Il premi da vergugna per 
«l’aria da muntogna»

(cp) L’Iniziativa da las Alps s’engascha dad onns ennà per reducir las distanzas dal transport da rauba. Perquai premiescha ella mintg’onn ideas innovativas en quest reguard cun il «Cristal alpin». Products problematics che vegnan transportads inutilmain a lungas distanzas survegnan il «Crap dal diavel». Il Cristal da quest onn va al project «Repair Café» ed al Crap a «Swiss Air Deluxe». L’affar Swiss Air Deluxe da Turitg è oramai il purtader dal «Crap dal diavel 2019». Da trais candidats, proponids da l’Iniziativa da las Alps, han ses commembers elegì sco product pli absurd la bischla d’aria da las Alps che vegn exportada en l’exteriur. Quellas bischlas emplenidas be cun aria da las Alps vegnan transportadas enfin en l’Asia – fan oramai in viadi da passa 20 000 km e chaschunan grondas quantitads da CO2. Il «Cristal alpin» ha obtegnì l’allianza da las organisaziuns per la protecziun dals consuments per ses project «Repair Café» ch’ha la finamira da schanegiar resursas ed evitar transports nunnecessaris.

«Gia l’idea da far amogna aria alpina als consuments ha schoccà noss commembers. La bischla cuntegna la finala mo aria. Dad exportar quella en tut il mund chaschuna emissiuns da CO2 absolutamain nunnecessarias», ha ditg Jon Pult a chaschun da la premiaziun a Turitg en preschientscha dal mainafatschenta da la Swiss Air Deluxe, Markus Klinkmüller. L’Iniziativa da las Alps crititgescha tals tranports ch’augmentan nunnecessariamain il volumen da vitgira e contribueschan be al stgaudament dal clima.

Ultra da l’affar Swiss Air Deluxe devi anc auters candidats per il premi da vergugna, sco p. ex. «Voss», l’aua da la Norvegia, importada da la Migros, ed il schambun pseudo-talian «Gusto Italiano» dad Aldi. Passa 7200 persunas èn sa participadas a la votaziun online da mez avust enfin mez settember.

Per il «Cristal 2019» ha il public tschernì il project «Repair Café», in servetsch gratuit da las organisaziuns per la protecziun dals consuments SKS, FRC, ACSI. «Reparar en pe da bittar e cumprar da nov – in’excellenta via per pudair duvrar products pli ditg e cun quai evitar rument. Quai schanegia noss ambient», è sa legrada Regula Rytz, suprastanta da l’Iniziativa da las Alps, avant als medias a Berna.

La tratga da peschs Basis 57 dad Erstfeld UR che nizzegia l’aua d’ina funtauna tgauda per ses manaschi e la reintroducziun da la producziun da malt dal Circul agricul da Genevra eran tschels dus candidats per il «Cristal».

«Cun sias distincziuns vul l’Iniziativa da las Alps encuraschar interpesas da reponderar lur metodas da producziun per evitar transports invans. Per evitar consequentamain las emissiuns da CO2 er areguard il traffic da vitgira stuain nus transportar pli pauc e da maniera pli ambientala. La crisa climatica pretenda urgentamain da midar il cumportament en quest reguard. I duai sa chapir da sasez ch’ins renunzia a produts che pretendan lungas vias da transport», concluda Pult.