Il Grischun po applitgar 
il nov plan directiv

Il cussegl federal ha approvà ils plans directivs revedids dals chantuns Grischun e Schaffusa. Uschia èn fin uss 18 plans directivs chantunals adattads a la lescha revedida davart la planisaziun dal territori. Il Grischun e Schaffusa adempleschian las novas prescripziuns, communitgescha il Departament federal per ambient, energia, traffic e telecommunicaziun.

Uss ston las vischnancas grischunas examinar aifer dus onns lur zonas d’abitar, las zonas maschadadas sco er las zonas centralas. Quellas èn per il pli memia grondas. Plinavant stoppia er vegnir controllà sch’il basegn da zonas da lavur correspundia a la realitad.

Tenor la lescha revedida davart la planisaziun dal territori ston ils chantuns definir lur zonas uschia che talas correspundan als basegns dals proxims 15 onns.

Ils chantuns Genevra, Lucerna, Schwyz, Zug e Turitg na dastgan en il mument betg pli stgaffir novas zonas da bajegiar. Quai ha decis il cussegl federal. Ils chantuns n’hajan betg introducì a temp ina taxa sin la plivalur u betg ademplì las pretensiuns dal dretg federal.

La Swisscom quinta da proveder 60 citads e cumins svizzers cun la tecnologia da 5G enfin la fin dal 2019, indicaziuns per il Grischun na vul ella betg far. Il medem vala er per la Sunrise e la Salt, er questas duas firmas da telecommunicaziun na sa laschan betg guardar en las cartas. Cunquai che las limitas per la radiaziun dad antennas da communicaziun mobila na vegnan il mument betg auzadas dovran las firmas da telecommunicaziun novas antennas per pudair realisar la rait da 5G. Nua che quellas vegnan a star en il Grischun è be en singuls cas enconuschent. Cler è che er clutgers-baselgia vegnan en dumonda.

Sche la radiaziun dad antennas per la communicaziun mobila è nuschaivla per il corp u betg è dispitaivel. L’organisaziun dals medis per l’ambient avertescha da risicos, fertant ch’auters scienziads punctueschan ch’i na dettia nagins mussaments per la nuschaivladad dals radis. La dumonda na sa lascha betg respunder definitivamain cunquai ch’i na dat nagins studis a lunga vista.

Las baselgias catolicas en il Grischun vegnan pli e pli vidas, u betg? Nus guardain cun in’experta che s’occupa cun il futur da la baselgia catolica dal chantun Grischun. Mintga segund Grischun sur 15 onns è catolic, vul dir totalmain 72 000 persunas. Gea, grazia a la migraziun è il dumber da catolics en il Grischun schizunt creschì ils ultims onns.

Dentant tuttina, las baselgias vegnan pli e pli vidas. Quai constatescha er Eva Baumann-Neuhaus da l’Institut pastoral sociologic svizzer a Son Gagl che persequitescha gia dapi 50 onns il svilup da la baselgia catolica.

Cura che las baselgias èn propi vidas na po ella betg dir, dentant las extradas ord la baselgia creschan ed ils plevons mancan. Ella avess dentant ina proposta co la baselgia pudess puspè daventar pli populara.

Strusch che la Swisscom haja las concessiuns per las novas frequenzas veglia ella dar liber la rait, ha ditg il schef da la Swisscom Urs Schaeppi a la conferenza da medias. A partir dal matg duajan ins pudair cumprar ils emprims telefonins cun la tecnologia da 5G. L’emna passada aveva Sunrise prendì en funcziun sia rait da 5G en 150 lieus svizzers.