Cudisch da cant per tuts

(anr/abc) Cant e musica en baselgia s’audan tiel survetsch divin, e quei ton ella baselgia catolica sco ella evangelica-reformada. 50 onns suenter ch’ins ha entschiet igl onn 1968 il project dalla bibla ecumena sursilvana prepara ina gruppa uss in cudisch da cant ecumen sursilvan. A caschun dil survetsch divin ecumen da gliendisgis Tschuncheismas ella baselgia da s. Margreta (mira rapport separau) han Jan-Andrea Bernhard ed Andri Casanova presentau il project d’in cudisch da cant ecumen per la Surselva. Il teolog reformau ed il teolog catolic han annunziau ch’ina gruppa da lavur cun rodund 20 persunas prepari l’ediziun da quei cudisch. Dapi igl onn 1555 seigien duas differentas societads parallelas sesviluppadas en Surselva, ina reformada ed ina catolica. Quellas ein semanifestadas buc il davos tras las canzuns ecclesiasticas, mintgamai tenor ils ritus e la liturgia differenta. Ella baselgia catolica ha la veneraziun da Nossadunna e dils sogns, cun canzuns, viaspras ed oraziuns, giu gronda muntada. Ellas baselgias reformadas ella Foppa ha perencunter il cant da chorals giu grond’influenza, ins ha entschiet a cantar laud en quater vuschs. Quella tradiziun ei semantenida entochen oz ellas baselgias reformadas denter Vuorz e Trin.

Cun Decanat e Colloqui

Jan-Andrea Bernhard ed Andri Casanova han puntuau las diversas culturas ch’ein sesviluppadas. Texts divers per la medema canzun, plaids e lungatg «catolic» e «reformau» han ins cultivau cun grond quitau. Il niev cudisch da cant en baselgia dueigi sedistinguer tras pluralitad e variontadad – valeivel per omisduas confessiuns. Igl onn 1968 han plevons progressivs d’omisduas confessiuns entschiet a translatar ina bibla ecumena sursilvana. Quater onns avon haveva il Decanat Sursilvan dils catolics ed il Colloqui sur igl Uaul dils reformai decidiu d’edir la bibla en romontsch sursilvan modern. Ella baselgia catolica haveva il Secund Concil Vatican dau igl impuls per ina refuorma. Ils plevons Gion Martin Pelican, Vincens Bertogg, Martin Fontana e Martin Bearth han translatau direct en romontsch ord ils lungatgs oriunds hebreic, arameic e grec antic. Igl onn 1988 ei il Niev Testament cumparius, ils cudischs dils profets igl onn 2004 e 2010 ils psalms en in’ediziun speciala. Igl atun 2014 ei il tierz tom cullas scartiras poeticas dil Veder Testament inclusiv ils psalms cumparius. Ins ha mess a disposiziun als cartents dalla Surselva ina bibla en lungatg sursilvan modern ed unificau. Avon deva ei in lungatg reformau ed in lungatg catolic.

Nossadunna e quater vuschs

51 onns pli tard ei la gruppa ecumena dils translaturs dalla bibla aunc adina activa. Il project ei buc a fin. Casanova fa part da quella gruppa. Il collaboratur scientific dalla Scol’aulta teologica da Cuera ha explicau alla fiasta «Reuniun» a Glion il motiv principal ch’ha intimau d’instradar in cudisch da cant ecumen per la Surselva. «Damai che nus havein gia la medema bibla eis ei giustificau da sedumandar daco ch’ins dueigi buca scaffir in cudisch da cant communabel», ha Casanova motivau. Igl Alleluja seigi exausts gia dagitg ed era il cudisch da chorals ch’ins drova ellas baselgias reformadas duvrassi ina remedura. Bernhard ha sincerau ch’ins stoppi risguardar el project las particularitads d’omisduas confessiuns, per exempel cun risguardar las canzuns da Nossadunna e dils sogns pils catolics, e pils reformai il cant en quater vuschs. Ils dus meinaproject san garantir ch’il cudisch vegn buc a cumparer pér en 50 onns. Tuttina han els manegiau: «Ils proxims onns havein nus ina biala lavur che spetga.» Ina gruppa da varga 20 persunas accumpogna il project, igl ei glieud involvida ella pastoraziun, musica, lungatg e tecnica. En tut duei il cudisch cuntener pli che 500 canzuns, vitier era texts fundamentals ed oraziuns. Sco segn dall’avischinaziun e capientscha vicendeivla han els menziunau la canzun nr. 26 ch’ei actualmein el cudisch catolic «Alleluja». Quella canzun entscheiva culs plaids «Sulet a Diu engraziament». El cudisch da chorals dils reformai eis ei la canzun numera 2. Sulettamein in plaid sedistingua da l’auter: «Diu» vala pils catolics, «Deus» pils reformai. Avon 40 onns han ins accentuau quella differenza, il cudisch vegn a puntuar l’unitad ecumena. Ins astga esser plein marveglias cu la gruppa da project sa presentar il cudisch da cant ecumen sursilvan e cunzun tgei num ch’ins vegn a dar a quei product. Evidentamein vegn ei ad esser in ecumen.