«Las feglias pearsas» da Silke Redolfi

DAD ELISABETH BARDILL

Igl cudesch voluminus da Silke Margherita Redolfi ragorda a la sort da Svizras da ple bòld c’ân pears igl dretg da burghesas parquegl c’ellas vevan marido en um digl exteriur. Igl e igl maret da blearas singulas dunas ca vevan s’angascho da cuminànza cun organisaziùns femininas par render ataint a quella discriminaziùn ad exclusiùn soziala c’e strusch ple d’antalir ord la vesta d’oziglgi. Antoc’igls 1952 valeva l’aschinumnada «regla da maridaglia». Quella sfurzava la spusa da surprender igl dretg da burghes digl um. Quegl muntava par las dunas partutgeadas c’ellas pardevan igl dretg da burghesas svizer. Ellas vagnevan schizund sprivadas digls dretgs fundamentals. La Svizra davantava par ellas ena teara da dimora malfrànca.

Evidaint c’ellas pitevan digl scumond da practitgear lur mastregn. Ellas ân ear pears igl dretg par sustegn sozial. Las dunas earan dependentas, savund lescha ad usit d’alura, digl tutafatg da lur cunsorts. Ellas vevan peia nigna posiziùn independenta ple, quegl ca veva consequenzas par tut igls secturs da lur veta. La Svizra â ànc intensivo quellas prescripziùns durànt la Savunda Gueara mundiala, quegl ca veva consequenzas dramaticas par blearas. Mo suainter la gueara e’l igl stadi da dretg svizer vagnieu an las fetgas da motivar la sia pratga anviers las dunas discriminadas surtut parveia digl reschim naziunalsozialistic. Que tractamaint disrespectevel anviers vaschegnas svizras, c’ân pears lur dretg da burgheseia, sco par sameglia Giudieuas persequitadas, e vagnieu a la glisch pér suainter igls 1945. Igl e gartagieu a las organisaziùns femininas da cuminànza cun politicras progessivas ad expertas digl dretg public da meter a strada la migliur cun la nova lescha digl dretg da burgheseia digls 1952.

La parscrutadra ad autura Silke Redolfi da Masagn s’ocupescha intensivameing cun la parscrutaziùn da l’istorgia da la Federaziùn da las organisaziùns femininas svizras, oz «Alliance f». Igl tema davart la sperdita da la burgheseia suainter la maridaglia gli e do an îl spezialmeing. Quellas malgisteias leva ella sclarir, parquegl â ella tscharnieu que tema par la sia dissertaziùn. Sper las sias retscheartgas szientificas ad anotaziùns â ella pudieu far raschienis cun pardetgas digl tains. Igl e ànc betga sto megna tard. Igl sieus cudesch, c’e gest cumparieu, e egn impurtànt elemaint da l’istorgia da la sozietad svizra.

El raquenta a sclarescha la situaziùn da las dunas discriminadas a dascriva la veta da mintgagi da las Svizras sburghesadas antoc’igls 1952. Silke Redolfi â fundo da cuminànza cun Silvia Hofmann igl Archiv cultural feminin digl Grischùn. Parquegl c’igl mànca spazi par las archivalias a Cuira dat igl danov egn schlargiamaint da quel a Tusàn. Qua vignan ear salvos curs ad ocurenzas.