Il comite dall’iniziativa semetta en posiziun

Da Hans Huonder / anr

En rodund dus meins – ils 19 da matg 2019 – decida il suveran grischun all’urna davart l’iniziativa encunter la catscha speciala. Suenter ch’ils adversaris da quella han gia lantschau lur campagna han ils iniziants presentau il venderdis vargau a Landquart lur ideas per quei cumbat da votaziun. L’entschatta mars 2013 ha il comite dall’iniziativa encunter la catscha d’atun entschiet a rimnar suttascripziuns ed ils 21 d’uost dil medem onn ha el saviu inoltrar 10 229 suttascripziuns persuenter alla canzlia cantunala. Necessarias fussen stadas 3000. L’iniziativa pretenda ina midada dalla lescha da catscha cantunala. Igl artechel 11 duei vegnir midaus en quei senn ch’ils plans da catscha vegnan contonschi en cuort temps, en mintga cass denton duront la catsch’aulta ordinaria. En quei connex duei era vegnir risguardau ina catscha els asils per aschia contonscher la regulaziun necessaria senza ina catscha speciala. Il temps da catscha ei da fixar aschia che la catsch’aulta cuoza duront maximalmein 25 dis duront il settember ed igl october cun la pusseivladad d’in’interrupziun dalla catscha da silmeins treis dis in suenter l’auter. Sin fundament da pareris externs ha la regenza allura proponiu al cussegl grond d’annullar l’iniziativa. Lez ei suandaus la regenza e sin fundament da quei conclus han ils iniziants recuriu encunter quella decisiun tier la Dertgira administrativa. Lezza ha susteniu il cussegl grond. Pils iniziants ei la caussa lu tonaton buca stada liquidada e lur recuors encunter quella decisiun ei vegnius acceptaus dalla Dertgira federala. L’iniziativa seigi da suttametter al pievel. Aschia ha il cussegl grond danovamein giu da sefatschentar dall’iniziativa ed il december vargau ha el decidiu cun gronda maioritad da recumandar al pievel da refusar ella.

«Ina via carpusa»

A lur conferenza pils mieds da massa il venderdis a Landquart han ils iniziants tschintschau in clar lungatg: «Entochen uss eis ei stau ina via carpusa ed in temps turbulent cun autoritads e dertgiras, en special denton cun l’Uniun cantunala dils catschadurs da patenta dil Grischun, igl uffeci per catscha e pesca ed il departament. Enstagl da prender serius ils problems che la populaziun ha cun la catscha speciala e nossas propostas da formar auter la catscha ei tut semplamein vegniu ignorau. Ussa ha il pievel finalmein la caschun da far ina fin alla catscha speciala.» Ils iniziants ein perschuadi d’esser sin la dretga via: «Ei sa buc esser ch’ei vegn fatg catscha sin vaccas lactontas e vadials entochen cuort avon Nadal. Vadials persuls han negina schanza da surviver in unviern stregn.» Ils iniziants refusan la pretensiun dils adversaris dall’iniziativa ch’ina fin dalla catscha speciala havessi consequenzas fatalas per igl uaul. D’ina surpopulaziun da tscharvas seigi la tschontscha. «Quei constat buc», puntuescha il comite consistents da Christian Mathis, Renatus Casutt, Jakob Dönz, Fortunat Ruffner, Josef Nuth, Erhard Michel e Toni Jäger.

Buc encunter ina regulaziun

«Nus essan buc encunter ina regulaziun dalla populaziun da tscharvas, mo nus essan perschuadi ch’ina tala ei pusseivla era senza la catscha speciala. Duront il november e december ein ils animals exponi ad in grond stress, surtut il temps cun neiv. Els piardan bia energia necessaria per surviver igl unviern. Ils animals drovan ruaus e per quei motiv ha la catsch’aulta d’esser terminada igl october.» Els refusan era la pretensiun dils donns vid uaul ed agricultura: «Senza la catscha speciala han ils animals dapli ruaus en lur loghens da viver duront igl unviern e dameins squetsch, aschia ch’ils donns vid igl uaul sereduceschan. Era ils donns ell’agricultura san vegnir reduci sch’ils animals vegnan sittai consequentamein il settember ed october ed aschia scatschai dils praus.»

Catsch’aulta pli liunga

Ils iniziants pretendan d’augmentar il diember da dis dalla catsch’aulta da 21 sin 25 cun in’interrupziun duront il temps da paregliaziun principal e da prolungir ella entochen la fin d’october. «Sch’ei fa da basegns vegn la catscha speciala exequida en tuttas regiuns duront diesch mezs dis. Quei ei diesch dis da stress supplementars. Ei drova negina catscha da reschia per ademplir il plan, aschilunsch che las prescripziuns vegnan adattadas.» Tenor ils iniziants drov’ei era buc experiments: «La catsch’aulta sto survegnir dapli muntada. Ei sto vegnir fatg tut il pusseivel per ch’ils plans vegnien adempli il settember ed october. Ils gronds asils dalla selvaschina ston daventar pli pigns ed il diember da quels sto vegnir reducius. Tier tut ils asils sto ei esser pusseivel da sittar viaden entochen sin 150 meters.» Cun entginas acziuns vul il comite propagar sia posiziun entochen tier la votaziun miez matg. Denter auter vegnan ins ad esser presents avon igl areal dalla Higa a Cuera. Plinavon vegn repartiu flyers e taccaders.