Üna vita pel chant e la musica

parter

DAD ANNATINA FILLI / ANR

Curò Mani, chi abita hoz ad Ardez, es üna persuna multifaria. In sia vita s’ha el ingascha pel chant, per la musica e per progets culturals. «Las giallinas», «Chasper Chatschader» o lura «Dorma, dorm’Uffant divin» sun be ün pêr dals semperverds da Curò Mani. Il magister da musica, cumponist, musicist e dirigent chi abita ad Ardez po festagiar a la fin da quist mais seis settantavel anniversari. Il Quartet Helvetia invida prosma dumengia a la «Schubertiada Engiadinaisa», ün concert dedichà per part al giubilar e cun diversas surpraisas.

Intunà passa 200 poesias

Bainschi as rechatta illa stanza da musica ad Ardez ün clavazin cun pront notas, ma uschigliö invida il local prüvà eir da star e dar üna baderlada musicala cun Curò Mani. Il magister da musica pensiunà s’ha ingaschà in seis temp activ per cors, per üna società da musica giuvenila ed ha sunà la clarinetta in fuormaziuns da musica populara. Al clavazin ha’l accumpagnà tanter oter ils cuntschaints «Zauberberg Singers» da Tavo. Mani ha intunà passa 200 poesias per cors ed ha scrit la musica per 30 tocs da teater, gös festivs e gös libers. Üna da sias paschiuns es d’accumpagnar cul clavazin films müts istorics. «Lapro fetscha per mai singulas notizchas davart il film ed a man da quellas accumpogn’eu il film cun mias improvisaziuns», manzuna’l. Il cumponist d’eira dürant 30 ons commember da la cumischiun chantunala da cultura. El nun ha be surdat in quista funcziun l’ün o l’oter premi d’arcugnuschentscha, el ha svessa pudü tour incunter divers premis. Da l’on 1982 ha’l survgni il premi «Etoile d’Or» per la cumposiziun da Nadal «Dorma, dorm’Uffant divin». «A quista concurrenza per chanzuns da Nadal, organisada da la Televisiun Suisse Romande a Genevra, s’han partecipats 127 ulteriurs concurrents e l’emischiun han perseguità passa 400 000 persunas a la televisiun», quinta Mani cun ögls glüschaints. Dal 1991 ha’l tut part culla mini-opera buffa «Il gnom e la furmia» al Spectacle Nationale per ils 700 ons da la confederaziun a Fribourg.

Da l’improvisaziun al leger notas

La musica d’eira adüna preschainta illa chasa dal giuven Curò Mani. Il bap d’eira scriptur e poet, mastral e grondcusglier. El d’eira autur da teaters e gös festivs. «Eu observaiva suvent a meis bap cur ch’el sunaiva il clavazin», s’algorda’l. Uschè ha’l imprais autodidacticamaing quist instrumaint e quai sainza savair leger notas. «Da giuven tadlaiv’eu bler l’emettur dal Radio austriac e sunaiva lura cul clavazin la musica ch’eu dudiva.» I d’eira güsta il temp dals Beatles e cun quai das-chaiva’l qua o là sunar ün da quels tocs eir in scoula. Plü tard ha Mani frequentà üna scolaziun da clavazin pro üna magistra a San Murezzan ed ha imprais a leger las notas. Si’infanzia ha’l passantà ad Andeer ed a San Murezzan ed ha imprais magister da scoula primara. A la Scoul’ota da musica Turich ha’l frequentà cun success il stüdi da musica da scoula per gimnasi culs roms da clavazin, istorgia da musica dal 20avel tschientiner e direcziun da cors. Mani ha instrui dürant 42 ons il prüm sco magister primar e lura sco magister da musica, tanter oter al gimnasi a Tavo ed a l’Institut Otalpin a Ftan. Dürant tuot quists ons ha’l promovü musicalmaing a blers giuvenils, uschè eir a Janic Sarott e Valentin Bezzola chi sun gnüts onurats plü tard dal chantun Grischun cun ün premi da promoziun. Mani s’ha ingaschà sco expert a diversas festas da chant e d’eira adüna bainvis sco commember da giurias da diversas concurrenzas naziunalas ed internaziunalas.

La paschiun per l’umur nair

«Eu am d’intunar poesias umoristicas ed impustüt quellas cun l’umur uschenomnà nair», disch Mani. Tenor el manca illa litteratura per cors quist gener da chanzuns. Uschè quinta la chanzun da la tuorta da nusch il viadi d’ün toc tuorta dal mumaint ch’el vain pakettà our dal palperi d’argent fin illa bocca dal mangiader. «La melodia per quista chanzun n’haja scrit tenor üna poesia dad ün giast da la Bassa.» In tuot sia carriera ha guadagnà il cumponist d’Ardez in Svizra e Germania 12 premis pro concurrenzas da cumposiziuns ed interpretaziuns. Uschè ha’l ragiunt culla chanzun «La nona fila» dal 1984 il prüm rang pro la concurrenza da cumposiziuns da Radiotelevisiun Svizra Rumantscha. O lura da l’on 2006 es gnüda onurifichada sia chanzun umoristica «Las giallinas» da l’Uniun chantunala da chant dal Grischun. Mani ha regularmaing investi temp e munaida in progets culturals. Uschè han cumprà el e sia famiglia avant ons l’areal da l’anteriura fabrica da chaltschina e terracotta «Steinsberg» ad Ardez. Insembel cul sustegn dal Servezzan chantunal archeologic s’haja renovà dürant quatter ons il stabilimaint indu-strial chi sta suot protecziun da monumaints. Insembel culla populaziun d’Ardez s’haja inaugurà dal 2011 la nouva «Fabrica».

Il Quartet Helvetia invida in dumengia, ils 26 mai a la Schubertiada Engiadinaisa illa baselgia da Sent. Il concert cumainza a las 17.00.