas
  • Abunar la newsletter «Lectura Rumantscha»
  • Chalender
Logo FMR
  • Tut
  • surregiunal
  • Surselva
  • Grischun Central
  • Engiadina
  • Newsletter

Lectura Rumantscha

mardi, ils 22 da settember 2026
David Truttmann
FMR

Pli grischuna na po la lectura dad oz strusch esser – i va per selvaschina, fusiuns, electricitad e crappa. Viva la Grischa!

Sch’ils animals pendan

Per tai e per mai n’èsi probabel betg insatge particular, sche animals morts pendan cun il chau engiu en garaschas amez il vitg. Ma per insatgi che n’enconuscha betg la tradiziun da la chatscha grischuna po quai irritar in pau. Insumma, en la garascha da Guolf Denoth (foto) a Zernez penda durant il settember blera selvaschina. Gist il di che noss collega Jon Duschletta da la Posta Ladina ha visità il guardiaselvaschina è girà bler!

In animal che penda – en la garascha dal guardiaselvaschina Guolf Denoth da Zernez n’è quai betg insatge particular durant il settember. Foto: Jon Duschletta/PL

La fusiun sin la muntogna

Es ti era stada u stà activ en in’uniun da giuventetgna. Forsa anc adina? Da mes temp (avant passa 30 onns!) èri cler ch’ins entra, suenter il temp da scola, en l’uniun da giuventetgna e ch’ins va lura a gidar tar discos, festas u teaters. Sin la Muntogna da Schons devi fin dacurt duas uniuns cun gronda tradiziun – la «Calandaria» e la «Cumpagneia da Donat». Dacurt hai dà la gronda fusiun, e bainbaud vegn giugà teater.

La Cumpagneia da Donat en acziun tar il teater dal 2024. Ussa è l’uniun da giuventetgna fusiunada. Foto: Stefanie Elsa

In u l’auter «però»

E tge schessas ti, sch’i girass sin in piz en tia vischinanza ina roda da vent? – Sinceramain, suenter esser viagià avant blers onns tras la California e passà tras ina val cun tschient e tschient da rodas da vent, na ma paressan 2 – 3 rodas sin in piz grischun gnanc pli ina catastrofa. Ma apunta, i dat anc in u l’auter «però», era da mia vart. Insumma datti en il Grischun anc blers «però’s». Nossa collega Claudia Cadruvi ha rimnà quels.

Il sulet lieu en il Grischun, nua ch’ina roda da vent è en funcziun e bainprest ina segunda: il territori da Haldenstein. Foto: Visualisaziun Calandawind

La surpraisa da Lumbrein

Has ti chavà tartuffels quest onn? Ed has forsa chattà in toc preistoric, enstagl dad in tartuffelun? Quai fiss gea ina brava surpraisa. Ma avant 60 onns èn lavurers a Lumbrein era stads bravamain surprais. Durant chavar per construir ina via han els chattà ina platta da crap cun si plirs mauns, ina fatscha ed ina sigir. Oz sa chatta quella stela en il Museum retic. Ma ils Lumerins han laschà far ina replica ch’è vegnida tschentada ed inaugurada ussa.

Ina reproducziun (culada) da stela da Sietschen è vegnida tschentada ed inagurada ussa sut Lumbrein. Foto: Laura Egger

Abunescha la Lectura Rumantscha.

Lectura Rumantscha

Pli grischuna na po la lectura dad oz strusch esser – i va per selvaschina, fusiuns, electricitad e crappa. Viva la Grischa! Sch’ils animals pendan…
David Truttmann/FMR, ils 22 da settember 2026

Vegls sco la crappa, innovativs sco ils Lumerins

Dapi varga 60 onns sesanfla la stela da Sietschen el Museum retic a Cuera. Quella ei vegnida scuvrida ils onns 1960 sut Lumbrein. Uss ei…
Guillermo Alvarez Sellan/FMR, ils 21 da settember 2026

La lunga via fin tar la roda

Sin il Piz Martegnas sur Savognin tira in pulit vent. Là fissi pussaivel da construir in implant per energia da vent – tenor il plan…
Claudia Cadruvi/FMR, ils 21 da settember 2026

L’Axpo spetga sin reglas – il Chantun targlina

L’Axpo planisescha in implant cun otg rodas da vent en il Grischun. La Repower e l’EWZ investeschan pli gugent en l’exteriur.
Claudia Cadruvi/FMR, ils 21 da settember 2026

«Pais: 132,6 kils – età: ündesch ons»

Che capita cur cha chatschaders e chatschadras han fat butin? – Üna visita pro’l guardgiasulvaschina Guolf Denoth a Zernez ha dat invista illa sistematica da…
Jon Duschletta/PL, ils 21 da settember 2026

Anzemen sen tribuna

L’antscheata digl on ân las duas uniùns da giuvantetgna da la Muntogna da Schons, la Calandaria a la Cumpagneia da Donat, fusiuno. L’amprema ocurenza â…
Dorathe Schindelholz-Dolf/FMR, ils 21 da settember 2026

Lectura rumantscha

Enstagl da far grondas enumeraziuns da las tematicas, vuless jau oz be tschentar questas dumondas. En urden per tai? Collavurar cun scolar Nua has ti…
David Truttmann/FMR, ils 21 da settember 2026

Il chaun morda – il nurser sto star botta

In nurser da Scuol sto pajar ina multa perquai ch’in chaun da protecziun ha mors in auter chaun. En pli sentenziescha la Procura publica il…
Claudia Cadruvi/FMR, ils 20 da settember 2026

Agid per pasturs inculpads

Dretgiras e procuras publicas chapeschian anc memia pauc da chauns da protecziun. Gliez di Martin von Wyl da «Herdenschutzhunde Schweiz» en connex cun la condemnaziun…
Claudia Cadruvi/FMR, ils 20 da settember 2026

Il pievel sa decider

Il suveran ellas vischnauncas sursilvanas decida la fin da november davart la reorganisaziun dil provediment da sanadad ella regiun. Quei han decidiu unanimamein gievgia sera…
SDA/FMR/FMR, ils 20 da settember 2026

Menaschi tradiziunal e tuttina modern

L’interpresa Tarcisi Maissen SA a Trun sa festivar il giubileum da 80 onns quest onn. Ella ei bein enconuschenta per siu stil da baghegiar casas…
Hans Huonder/FMR Sursilvan, ils 20 da settember 2026

Navigaziun dad artitgels

1 2 3 … 229 enavant »

Gust da leger dapli?

  • La Pagina da Surmeir
  • Posta Ladina
  • La Quotidiana
  • RTR
  • Impressum
  • Protecziun da datas
Logo FMR Logo FMR