Ils miniers da S-charl ston far chasada cun lur finanzas

DA BENEDICT STECHER / ANR

A la radunanza da la Società da Miniers da S-charl sun ils preschaints gnüts orientats davart las lavuors prestadas l’on passà ed han dat di-
s-charg als respunsabels. Davo la radunanza ha referi Angelika Abderhalden davart il Reservat da biosfera. Sco cha’l president da la società Peder Rauch ha orientà in seis rapport annual ha gnü lö a la radunanza da l’on passà ün referat da Christoph Jäggi cul titel «Ils metals i’l purtret mundial dal medieval». «Jäggi ha demonstrà aint il fuorn da prouva co chi’s po guadagnar our dals minerals argient ed ha fat ün’excursiun istorica i’l temp dals Romans e da lur munaida.»

La valur da la munaida vaiva da chefar cul cuntgnü da l’argient. «La festa dals miniers da l’on passà es statta ün success e no vain pudü profitar da la nouva tenda da festa cun bancs e maisas. L’entrada da la miniera soncha Barbara es crodada insembel causa üna bouda. Cun lavur cumüna vaina intant deliberà l’entrada dal material.» La protecziun da l’entrada cun ün tet dess gnir realisada quist on.

Sper la Società da Miniers exista eir la Fundaziun Schmelzra

Rauch ha eir orientà davart la Fundaziun Schmelzra: «Eir dal 2018 han prestà ils giarsuns da la Surselva zürigaisa lavuors vi da las ruinas da la Schmelzra. L’allogi ed il material han chaschunà cuosts da var 13 000 francs.» Üna part da quels es gnüda finanziada tras entradas dal Fond cultural dal chantun e tras donaziuns. Il quint da l’on da gestiun da la Società da Miniers serra cun üna perdita da s-chars 1500 francs e dispuona dad activas da bundant 8000 francs.

Il preventiv pel 2019 prevezza üna perdita da 300 francs. Il quint ed il preventiv sun gnüts approvats sainza cuntravuschs. La radunanza ha reelet a la suprastanza chi’s cumpuona da Peder Rauch, Beat Hofmann, Dominique Mayor e Hermann Steck. Per Lüzza Rauch chi ha demischiunà es gnü elet nouv Thomas Arbenz.

Referat dad Angelika Abderhalden

Davo la radunanza generala da la Società da Miniers ha referi la biologa Angelika Abderhalden davart il Reservat da biosfera Engiadina-Val Müstair. Ella ha orientà davart ils böts dal reservat e da la collavuraziun culla Schmelzra e cullas minieras. Il reservat ha il böt da proteger üna zona definada. «Tuot ils reservats sün quist muond sun integrats in üna rait chi dombra in tuot 686 reservats in 122 pajais, divers da quels van sur cunfin. Da vart da l’Unesco daja trais differentas funcziuns per reservats: Protecziun da la cuntrada, il svilup perdüraivel e las funcziuns logisticas sco scolaziun, perscrutaziun e lavur publica.» Las trais pozzas ambiaint, economia e società stan i’l center dals böts. Il reservat Engiadina-Val Müstair culs cumüns da S-chanf, Zernez, Val Müstair e Scuol ha üna surfatscha da 449 kilometers quadrat. Il label da l’Unesco s’haja qua daspö l’on 1979, ma quella jada be pel Parc Naziunal Svizzer (PNS). «L’Unesco ha lura pretais cha’l minz da la Biosfera gnia adattà cun üna zona da cuntuorns il prüm dal 2010 cul Biosfera Val Müstair e daspö gün 2017, e quai pür cur cha’l cumün da Scuol ha decis da collavurar, es la Biosfera Engiadina-Val Müstair gnüda sancziunada.» Insè es la zona circundanta amo massa pitschna in congual culla gronda surfatscha da la zona da minz. Il böt dal futur tanter la Biosfera Engiadina-Val Müstair culla Schmelzra prevezza üna collavuraziun intensiva cun augmentar la valur dals cuntuorns da la Schmelzra e cun ün proget cun adattamaints da la sporta. Studentas e students da la Scoul’ota da Rapperswil vegnan l’on chi vain a S-charl e fan perscruttaziuns cun ideas per augmantar l’attractività ed ün progress turistic. Davo la radunanza cun referat ha gnü lö sper las ruinas da la Schmelzra la festa dals miniers.