La cuverta da l’ospitalitad

DA GUIU SOBIELA-CAANITZ

L’Unicef (United Nations Children’s Fund) è in dals organs da l’ONU per la politica da svilup. El lavura cunzunt en ils pajais pertutgads; en var 190 stadis gida’l uffants e mammas. En ils pajais industrials rimnan ses comités naziunals meds per ses projects internaziunals; lezs comités infurmeschan davart la situaziun dals uffants en il mund ed accumpognan l’applicaziun da la Convenziun da l’ONU per ils dretgs dals uffants» (v. Unicef, Wikipedia). Il 2014 ha l’Unicef da la Liguria en Italia sustegnì la publicaziun d’ina paraula da Nadal per la scola primara, scritta [ed illustrada] da la docenta linguista Maria Cristina Castellani (Universitad da Genua), voluntara da l’Unicef, grazia a la magistraglia da la scola Cantora a Genua Sampierdarena (1) e cunzunt ina classa cun blers uffants immigrads. La prefaziun da Giacomo Guerrera, parsura da l’Unicef per l’Italia, fa endament «l’amicizia tranter ils pievels e las differentas cuminanzas etnicas, naziunalas e religiusas» (p. 3). L’autura fa allusiun al quartier da la scola: «Per blers uffants è il talian la lingua ch’i emprendan (…). Il tema dal cudeschet s’entretscha cun la didactica interculturala da la scola primara» (p. 6).

Dus viandants salvads 
da la burasca da naiv

La paraula cumenza uschia: «Igl era la Nadalnotg. Il bel fieu en la pigna allegrava la chamona da famiglia Vischin e stgaudava la mamma ed ils uffants. ‘Tgi sa cur che bab turna?’ sa dumandava la mamma, inquieta perquai ch’i bischava ferm (…). Ella preparava ils dultschims da Nadal (…). Il vent suflava cunter las fanestras da la chamona. Tuttenina han ins pitgà vi da la porta» (pp. 9, 13 e 15). Igl era [in um] «marv dal fraid (…); lez ha supplitgà cun la vusch che tremblava: ‘Jau hai fraid e sun fitg stanchel!’ La mamma (…) n’ha betg vulì laschar glieud ord chasa en ina notg uschè fraida. El era ester (…). Lur ha’l piglià plazza sper la pigna, bavì gugent in cuppin latg chaud cun mel e sagià ils biscuits da Nadal. Sin quai ha’l cumenzà a susdar; la mamma l’ha lura purschì da durmir en ina pultruna e l’ha curclà cun ina cuverta da launa alva ch’ella sezza aveva fatg» (pp. 15, 17 e 19). Il bab entant, «surprais da la burasca da naiv, (…) aveva pitgà porta tar ina chamona sper la senda: ‘Avri, faschai il bain! Jau sun stanchel ed hai fom!’ In vegl ha avert l’isch ed è sa preschentà: ‘Jau sun Vischin Isolà. Entra! Serrain immediat!’ Lez ha beneventà generusamain il viandant, partend cun el sia paupra tschaina, ina schuppa da tartuffels e tschagulas nua ch’i avevan bagnà paun nair. Il patrun-chasa ha detg: ‘( …) Ti pudessas esser mes figl. Lez è davent (…). L’ester che pitga porta tar mai è mes figl e mes frar’» (pp. 21, 23 e 25).

Migraziuns da l’Italia 
ed en Italia

Entant na bischavi pli. Il vent scheva (…) in’uraziun per tut ils esters che spetgavan per Nadalnotg in act d’ospitalitad e da curtaschia. Da Nadalnotg fan ins endament in pèr renumà cun in poppin ch’han durmì en ina chamona cun dus animals perquai ch’i ‘na deva plaz per els en l’hotel’ [Mat. 2, 7] (…). Ils umans che fan las leschas emblidan che ‘nus essan era stads esters en Egipta’ [5. Moses 10, 19] (…). La paraula maina a patratgs davart l’acceptanza da tgi che vegn da dalunsch e tschertga refugi. A tgi che pitga vi da nossa porta duessan nus porscher la cuverta da l’ospitalitad» (pp. 27 e 38–39). Sco epilog dat l’autur impuls a persunas d’instrucziun per duvrar sia paraula a scola en lieus da l’Italia cun emigraziun tradiziunala u cun immigraziun actuala. I suondan exempels per la 5avla classa: «Per uffants che sappian leger e scriver e che possian s’exprimer davart in tema sco l’ospitalitad (…): Discurrer da l’istorgia da l’Italia dapi la fin dal 19avel tschientaner, raquintond insaquants episodis davart nossa emigraziun (…). Pir lura pon ins discurrer d’autras emigraziuns. Tgi ch’è immigrà en Italia na vul il pli savens betg rapportar da sias atgnas experientschas (…). Mussar sin la carta geografica nua che noss emigrants èn ids e danunder ch’ins è vegnì en Italia» (p. 46).

* Maria Cristina Castellani, La coperta dell’ospitalità, Genua (De Ferrari Comunicazione, ISBN-13 978-88-6405-622-7) 2014.