Lectura rumantscha
venderdi, ils 25 da settember 2026
Nomen est omen: Questa lectura è scritta en lingua rumantscha, bain cler? Quai prend jau talmain a cor che jau tematisesch la lingua en pliras colurs e tonalitads.
Il material pluriling
Has ti gia vuschà? Per posta? U has ti bittà la busta en la chartera da la chanzlia? Ni vas ti a votar ed eleger tut classic a l’urna questa dumengia? Gia avant circa in mais has ti survegnì il material da votar cun cedels e missivas. Per rumantsch u tudestg? E sche rumantsch, en tge varianta? En Engiadin’Ota è quai detg cumplex, sco che nossa collega Anna Bott ha constatà cura ch’il material da votaziun è arrivà tar ella. Ma savevas ti che en Engiadin’Ota survegnan mo var 5 % da las votantas e votants il material en lingua rumantscha?
Midada da lingua
Forsa è ella stada la suletta cussegliera naziunala en l’istorgia svizra che ha discurrì il tipic dialect da la Bregaglia, il «bargaiot». Per verifitgar quella tesa ha ussa mancà il temp. Anna Giacometti (PLD) ha en mintga cas annunzià da vulair chalar cun sia carica parlamentara a la fin da november. Quai fulla via per l’anteriur cusseglier guvernativ e collega da partida Christian Rathgeb. Quel ha bain fatg intensivamain curs da sursilvan e discurra fitg bain rumantsch. Ma «bargaiot»?
Rumantsch ha quarta prioritad
«I fissan era cuntents cun reverendas che na discurran betg rumantsch!» – Quai ha respundì mes collega Toni Vinzens suenter sia retschertga en connex cun las plazzas vacantas da reverendas en il Grischun. Las plaivs refurmadas fissan gia mo cuntentas dad insumma pudair engaschar ina persuna che tgira las olmas en lur rayon. Las qualitads linguisticas avessan pir quarta u tschintgavla prioritad. Basta refurmà.
Il «Hansdampf» surmiran
Per tudestg datti la moda da dir divertenta dal «Hansdampf in allen Gassen». Per rumantsch datti intginas variantas: il «Gion dapertut» ubain il «Jon battastrada». Ma insaco na ma quadran quellas denominaziuns. Il «Hansdampf» è simplamain meglier. Ma dapi che jau hai legì il purtret dal «Hansdampf» surmiran Flavio Sterli hai jau chattà la soluziun: il cherli! Ed en quest cas vai perfin en rima: Il cherli Sterli.
Perquai per finir anc in bun verset rumantsch che tracta nossa lingua: «Per rumantsch as poja tour per mans üna pruna. E per rumantsch as poja eir laschar chi tuna!» – Sche insatgi sa danunder che quel verset vegn, grazia per indicaziuns!