Lectura Rumantscha
FMR
Oz furnin nus a tai surtut istorgias actualas davart votaziuns ed elecziuns da questa dumengia. Ma curiusamain han tuttas da far cun l’onn 1991 …
Baiver: GEA – Vuschar: NA
Il mars 1991 aveva jau 15 onns. La fin da la scola e mes anniversari da 16 onns eran en vista. Quel mais da mars 1991 aveva il suveran svizzer decis da sbassar – a livel federal – la vegliadetgna da votar da 20 onns giu sin 18 onns. Gia quella giada aveva jau ma dumandà, daco betg sbassar gist sin 16 onns. Daco astg jau atgnamain baiver biera e vin a partir da 16 onns, ma betg ir a vuschar? Passa trais decennis pli tard èsi anc adina medem: Baiver dastgan quels da 16. Ma vuschar astgan els pir cun 18. En il chantun Grischun resta quai uschia era suenter questa dumengia da votaziun.
In suffel da «Wind of Change»
L’onn 1991 è insumma stà in onn da grondas midadas politicas – la Germania era gist vegnida unida, l’Uniun sovietica è sballunada ed ils Scorpions schulavan «Wind of Change». Ed oz? Intginas chaussas midan d’in cuntin, autras turnan perfin u na sa midan betg grond. Insumma, questa dumengia hai dà en diversas vischnancas dal Grischun elecziuns. Ed er a livel communal vala: U ch’i resta tut a la veglia (Zernez) u ch’i dat ina leva midada (Ilanz/Glion) u ch’i sufla in «Wind of Change» (Bravuogn Filisur). Tge ch’è meglier, vegn a sa mussar ils proxims mais.
La fiesta tuatschina
L’onn 1991 è stà il giubileum da 700 onns da la Svizra. La bella istorgia dal engirament dal Rütli e dal Patg federal vegnan connotads cun l’onn 1291 – schegea che istorichers da vaglia mettan en dumonda quella data ed anc auters mitus da libertad e fraternitad svizra. Ma il 1991 hai dà ina festa da vaglia. Ussa han las Tuatschinas ed ils Tuatschins fatg il medem en format pli local: ina flotta festa per il giubileum da 700 onns. L’archivar communal Tarcisi Hendry – ina sort Guglielm Tell tuatschin – ha numnadamain scuvert en in document dal 14avel tschientaner l’emprima menziun dal Tujetsch. Viva!
E sche ti has avunda da votaziuns, elecziuns e festas, lura gida mo pli la «bumba» che mia collega Gabriela Riedi recumonda da metter sin maisa. Ina buna bumba.
Gust da leger dapli?