In bellezia flum – mo buca senza prighels

Da Hans Huonder / anr

Biebein dus meins per onn porscha in tschancun limitau dil Rein da Medel bellezia cundiziuns per sedivertir cun cajac. Pliras passaschas ein denton fetg difficilas. Ellas pretendan dils sportists attenziun ed in agir fetg ponderau. L’entschatta zercladur ei in um dalla Germania morts el Rein da Medel sut Pardé. Schebein igl ei stau in accident ni in problem medicinal ei buca vegniu sclariu definitivamein. In ei denton cert: «Il liug nua che quei ei succediu ei buca fetg spectaculars. Las cundiziuns dall’aua da gliez di eran buc excepziunalas.» Quei di Rico Kustermann ch’ei savens en Val Medel, era per si’occupaziun cul cajac. Il disgraziau era in excellent sportist da cajac, in cun fetg bia experientscha. «En treis havein nus passau quei liug rodund 20 minutas avon quei incap. In da mes camerats ei era vegnius frenaus leu dall’aua, mo ha saviu sedeliberar enteifer cuort temps senza problems», di Kustermann. Igl incap cul disgraziau seigi fetg curios: «Ei savess esser stau in’attacca dil cor ni ch’el ha survegniu ina frida entras in crap ed ei cheutras vegnius senza schientscha.»

Temps limitau

Biars flums ellas Alps han piars lur fascinaziun. Il motiv ein ils lags da fermada. Leu nua che l’aua restonta ei buca reglada ni mo insufficientamein ein las activitads sportivas, mo era la pesca buca pli interessantas. Pils amitgs dil sport da cajac exista tonaton aunc in temps limitau da nezegiar entgins da quels flums. Aschia era il Rein da Medel. Naven dil temps che la neiv liua sa vegnir fatg diever da quel cun cajac duront rodund dus meins e miez. Uonn ei quei il cass empau pli ditg damai che la neiv sils aults ei ditg buca luada. Buc igl entir flum ei denton adattaus ed attractivs per ir cun cajac. Il tschancun tschercau ei quel dalla punt da Cristallina entochen alla cascada dadens Acla. Quella sco era il toc naven da leu tochen sut Fuorns vegnan buca frequentai cun cajac. Da Fuorns entochen sut Platta/Baselgia tier la tschaffada eis ei lu puspei pusseivel da sedivertir cun cajac. Sin quei tschancun sesanflan denton entginas passaschas che pretendan gronda attenziun. «En plirs loghens extrein nus dil cajac per giudicar la situaziun, respectivamein il tschancun che suonda. Ei sa esser ch’igl ei vonzeivi lenna el flum ni in auter impediment. Gia cun in tempo normal fuss in accident lu ton sco programmaus», di Kustermann. El sport da cajac enconuschan ins sis scalems da grevezia. Scalem 6 ei quel ch’ei cuort avon quei ch’ins sa buca far pli. Il Rein da Medel porscha passaschas cun in scalem entochen 5, pia fetg pretensius.

Fascinont, mo era pretensius

In’uatga al Rein da Medel muossa con varionts che quel ei e ch’ins daventa pertscharts da sia varietad e dinamica pér il mument ch’ins sefatschenta effectivamein da sia constellaziun. La part dalla punt da Cristallina entochen la cascada dadens Acla ei fetg aviarta, ferton che la passascha da Pardé entochen Platta/Baselgia ei circumdada per part da greppa. Cheu ei il flum fetg selvadis, denter auter era perquei che siu letg ei pli stretgs: «Il flum ei fetg interessants per ir cun cajac, ei dat buca biars cun ina tala fascinaziun. Mintga part ha in caracter special.» Denteren sesanflan denton adina puspei loghens ell’aua che lubeschan als sportists da ruassar e da bandunar lur cajac per mirar co ei vesa ora el proxim caraun. «Igl ei veramein necessari da giudicar la situaziun dafertontier», di Kustermann. Las barcas cun ina peisa da rodund 22 kg ed ina lunghezia da 2,5 meters ein construidas ord polyethylen. Dapi rodund 30 onns ein ils cajacs construi ord quella materia artificiala ch’ei fetg robusta. La fuorma dalla barca ei medemamein semidada. Ell’ei daventada pli movibla. Per in dils problems taxescha Kustermann il squetsch che sa sedar enteifer ina gruppa pli gronda: «Nus mein bia en dus e savein tgei che l’auter vul e sa. En gruppas pli grondas ei enzatgi adina il fleivel e sch’el va semplamein leu nua ch’ils auters van – forsa era cun empau tema – sch’ei quei buca bien. In flum cun scalems da grevezia aults e bia aua sa spert menar a gronda spertadad cul cajac e lu piardan ins era la controlla dalla barca.»

Anflar soluziuns

Buca tuttas e tuts ein denton incantai dil sport da cajac, era buc en Val Medel. Pescadurs, mo era possessurs da terren sco purs han magari lur difficultads. «Nus mein gie buca cun cajac per far dagrettas ad enzatgi», puntuescha Kustermann. El capescha ch’ei dat persunas che sevilentan pervia digl agir d’in ni l’auter sportist da cajac, mo il sedepurtar dils biars taxescha el per buns: «Nus exequin nies sport cun plascher e quei sulettamein biebein dus meins per onn. En quei temps dess ei segiramein era pusseivladads per soluziuns che cuntentan tuts. Per exempel da limitar nies temps da carrar cun cajac sil suentermiezdi entochen encunter sera. Lu savessen ils pescadurs quei e nus era.» Mo era pertuccont parcadis vesa el soluziuns: «La vischnaunca savess fixar quels e pretender ina taxa. Mintgin fuss promts da pagar ina tala. Forsa savessen quels parcadis schizun vegnir cumpletai cun tualettas moviblas.» Tenor siu manegiar vegnan strusch 20 persunas en Val Medel per ir cun cajac: «Quei ei in diember surveseivel e cun quels san ins tschintschar.»