La sanadad dals seniors dependa da lur status social

(mc) En la vegliadetgna han las disparitads socialas in effect sin la sanadad. Persunas ch’han dapli che 55 onns ch’han absolvì ina furmaziun terziara èn en in meglier stan da sanadad ed han ina meglra tenuta envers la sanadad che persunas senza furmaziun postscolara. Plinavant disponan ellas savens da dapli resursas psicosocialas sco in ferm sustegn social (46% vers 31%) u in pli aut nivel da vitalitad (64% vers 41%) che persunas ch’han absolvì mo la scolaziun obligatorica. Quai resorta d’ina publicaziun da l’Uffizi federal da statistica ch’è cumparida dacurt.

L’onn 2017 han trais quartas (75%) da las persunas pli veglias che 55 onns taxà lur situaziun da sanadad per (fitg) buna. Tenor la publicaziun «Resursas e cumportament da sanadad da las senioras e dals seniors» sa differenziescha questa cumpart fitg tenor schlattaina e vegliadetgna, dentant era tenor status social. En quest connex pledan ins era dal «gradient social».

Senioras e seniors cun in 
aut nivel da scolaziun èn pli sauns…

A pèr cun il nivel da furmaziun crescha era la cumpart da las persunas che taxeschan lur sanadad per (fitg) buna. Uschia munta la cumpart da senioras e seniors senza furmaziun postscolara a 59%, la cumpart da talas che disponan dad in diplom da stgalim secundar II a 76%, e quella da quels ch’han absolvì ina furmaziun terziara ad 84%. Las differenzas na sa reduceschan era betg cun la vegliadetgna, malgrà che la cumpart da las persunas che disponan d’ina buna sanadad tschessa generalmein.

… e disponan da dapli resursas

Era tar las resursas psico-socialas che servan sco factur da protecziun per la sanadad èsi medemamain da constatar in effect social gradient. Persunas ch’èn pli veglias che 55 onns ch’han giudì ina furmaziun terziara obtegnan pli savens e pli ferm sustegn social che persunas cun ina furmaziun al stgalim secundar II u senza furmaziun post-obligatorica (64% vers 39% resp 31%). Ellas valeteschan plinavant savens lur nivel da vitalitad per pli aut (64% vers 54% resp. 41%) ed han savens ina ferma imaginaziun da controlla (47% vers 42% resp. 40%).

Dunnas cun furmaziun terziara han in meglier cumportament da sanadad

Tenutas favuraivlas a la sanadad sco in nutriment saun, activitad corporala ed abstinenza da fimar èn depedentas fin en auta vegliadetgna dal nivel da furmaziun. Las differentas èn pli frappantas tar las dunnas che tar ils umens. Dunnas da 55 onns e dapli cun ina furmaziun terziara terminada consumeschan dubel uschè savens tschintg purziuns fretgs u legums per di che dunnas senza furmaziun professiunala (42% vers 19%) ed han prest trais giadas pli pauc surpaisa (8% cunter 22%).

Era tar las resursas psico-socialas datti grondas differenzas tar las dunnas tut segund lur nivel da furmaziun. Dunnas pli veglias che 55 onns cun in diplom professiunal sin il stgalim terziar han en congual cun dunnas senza furmaziun professiunala ina ferma resilenza, quai vul dir la capacitad da dumagnar las difficultads dalla vita che dunnas senza furmaziun postscolara. (50% vers 31%). Tar il umens na constateschan ins betg talas differenzas.

Dunnas da 55 onns e pli veglias cun ina furmaziun professiunala èn corporalmain pli activas che talas ch’han absolvì sulettamain la scola obligatorica (77% vers 58%). Era tar ils umens constateschan ins proporziuns congualablas (80% vers 64%).

Pli pitschnas tenutas da ristg 
tar umens cun buna scolaziun

Tar ils umens constateschan ins ina gronda differenza en lur tentuta da ristg. Seniors cun ina furmaziun terziara èn main suttaposts ad in consum d’alcohol cronic (5% vers 11%) ed han per la mesadad main savens surpaisa (12% vers 22%) che tals senza furmaziun terziara ch’han absolvì semplamain la scola primara.

Era la cumpart dals fimaders tranter ils umens da 55 e 64 onns è pli pitschna tar umens cun ina scolaziun professiunala che tar tals senza (24% vers 40%). Cuntrari vulan fimaders cun ina furmaziun terziara main renunziar al fimar che umens senza scolaziun professiunala (33% vers 61%).