Process politic en Madrid

DA GUIU SOBIELA-CAANITZ

A Madrid avant il Tribunal suprem dal reginam ha cumenzà il process da dudesch persunalitads dal moviment per ina Catalugna independenta, numnadamain diesch anteriurs commembras e commembers da la regenza catalana e domadus parsuras da duas organisaziuns politicas. La Procura publica pretenda in chasti da detenziun da 25 onns per Oriol Junqueras, anteriur vicepresident da la regenza catalana, e 17 per Carme Forcadell, anteriura presidenta dal parlament catalan, sco era per mintgin dals dus parsuras d’organisaziuns.

L’autoritad morala dals accusads

En la «NZZ» dals 12 da favrer (p. 11) crititgescha redactur Andres Wysling cun arguments originals: «Il process da Madrid cunter ils manaders dals separatists (…) è atgnamain politic, e quai segund differents aspects. El tracta in delict politic: La realisaziun dal referendum illegal dal prim d’october 2017 en Catalugna. Lez delict han ins numnadamain commess perquai che las instanzas politicas na chattavan nagina soluziun politica. La questiun da la Catalugna n’è anc adina betg schliada; gnanc ils derschaders na vegnan a chattar la storta. Il process giuridic vegn ad influenzar il process politic – e viceversa. Ad ina part dals manaders renfatscha la Procura publica ch’i hajan rebellà; i duessan perquai survegnir painas da praschun uschè grevas sco pussaivel. Ma lez causal penal premetta il diever da la violenza. Ils accusads èn però adina sa pronunziads cunter acziuns violentas (…). La Procura publica sustegna la reproscha da rebelliun, la represchentaziun da la regenza percunter betg: Igl è ina renfatscha absurda. Politica è era la lunga detenziun preventiva dals accusads, decretada e mantegnida cun il pretext d’in privel da fugia: Ins leva als far tema ed impedir ch’i sa mussian publicamain (…). La detenziun ha rinforzà lur autoritad morala: La premura excessiva da la giustia ha stgaffì martirs (…). La pressa da Madrid, perfin gasettas renumadas, na disfamescha mo ils separatists catalans, mabain la Catalugna insumma», pia ina cuminanza da passa 7,5 milliuns olmas.

Onn d’elecziuns en Spagna

«Le Courrier» (Genevra) dals 13 da favrer punctuescha «la réputation dégradée de l’Espagne» (p. 7). Il process duai dudir passa 500 perditgas e durar almain fin il fanadur; tranteren, gist suenter Pasca, duai l’entira Spagna (passa 46 milliuns olmas) eleger in parlament nov. Ins sto pia spetgar ina primavaira da tensiun. «La partida da la dretga extrema ‘Vox’ vul profitar da l’occasiun per transfurmar il process en ina tribuna politica avant las elecziuns localas ed europeicas dal matg» («Le Monde», Paris, 12 da favrer, p. 4) sco era gia per las naziunalas dals 29 d’avrigl.