• Fundaziun medias rumantschas
  • Abunar la newsletter «Lectura Rumantscha»
  • Chalender
Logo FMR
  • Tut
  • surregiunal
  • Surselva
  • Grischun Central
  • Engiadina
  • Newsletter

Lectura Rumantscha

glindesdi, ils 28 da settember 2026
David Truttmann
FMR

Oz furnin nus a tai surtut istorgias actualas davart votaziuns ed elecziuns da questa dumengia. Ma curiusamain han tuttas da far cun l’onn 1991 …

Baiver: GEA – Vuschar: NA

Il mars 1991 aveva jau 15 onns. La fin da la scola e mes anniversari da 16 onns eran en vista. Quel mais da mars 1991 aveva il suveran svizzer decis da sbassar – a livel federal – la vegliadetgna da votar da 20 onns giu sin 18 onns. Gia quella giada aveva jau ma dumandà, daco betg sbassar gist sin 16 onns. Daco astg jau atgnamain baiver biera e vin a partir da 16 onns, ma betg ir a vuschar? Passa trais decennis pli tard èsi anc adina medem: Baiver dastgan quels da 16. Ma vuschar astgan els pir cun 18. En il chantun Grischun resta quai uschia era suenter questa dumengia da votaziun.

Trais giuvens ch’èn s’engaschads per sbassar la vegliadetgna da vuschar en il Grischun: Naomi Bundi da Glion, Julian Zurfluh da Castrisch ed Andriu Decurtins da Trun. Foto: Claudia Cadruvi

In suffel da «Wind of Change»

L’onn 1991 è insumma stà in onn da grondas midadas politicas – la Germania era gist vegnida unida, l’Uniun sovietica è sballunada ed ils Scorpions schulavan «Wind of Change». Ed oz? Intginas chaussas midan d’in cuntin, autras turnan perfin u na sa midan betg grond. Insumma, questa dumengia hai dà en diversas vischnancas dal Grischun elecziuns. Ed er a livel communal vala: U ch’i resta tut a la veglia (Zernez) u ch’i dat ina leva midada (Ilanz/Glion) u ch’i sufla in «Wind of Change» (Bravuogn Filisur). Tge ch’è meglier, vegn a sa mussar ils proxims mais.

Il suveran da Bravuogn Filisur ha elegì Ruth Leu Marseiler sco nova presidenta communala. Foto: RTR

La fiesta tuatschina

L’onn 1991 è stà il giubileum da 700 onns da la Svizra. La bella istorgia dal engirament dal Rütli e dal Patg federal vegnan connotads cun l’onn 1291 – schegea che istorichers da vaglia mettan en dumonda quella data ed anc auters mitus da libertad e fraternitad svizra. Ma il 1991 hai dà ina festa da vaglia. Ussa han las Tuatschinas ed ils Tuatschins fatg il medem en format pli local: ina flotta festa per il giubileum da 700 onns. L’archivar communal Tarcisi Hendry – ina sort Guglielm Tell tuatschin – ha numnadamain scuvert en in document dal 14avel tschientaner l’emprima menziun dal Tujetsch. Viva!

L’archivar e cronist Tarcisi Hendry ha preschentà ina gronda rolla cun datas istoricas dal Tujetsch. Foto: Nico Pally

E sche ti has avunda da votaziuns, elecziuns e festas, lura gida mo pli la «bumba» che mia collega Gabriela Riedi recumonda da metter sin maisa. Ina buna bumba.


Abunescha la Lectura Rumantscha.

Lectura Rumantscha

Oz furnin nus a tai surtut istorgias actualas davart votaziuns ed elecziuns da questa dumengia. Ma curiusamain han tuttas da far cun l’onn 1991 ... Baiver:…
David Truttmann/FMR, ils 28 da settember 2026

Olimpia – Hug vul votaziun

Roman Hug giavischa che la populaziun svizra voteschia davart ils gieus olimpics d’enviern 2038. Cun 200 milliuns francs vul il Cussegl federal sustegnair ils gieus.…
Claudia Cadruvi, ils 28 da settember 2026

Peda da spitgar

Barbara Hoffmann Tomaschett ei ina catschadura che spetga pli bugen enstagl da cuorer suenter alla selvaschina. Dapi igl onn 2000 va ella a catscha el…
Patrícia Tschuor-Marques/FMR, ils 28 da settember 2026

Grischun na lascha betg votar cun 16

Dus da trais Grischuns s’expriman cunter il dretg da votar cun 16 onns. Las partidas giuvnas reageschan cun plaschair fin frust. En in punct èn…
Claudia Cadruvi, ils 27 da settember 2026

Festivau las ragischs

Fiasta a Sedrun: La sonda vargada han da quei da 400 persunas festivau il giubileum da 700 onns «vischins da Tujetsch». Schegie che la fuola…
Sandro Buchli/FMR, ils 27 da settember 2026

Tschernü la cuntinuaziun

Il cumün da Zernez vain guvernà la prosma legislatura dal listess gremi sco fin uossa. Tant il president sco eir la suprastanza in uffizi sun…
Michael Steiner/FMR, ils 27 da settember 2026

Martin Capeder ei il niev president

Martin Capeder da Duin ei vegnius eligius ier dumengia cun in resultat excellent sco niev president communal dad Ilanz/Glion. Da 1144 vuschs valeivlas ha Martin…
Martin Gabriel/FMR, ils 27 da settember 2026

Marseiler è elegida cun 245 vuschs

Il suveran da la vischnanca Bravuogn Filisur ha elegì questa dumengia Ruth Leu Marseiler (61) sco nova presidenta. Ella è stada la suletta candidata ed…
RTR/FMR, ils 27 da settember 2026

Las bumbas sin maisa

En noss dachasa explodeschan adina puspè bumbas. Bumbas repartan resti e termagls en l’entira chombra d’uffants. Bumbas fan or dad ina charplina in conflict senza…
Gabriela Riedi/FMR, ils 27 da settember 2026

Lectura rumantscha

Nomen est omen: Questa lectura è scritta en lingua rumantscha, bain cler? Quai prend jau talmain a cor che jau tematisesch la lingua en pliras…
David Truttmann/FMR, ils 25 da settember 2026

Anna Giacometti remetta gia ussa ses uffizi

En in’emna hai num dar adia ad Anna Giacometti. La cussegliera naziunala da la PLD ha dà la gievgia sia demissiun. Questa sessiun d’atun è…
Claudia Cadruvi, ils 24 da settember 2026

Navigaziun dad artitgels

1 2 3 … 234 enavant »

Gust da leger dapli?

  • La Pagina da Surmeir
  • Posta Ladina
  • La Quotidiana
  • RTR
  • Impressum
  • Protecziun da datas
Logo FMR Logo FMR