10avels Gis da cultura da Veulden

(anr/bt) Davent da gievgia, igls 10 antoca sonda, igls 12 d’october ân liac par la 10avla geada igls Gis da cultura da Veulden. Igl film «Heroxs svizers», la prelecziùn da Leo Tuor ad igl teater d’improvisaziùn «Lamuns» da Malans furman igl program general. Agl program spezial vegn musso egna rimnada da films sur da Plasch Barandun. Igls dieschavels Gis da cultura antschevan la gievgia sera cugl film «Schweizer Helden» da Peter Luisi, cugl qual el veva obtanieu igl premi digl publicum digl festival da Lugano igls 2014. Igl e egna cumegia dramatica ca tracta egn tema actual an Svizra: l’ocupaziùn digls asilants. Igl film s’ocupescha da maniera pletost legra a comica da quella dumonda. La duna Sabine e saspartgida dacurt da sieus um. Durànt igl taimp da Nadal sasainta ella suleta. Par surmuntar quella suletadad sadezida ella d’inszenar igl teater da Schiller «Guglielm Tell» cun asilants. Natiralmeing c’ella e betga carschida a quella leztga. Igls asilants ân lur agens problems ad ân betga spitgieu quella duna ca pretenda tgossas prest nunpussevlas dad els. Mo la finala garteg’igl, cun blears incaps, d’inszenar igl teater, a la duna Sabine andriescha tge c’e propi impurtànt ear an la veta digls asilants.

A tgatscha cun Leo Tuor

Qualas en las sfidas da dumignear la veta an egna valada alpina? Tge e egna muntogna cun las sias bles a giondas, cun sia grepa a cunzeas, vals a valetas par que carstgàn ca viva cun quels elemaints? Quegl en amparadas c’igl ancunaschaint autur sursilvan Leo Tuor fa agls seas raquents davart la veta da catschadur cun ple u mains suczess an la criua cuntrada alpina da Cavrein. El salamainta da tigias humidas a da platas cun tgamegns ca tiran betg. Igls lecturs savundan que catschadur duas eandas a la lùnga segls seas turs an la stgiraglia da bùn’ura, traversànd grepa, pastiras a pales, adigna vurdànd da catar adavur igl capricorn. Dantànt filosofescha igl catschadur zitànd poets a scrivànts da tut igls taimps. «Igl e marviglius ad anrihànd da tarlar igl tschalatar digl lungatg da Tuor», scriva egn lectur digl sieus cudesch Cavrein. «Cun scort humor ad ironia spiertusa fa el befas da tut ca cruscha la sia veia.» Igls auditurs da Veulden, betga me igls catschadurs, pon peia salegrar d’egna curturevla prelecziùn da Tuor. Quella vean acumpagneada da la percussiunista argovesa Didine Stauffer c’e ancunaschainta par la sia rafinada tecnica da ritmisar. Ella vean a sutastrischear l’atmosfera dascreta an pleds da Tuor cugls sùns a tùns improvisos segls seas diferaints schumbers. Stauffer e gea stada d’udir a Veulden igl unviern passo agl rom digls conzerts «Musica an tgea». Igls 18 da favrer digl on proxim vean ella puspe a conzertar an baselgia da Veulden.

Betga mains ampurmetànta sarà la producziùn digl teater d’improvisaziùn «Lamuns» da Malans. Els datan egn tema da basa par giujear las szenas ad anvidan igls aspectaturs da far propostas co quellas degian cuntinuar. Sen fundamaint da quellas propostas inventeschan las acturas ad igls acturs da Lamuns acziùns a dialogs tier las szenas, improvisànd ascheia igl dacurs digl gioi. Peia, egna sera da teater cun tàntas surpresas spetga igls aspectaturs digls Gis da cultura da Veulden.

Las spezialitads digl 
dieschavel anniversari

Plasch Barandun eara egn original da Veulden ad egn exzelent promotur da la cultura muntagnarda. Durànt blears ons eara’l cor ad olma digl movimaint «Fatscha da nos vitgs» da las uniùns rumàntschas Renania a Romania. Leza veva la fegnamira d’ambalir nossas vischnàncas cun inscripziùns rumàntschas. Da quellas â el stgafieu blearas sen tàntas tgeasas agl Grischùn zentral. Durànt tut la sia veta s’interessava Barandun ear par l’istorgia da Veulden a da la Tumleastga. Sur da quella â el scret diesch cudeschs, agls quals el â documento manedlameing igl passo da vitg a valada.

Sur da Baradun dat igl diferaints films, fatgs da la Televisiùn Rumàntscha. An mimorgia digl pur, posttenent a pictur, mort avànt egn on, en quels vagnieus reunieus ad egna rapreschantaziùn ca cuza var egn’ura. Quella rimnada da films vean mussada agl program spezial digls Gis da cultura. Ign veza Barandun an diferaintas staziùns da la sia veta ad a diferaints liacs d’activitad. L’antrada agl program spezial e libra.

«Egn oter regal giubilar en las tschagnas cumpridas agl bigliet. Par festivar igl noss giubileum anvidainsa a tscha-gna igl publicum mintga sera avànt la rapreschantaziùn cun glis survir tratgas grischùnas», gi Sophia Windel, egna da las organisaturas. Quegl segi pussevel graztga a blears gidànters voluntaris. Ear igls prezis d’antrada favurevels cun trànter 15 a 35 fràncs en egn regal agl publicum. La tgarta permanenta custa 50 fràncs.