Unda da regulaziuns

Da Martin Schmid, 
cusseglier dils stans

Cuort avon la midada digl onn eis ei cunvegnent da far ina revista. Oz vulein nus denton buca metter il focus sin las grondas ed impurtontas decisiuns politicas. Oz vi jeu biaronz sededicar al spessom da regulaziuns sil scalem da leschas, ordinaziuns, circularas e directivas che vegn onn per onn pli spess. Jamna per jamna creescha l’administraziun federala rodund 140 paginas reglamentaziuns. Denton era sil scalem dil cantun e dallas vischnauncas vegn creau adina novas reglamentaziuns supplementaras. Quella inundaziun da paragrafs limitescha la formaziun da nossa veta ed ella smasa adina dapli l’iniziativa dallas interpresas. Malgrad quellas tendenzas problematicas ha il cussegl federal decidiu cun pintga perschuasiun da cumbatter quellas tendenzas e regulaziuns stravagadas.

S’entelli che regulaziuns ein necessarias per possibilitar ina convivenza ordinada sin plirs secturs politics. La surregulaziun ei ina mania carschenta e para dad esser in product lateral dil spért dil temps. Las grevezias che vegnan imponidas entras la birocrazia ei tut auter ch’in factur irrelevant e negligibel, anzi, muntan tenor schazetgs approximativs a rodund 10 pertschien dil product socal brut. Ils temps da buna legislaziun cun formulaziuns generalas ed abstractas che lubeschan in spazi d’interpretaziun e valetaziuns per dertgiras ed autoritads ein (deplorablamein) vargai.

Ella pratica vegn selamentau pruamein davart memia bia regulaziuns da detagl cunzun sils secturs dalla higiena da victualias, dil dretg da baghegiar e da planisaziun e dalla protecziun da fiug. Il medem vala adina dapli era tier la sanitad bublica, per las ordinaziuns ordvart cumplicadas dalla legislaziun agrara, per il dretg fiscal e da niev sch’ins considerescha la refuorma dil dretg d’aczias sin rucca, per il dretg fiscal per las interpresas ni per l’execuziun pli severa dil dretg da lavur. Dapi cuort temps tucca era il dretg d’energia en quella sparta. Adina dapli burgheisas e burgheis selamentan davart reglamentaziuns adina pli cumplicadas ed el singul cass pauc suandablas e transparentas dallas qualas ins daventa cunscients pér cu ins ei sez pertuccaus. Per ils laics, denton schizun per specialists, ei il lungatg savens pauc capeivels.

Gest per quei motiv sai jeu buca declarar daco ch’ il cussegl federal ha decidiu da buc installar in post da controlla independent ch’ha l’incarica dad examinar ils cuosts consecutivs che nossas regulaziuns legalas caschunan e da proponer mesiras per mitigar quels. Pli pauc fuss savens dapli. Da principi va ei per il suandont: Ils specialists dil rom dall’administraziun federala duein buca haver sezs l’incumbensa d’examinar schebein ina regulaziun proponida dad els ei necessaria ni buc, mobein ch’ina instanza nunpertuccada giudicheschi quei objectivamein. Sche buc ils directamein pertuccai han da valetar schebein ina regulaziun ei equilibrada ni buc, lu fan els quei ord in’optica pli vasta ed objectiva. Era sin quei sectur ein sulet la nunpartischontadad ed independenza dall’examinaziun garant per ch’ei detti buca mo ina controlla «pro forma» entras l’atgna administraziun federala.

Jeu sun digl avis ch’ei vali la peina da promover ina buna legislaziun en favur da nossa qualitad da viver. Nies engaschament encunter quell’unda da regulaziuns stravagadas ei in pensum impurtont e permanent. Da quei dependa la finala la cumpetitivitad dallas interpresas indigenas e la libertad da tuttas burgheisas e da tuts burgheis.

Per quellas finamiras vegn jeu era a s’engaschar igl onn 2019. Jeu giavischel a Vus ina buna ruschnada vi egl onn niev – sper buna sanadad – sche pusseivel era paucas calamitads birocrativas.

* Cusseglier dils stans Martin Schmid (pld GR) ei era commember dallas cumissiuns parlamentaras WAK/RK ed UREK_SR