Üna via cumünaivla cun creschüts e scolars
DA BENEDICT STECHER / ANR
La scoula d’Avrona ha preschantà l’ultima fin d’eivna il musical «Les Misérables» tenor il cudesch da Victor Hugo. Insembel culs collavuratuors, culs magisters e scolars es gnü realisà il giavüsch da giovar insembel teater. In seis salüd ha ün dals manaders da la Scoula Rudolf Steiner d’Avrona, David Brodbeck, quintà da la gronda sfida per realisar ün proget da teater: «Victor Hugo ha scrit il cudesch cul titel ‘Les Misérables’ chi’d es cumparü dal 1862. Il teater quinta d’umans chi sun gnüts tocs in lur destin e nun han pudü inchaminar lur via sco ch’ella d’eira previssa.» Ils respunsabels han tschernü il toc causa cha quel muossa cha dapertuot daja sper il nosch eir il bun. «No vain vuglü ir la via cun collavuratuors, magisters e scolars e quella via vaina inchaminà fin al böt sül palc quista saira. Illas ultimas duos eivnas sun gnüdas pro la settavla ed ottavla classa da la scoula libra da Scuol chi sustegnan il proget cun musica e chant.» Sco cha Brodbeck ha dit han els gnü la gronda furtüna da pudair profitar dal grond agüd da la redschissura Marie-Louise Lienhard. Ella ha manà ed accumpagnà las prouvas cun corp ed orma ed ha uschè motivà als uffants e giuvenils da realisar il proget cumünaivel.
Üna lavur cumünaivla da tuots
Sco cha la redschissura Lienhard ha dit es ella gnüda ingaschada per quist proget. Ella lavura sco redschissura libra ed ha gnü plaschair da pudair collavurar: «Üna magistra da disegn chi lavura qua ad Avrona ha manzunà lur intenziun. Eu vaiva fingià accumpagnà quel teater avant divers ons ad üna Scoula Rudolf Steiner e vaiva tuot la documainta e costüms e m’ha declerada pronta da surtour quella lezcha.» La magistra ha lura discutà la tematica culs respunsabels da la scoula d’Avrona e quels han giavüschà cha Lienhard surpiglia. Ella es adüsada da lavurar cun uffants ed ha, sco ch’ella ha dit, chattà qua chars uffants chi hajan collavurà exemplaricamaing. «La musica ed il chant fan part al toc uschè chi’s ha pudü surtour tuot fin sün l’ultim toc. No vain stuvü unicamaing scurznir il toc causa cha la producziun füss dvantada massa lunga.» Las culissas sun gnüdas realisadas dal scolars cun lur magisters ed han fat bella parada.
Ün pêr detagls dal cuntgnü
I’l center dal toc tenor il cudesch dad Hugo sta l’istorgia da Jean Valjean chi’d es gnü miss 19 ons in parschun causa ch’el vaiva ingolà ün toc pan. Davo sia liberaziun ha el inchaminà üna via nouva sco fabricant e capo d’üna pitschna cità. El s’ha occupà da glieud povra, tanter oter da la lavurainta da la fabrica Fantine chi ha pers sia plazza pervi d’ün uffant na legitim. Per ella es gnü l’agüd massa tard causa ch’ella es morta pervi d’üna malatia noscha. Valjean s’ha cunfondü da la figlia Cosette chi gniva trattada mal da seis genituors da chüra. Plü tard a Paris s’ha Cosette inamurada in ün student giuven chi ha tut part a la revoluziun. Valjean ha eir cumbattü ed es gnü perseguità divers ons da l’inspectur Javert chi til laiva darcheu metter in parschun causa ch’el vaiva ignorà las reglas d’ün cundannà a parschun. El s’ha però pudü salvar da l’imnatscha ed ha cret inavant al bun vi dals umans. Il teater musical ha manà las visitaduras e’ls visitaduors in ün temp burascus cun blera violenza.
Gust da leger dapli?