Blers fan la posa sün l’Alp Champatsch

DA FLURIN ANDRY / ANR

Davo nouv ons ch’ella ha fat d’ustera illa Posa sün Alp Champatsch ha Carla Oswald-Luzzi desdit quista plazza. Fin la fin d’avrigl han persunas chi lessan surtour quista lavur temp da s’annunzchar pro’l Cumün da Val Müstair. «Per quels chi fan spassegiadas as rechatta l’Alp Champatsch in ün lö fich central», disch Rico Lamprecht, il president dal Cumün da Val Müstair, «sper el via passa tant nossa Senda Val Müstair chi maina da Süsom Givè fin a Müstair sco eir la senda vers la Val S-charl.» Per quel motiv riva blera glieud sün l’alp chi toccaiva plü bod al cumün da Valchava e fa qua ün mumaint la posa. L’alp es uossa proprietà dal cumün fusiunà. «Pervi da quistas grondas frequenzas han i’ls ons 1990 ils sogns Andreas e Domenica Baumann-Pitsch cumanzà a manar qua üna pitschn’ustaria, impustüt sülla terrassa.» Quista sporta nomnada La Posa ha gnü, sco ch’el disch, «talmaing success chi s’ha fabrichà pro ün stabel annex cun üna cuschinina per manar l’ustaria da maniera plü professiunala». I’ls ultims ons s’ha augmentada, eir causa il Maraton dal Parc Naziunal chi passa sper l’Alp Champatsch via, la quantità da bikers fermamaing. Uschè nu d’eira pels signuns plü pussibel da manar l’ustaria be sperapro. Avant bod ün decenni ha surtut perquai Carla Oswald-Luzzi il timun da La 
Posa.

Surdar l’incumbenza a mans giuvens

«Id es uossa il nouvavel on ch’eu main l’ustaria sün Alp Champatsch», disch ella chi’d es creschüda sü a Lü e chi abita daspö 36 ons a Müstair. Cur cha’l cumün vaiva scrit oura la plazza s’ha’la annunzchada: «Cunquai ch’eu n’ha jent il contact culla glieud n’haja decis da provar üna jada.» Il prüm faiv’la tuot la lavur be suletta, ma culs ons esa gnü adüna daplüssa glieud. Perquai ha’la tscherchà sustegn. Duos ons a l’inlunga tilla ha güdà sia figlia Ricarda. «Cur ch’ella es ida davent pervi dal manster n’haja ingaschà a l’indigena Melanie Salütt chi’m güda quatter dis l’eivna», manzuna Oswald ed agiundscha cha quista collavuraziun funcziuna bainischem. Uossa ha l’ustera decis da rafüdar: «Cun gnir plü veglia nu’s cumporta plü uschè bain il stress, perquai am n’haja stuvü dir ch’eu stopcha müdar alch.» Ella ha infuormà al president cumünal Lamprecht ch’ella desdia la plazza per la fin da l’on, ma ch’ella füss eventualmaing pronta da rafüdar fingià la fin da marz, «schi s’annunzcha inchün chi cumanzess jent a lavurar sün Alp Champatsch fingià al principi da la stà».

Eir ils indigens predschan
 la sporta sün alp

La Posa, l’ustaria sün l’Alp Champatsch, ha avert tuott’eivna. «Be schi’d es privel da lavinas tilla stuvaina serrar», disch Oswald. «Daniel Pitsch chi maina la gestiun dal territori da skis Minschuns ans orientescha schi’d es massa privlus per ir aint in alp.» La stagiun da stà cumainza al principi da gün fin in october e quella d’inviern dals 25 december fin in marz. «Tanter noss giasts sun eir blers indigens chi fan la spassegiada giò da Süsom Givè o eir be l’uretta aint da Lü», manzuna ella, «ils oters giasts sun per gronda part Svizzers, Tudais-chs e Talians ed ün pêr pacs da Norvegia fin Australia.» Sülla carta da mangiativas stan trais differentas schoppas, liongias da chasa e da tschiervi cha l’ustera cumpra pro seis neiv Lorenz Tschenett chi ha surtut la pauraria dad ella e seis hom, chaschöl d’alp indigen e duos sorts da salsizs. «Pro’l cafè servina duos, trais sorts da tuortas ed eir tuorta da nusch», disch l’ustera, «quella nu faina però svess, quella ans furnischa mia quinada Monica Tschenett.» S’annunzchar pro l’adminstraziun dal Cumün da Val Müstair pon ils interessents amo fin als 30 avrigl.