Spitgar, sperar, urar

dad augustin beeli / anr

El casti da Schluein vivan actualmein 13 famiglias da fugitivs cun en tut 65 carschi ed affons. Era Gidey Rufael, ina dunna dall’Eritrea, s’auda tiels requirents d’asil ch’ein arrivai en Svizra sut sgarscheivlas circumstanzias. La dunna da 35 onns festivescha la secunda gada Nadal a Schluein. Ella para empau stauncla e signada da sia situaziun. Dapi dus onns e miez viva ella el center per requirents d’asil Löwenberg. Cun ella ses quater affons. Natnael, il vegl dad els, ha 16 onns. Igl ei in buob da statura aulta e graschla, sco tut ils Eritres. Medemamein siu frar, il secund buob, Tsnat ch’ha 14 onns. Lu la mattatscha Kesant da siat onns e la pintga Yordanos da tschun onns.

«Natu» e ses amitgs dalla Foppa

Yordanos ei sco in argien viv, ella tschontscha e termaglia, e ri sco in sulegl. Per la mumma Gidey ein tuts quater affons steilas e sulegl enina. Atgnamein eis ella uss en segirtad. Mo il spitgar, e buca saver tgei che schabegia, gliez morda. Igl uffeci federal ha gia interrogau pliras gadas ella. La communicaziun che l’entira famiglia stoppi returnar en Tiaratudestga ha tuc ella. La Svizra, quella tiara benedida, ha snegau alla famiglia il status da fugitiv. L’organisaziun Caritas ei s’engaschada per ella cun in recuors ch’ei aunc pendents. Perquei spetga ella vinavon. Il fegl vegl Natnael ei dagitg s’integraus ella Foppa. El dat ballapei culs juniors dall’Uniun sportiva Schluein Glion. «Natu» tschontscha bein tudestg e sa schizun zacons plaids romontsch. El ei in giuvenil allert che va regularmein als trenaments a Glion ed a Laax. In contract per ina plazza d’emprendissadi ha el – culla resalva che la renconuschientscha da Berna seigi positiva. Il spitgar e la malsegirtad mudregian era il mat da 16 onns.

Ella sappi buca declarar daco che la nova procedura cuozi aschi gitg, gi la mumma Gidey. Culs quater affons eis ella fugida dad Asmara, la capitala dall’Eritrea. Il consort hagien ins priu naven dad els e catschau ell’armada. Ella hagi neginas novitads pli dad el, sappi buca tgei che seigi schabegiau. Dus frars vivan egl Israel, il bab ei morts avon in meins, sia mumma vivi aunc sco suletta dalla famiglia ad Asmara, raquenta Gidey. Daco ch’ella ei sedecidida da fugir da sia patria ei spert declarau: Il reschim dad Eritrea dictescha, la glieud al guvernagl supprima, ei maltschecca e senza remischun. Ins haveva mess Gidey en perschun. Cu ella ha astgau bandunar quella ha ella buca studegiau gitg tgei far: Geniturs e fargliuns han cussegliau da fugir e mitschar dil squetsch politic. Circa la mesadad dils Eritres ein cristians-ortodoxs. La tiara cunfinescha culla Mar cotschna. Ils rodund quater milliuns cristians vivan per gronda part ella planira aulta dad Asmara.

Encuretg la tiara buntadeivla

Gievgia vargada ha l’anr visitau la famiglia Rufael el center Löwenberg a Schluein. Duront igl advent sepreparan ils biars sin Nadal, quei serepeta mintg’onn tier nus cristians. Tiels muslims ei quei auter. Els han il ramadam, quei «advent» ei mintgamai zacu la primavera. Autra religiun, autra cultura. Cun s’annunziar telefonicamein tiel center a Schluein haveva la menadra informau che mo duas dallas 13 famiglias seigien cristianas. Ina da quellas ei Gidey Rufael cun ses quater affons. Ad Asmara haveva la cuschiniera udiu ch’ei detti amiez l’Europa ina tiara buntadeivla cun num Svizra, leu sappien ins viver honest ed en pasch. Ella seigi fetg engrazieivla per tut quei ch’ella e ses affons hagien e retscheivien, declara la dunna.

Ella e tuts quater affons han entuorn culiez ina crusch ortodoxa da lenn. La fiasta dalla naschientscha, il «Liedet», il Nadal ortodox, celebreschan ils Eritres pér ils 9 da schaner. Tiels roman-catolics ed evangelics eis ei ils 25 da december. Ell’Europa puppergnada han biars carstgauns denton anflau il salit el consum, e piars la cardientscha ella crusch sco cunfiert e refugi en tuttas situaziuns. Ina sentupada cun ina famiglia d’ina tiara cristiana cumpletamein jastra lai avischinar a destins lontans e historias nuncapeivlas.

Gidey e Natnael raquentan dalla fuigia. La pintga Yordanos termaglia e tschontscha denteren. Dad Asmara ein ils tschun fugitivs parti ina notg sco passagiers d’in grond camiun viers Karthoum. Igl ei ina distanza da 686 kilometers. Suenter in toc cun auto han ins scargau els e la fuigia ha cuntinuau a pei. La capitala dil Sudan ei muslima. Leu han els passentau in miez onn. Natnael ha empriu arab duront ch’el mava a dar ballapei sin via. Tiel ballapei dat ei neginas religiuns e mo ina cultura, quella dalla balla e dils gols.

Ina fuigia dramatica

Per pagar il viadi da Karthoum viers nord encunter la Libia ha Gidey stuiu dar sias rintgas e la cadeina ch’ella purtava. La crusch da lenn entuorn culiez han tuts stuiu zuppar, pertgei sch’ils terrorists muslims el nord dil Sudan havessen scuvretg quei havess ins mazzau els, senza remischun. Treis jamnas ei la famiglia carrada en in camiun plein glieud tras il desiert dalla Sahara. Natnael ei vegnius malsauns ed ei veseva buc ora bein. Tochen Tripolis eis ei varga 6500 kilometers. Zatgi ha gidau, la finala ha in frar da Gidey anflau e pagau ella Libia in cuntrabandist da persunas. Cun ses quater affons eis ella s’embarcada per far la davosa etappa sur la mar tochen ell’Italia. Amiez la Mar mediterrana han tuts ella nav surcargada cartiu da stuer murir. «La nav avon nus ei sfundrada e tuts ein morts», raquenta Natnael. Era lur nav havevi ina ruosna ed ils umens stuevien derscher ora l’aua che penetravi trasora.

«Nus havein giu cletg», raquenta la mumma. Ella ei perschuadida che la crusch ha gidau. Igl aunghel pergirader, en fuorma d’in bastiment da salvament dalla Tiaratudestga, ha spindrau quels carstgauns. Quei mument ha la dunna dall’Eritrea manegiau ch’ella vegni finalmein en «sia» tiara benedida, la Svizra. Ei fuva denton la Tiaratudestga. Sur vias puleinas ei la famiglia vegnida al cunfin dalla Svizra e vinavon tochen el center per requirents d’asil a Schluein. Cheu spetga Gidey Rufael ussa dapi dus onns e miez. Ses quater affons han frequentau scola ed entschiet scoletta cheu. Ils camerats che Natu ha anflau ein daferton renconuschi e frequentan il dieschavel onn da scola el center Paliottis ad Aschera.

El sez sto spitgar sin novitads da Berna. Sch’ellas ein positivas ni negativas sa aunc negin. Igl ei en scadin cass la davosa gada ch’ins fa Nadal el center per requirents d’asil a Schluein.