• Fundaziun medias rumantschas
  • Abunar la newsletter «Lectura Rumantscha»
  • Chalender
Logo FMR
  • Tut
  • surregiunal
  • Surselva
  • Grischun Central
  • Engiadina
  • Newsletter

Lectura rumantscha

venderdi, ils 25 da settember 2026
David Truttmann
FMR

Nomen est omen: Questa lectura è scritta en lingua rumantscha, bain cler? Quai prend jau talmain a cor che jau tematisesch la lingua en pliras colurs e tonalitads.

Il material pluriling

Has ti gia vuschà? Per posta? U has ti bittà la busta en la chartera da la chanzlia? Ni vas ti a votar ed eleger tut classic a l’urna questa dumengia? Gia avant circa in mais has ti survegnì il material da votar cun cedels e missivas. Per rumantsch u tudestg? E sche rumantsch, en tge varianta? En Engiadin’Ota è quai detg cumplex, sco che nossa collega Anna Bott ha constatà cura ch’il material da votaziun è arrivà tar ella. Ma savevas ti che en Engiadin’Ota survegnan mo var 5 % da las votantas e votants il material en lingua rumantscha?

Il material da votaziun da l’Engiadin’Ota. Foto: Anna Bott

Midada da lingua

Forsa è ella stada la suletta cussegliera naziunala en l’istorgia svizra che ha discurrì il tipic dialect da la Bregaglia, il «bargaiot». Per verifitgar quella tesa ha ussa mancà il temp. Anna Giacometti (PLD) ha en mintga cas annunzià da vulair chalar cun sia carica parlamentara a la fin da november. Quai fulla via per l’anteriur cusseglier guvernativ e collega da partida Christian Rathgeb. Quel ha bain fatg intensivamain curs da sursilvan e discurra fitg bain rumantsch. Ma «bargaiot»?

La cussegliera naziunala Anna Giacometti remetta ses uffizi sin la fin da november 2026. Foto: Claudia Cadruvi

Rumantsch ha quarta prioritad

«I fissan era cuntents cun reverendas che na discurran betg rumantsch!» – Quai ha respundì mes collega Toni Vinzens suenter sia retschertga en connex cun las plazzas vacantas da reverendas en il Grischun. Las plaivs refurmadas fissan gia mo cuntentas dad insumma pudair engaschar ina persuna che tgira las olmas en lur rayon. Las qualitads linguisticas avessan pir quarta u tschintgavla prioritad. Basta refurmà.

La baselgia reformada da Sagogn (davon), cul clutger dalla catolica (seniester).
La plaiv refurmada da Sagogn-Laax-Falera tschertga in plevon ni ina plevonessa (silla foto dretg la baselgia refurmada da Sagogn, davostier quella catolica). Foto: Augustin Beeli

Il «Hansdampf» surmiran

Per tudestg datti la moda da dir divertenta dal «Hans­dampf in allen Gassen». Per rumantsch datti intginas variantas: il «Gion dapertut» ubain il «Jon battastrada». Ma insaco na ma quadran quellas denominaziuns. Il «Hans­dampf» è simplamain meglier. Ma dapi che jau hai legì il purtret dal «Hansdampf» surmiran Flavio Sterli hai jau chattà la soluziun: il cherli! Ed en quest cas vai perfin en rima: Il cherli Sterli.

In «Hans­dampf» ed in cherli – Flavio Sterli da Jona e Savognin. Foto: Claudia Cadruvi

Perquai per finir anc in bun verset rumantsch che tracta nossa lingua: «Per rumantsch as poja tour per mans üna pruna. E per rumantsch as poja eir laschar chi tuna!» – Sche insatgi sa danunder che quel verset vegn, grazia per indicaziuns!


Abunescha la Lectura Rumantscha.

Lectura rumantscha

Nomen est omen: Questa lectura è scritta en lingua rumantscha, bain cler? Quai prend jau talmain a cor che jau tematisesch la lingua en pliras…
David Truttmann/FMR, ils 25 da settember 2026

Grischun na lascha betg votar cun 16

Dus da trais Grischuns s’expriman cunter il dretg da votar cun 16 onns. Las partidas giuvnas reageschan cun plaschair fin frust. En in punct èn…
Claudia Cadruvi, ils 27 da settember 2026

Festivau las ragischs

Fiasta a Sedrun: La sonda vargada han da quei da 400 persunas festivau il giubileum da 700 onns «vischins da Tujetsch». Schegie che la fuola…
Sandro Buchli/FMR, ils 27 da settember 2026

Tschernü la cuntinuaziun

Il cumün da Zernez vain guvernà la prosma legislatura dal listess gremi sco fin uossa. Tant il president sco eir la suprastanza in uffizi sun…
Michael Steiner/FMR, ils 27 da settember 2026

Martin Capeder ei il niev president

Martin Capeder da Duin ei vegnius eligius ier dumengia cun in resultat excellent sco niev president communal dad Ilanz/Glion. Da 1144 vuschs valeivlas ha Martin…
Martin Gabriel/FMR, ils 27 da settember 2026

Marseiler è elegida cun 245 vuschs

Il suveran da la vischnanca Bravuogn Filisur ha elegì questa dumengia Ruth Leu Marseiler (61) sco nova presidenta. Ella è stada la suletta candidata ed…
RTR/FMR, ils 27 da settember 2026

Las bumbas sin maisa

En noss dachasa explodeschan adina puspè bumbas. Bumbas repartan resti e termagls en l’entira chombra d’uffants. Bumbas fan or dad ina charplina in conflict senza…
Gabriela Riedi/FMR, ils 27 da settember 2026

Anna Giacometti remetta gia ussa ses uffizi

En in’emna hai num dar adia ad Anna Giacometti. La cussegliera naziunala da la PLD ha dà la gievgia sia demissiun. Questa sessiun d’atun è…
Claudia Cadruvi, ils 24 da settember 2026

Encuretg plevon ni plevonessa

La pleiv reformada Sagogn-Laax-Falera enquera in plevon ni ina plevonessa. Muort la munconza da persunal en quei sectur eis ei denton buca la suletta el…
Toni Vinzens/FMR, ils 24 da settember 2026

In che lingua clappast tü tia documainta da votaziun?

Per las votaziun dal pövel dals 27 settember haun tuot las votantas e votants cun dret da vuscher clappo lur documainta e cedlas da votaziun.…
Anna Bott/FMR, ils 24 da settember 2026

«Savais tge? – Jau fatsch president»

Cun 15 onns stat el en il gol dal CB Surses. Cun 21 onn presidiescha el la Musica instrumentala Savognin. Cun 28 onns daventa el…
Claudia Cadruvi, ils 24 da settember 2026

Navigaziun dad artitgels

1 2 3 … 233 enavant »

Gust da leger dapli?

  • La Pagina da Surmeir
  • Posta Ladina
  • La Quotidiana
  • RTR
  • Impressum
  • Protecziun da datas
Logo FMR Logo FMR