Superà crisas e’l giavüsch da restar innovativ

DAD ANNATINA FILLI / ANR

Davo dudesch ons surdà Claudio Andry da Ramosch il timun da la Società da commerzi e mansteranza Engiadina Bassa. In quist temp ha l’economia gnü da superar diversas crisas. Prossem venderdi ha lö la radunanza generala da la Società da commerzi e mansteranza Engiadina Bassa (SCM). Las commembras e’ls commembers han d’eleger üna nouva presidenta o ün nouv president per lur società. Davo dudesch ons ha decis Claudio Andry da’s retrar da quista carica. In seis temp sco president ha passantà l’economia da l’Engiadina Bassa l’üna o l’otra crisa. «L’economia as remetta planet ed eu sper cha la situaziun as megldra dürant ils prossems ons», manzuna il president scadent.

Il mumaint ideal

«Per mai esa uossa il dret mumaint per am retrar, quai eir pervi cha las prosmas elecziuns sun in duos ons e lura füssa eir darcheu temp per preparar la prosma Ebexpo», declera Andry, e: «Lura gniss sgüra il giavüsch da far amo üna perioda e quai füss lura ün pa ün lung temp per mai.» Plünavant ha’l chattà üna persuna chi’d es pronta da surtour quista carica. Andry vaiva surtut il presidi da la SCM in ün temp da buna conjunctura. «Da quella jada fin uossa s’ha müdà fich bler ed i’ls ultims quatter ons s’ha sviluppada l’economia darcheu in üna buna direcziun», manzuna’l. Unic l’ultim on nu d’eira per l’andamaint da l’economia uschè favuraivel. «Quai chi’d es capità culla decisiun da la CUMCO (WEKO) nun ha be fat don al sectur da fabrica. Eir l’image general da nossa regiun ha pati ferm.» Tenor el nun es quai chi’d es capità dürant blers ons in Engiadina Bassa alch particular, «cas sumgliaints daja sgüra eir in otras regiuns».

Il cuors da l’euro e’l turissem

Dürant il temp d’uffizi da Andry haja dat amo ulteriuras crisas chi han stuvü gnir surmuntadas. Tanter quellas la crodada dal cuors da l’euro chi ha gnü ün’influenza i’l sectur dal turissem. «Il prüm ch’eu d’eira president discurrivna d’ün cuors da l’euro dad 1.50 francs e daplü e dürant il temp plü bass d’eira il cuors pro bundant ün franc», s’algorda Andry. Quist müdamaint dal cuors da la devisa europeica ha procurà cha tuot es dvantà in Svizra plü char per persunas da l’ester. «Meis abiadi ha analisà per sia lavur da matura la situaziun dal turissem illa regiun da Scuol», disch el, e: «Lapro è’l gnü a la conclusiun chi nu dependa be da la devisa per cha’ls giasts as saintan bain in nossa destinaziun.» Dals 90 questiunaris cha l’abiadi ha scumparti in divers hotels da Scuol d’eira unicamaing pro ün la charrezza il motiv per na passantar plü las vacanzas in Engiadina Bassa. «Scha’ls giasts sun üna vouta qua pro nus e tuot quai intuorn tuorna, schi suna plüchöntsch pronts da pajar ün zich daplü.» L’unica sporta chi manca, tenor el, es quella dal divertimaint da la saira pels giuvenils in l’età da 17 fin a passa 20 ons.

Inizià l’üna o l’otra acziun

Ün oter cuolp per l’economia es stat il schi a l’iniziativa da seguondas abitaziuns. «Davo l’acceptanza da quist’iniziativa han relaschà ils cumüns blers permiss da fabrica per chasas», uschè Andry. Il cumün da Scuol vaiva da quel temp fat bun infra pacs mais 200 permiss da fabrica. Quists permiss pudaivan gnir prolungats fin duos ons davo l’initiativa. «E perquai haja dat infra cuort temp ün boom i’l sectur da fabrica cun ün volumen chi vess in ün cas normal bastü per almain tschinch ons.» Sco president ha’l inizià avant ons l’iniziativa «cumprar illa regiun». «A mai paraiva quai alch da l’impussibel dad ir i’l ester a far las cumpritas», s’algorda’l, ed: «I’l cas il plü favuraivel poja dar cha la roba, davo chi’d es gnü restitui tuot l’imposta daplüvalur, es fin a 20 pertschient plü bunmarchada co qua pro nus.» Hoz es Andry da l’avis chi nu’s possa müdar la situaziun e cha la mansteranza e’l commerzi indigen stopchan esser innovativs.

Reactivà l’Ebexpo

Suot la guida da Andry s’haja da l’on 2013 darcheu reactivà l’Ebexpo, l’exposiziun regiunala dal commerzi e da la mansteranza. «Quist’exposiziun, chi ha gnü lö ün’ulteriura jada l’on passà, es fich importanta per nossa regiun ed il rebomb d’eira adüna fich positiv.» El spera cha quist’exposiziun possa gnir mantgnüda e realisada mincha tschinch fin ses ons. «Uschè survain la populaziun eir ün’invista in quai cha l’Engiadina Bassa spordscha», disch Andry. Sia prognosa per l’andamaint economic da la regiun es plüchöntsch optimistica. «Scha la politica as tegna vi da lur plans da progets e las Agendas 2030, schi lura vaina üna buna basa per l’avegnir.» Ch’important saja, tenor el, cha’ls affarists restan inavant innovativs e chi resguardan ils bsögns e’ls giavüschs da lur cliantella.