Valurs persistentas

Da Giusep Venzin / ANR

Dapi l’entschatta october ei la rasena lenna tschentada al plazzal sper via cantunala denter Tavanasa e Trun carschida di per di. Ell’ei curdada si muort sia grondezia, mo aunc dapli muort sia cavigliada exacta. Il mardis vargau ha la maschina da scursar entschiet sia lavur. Enteifer cuort temps ein ils rodund melli meters cubic lenna stai scursai, la blocca cavigliada da niev e per part transportada a Trun tier l’interpresa Tarcisi Maissen SA.

Dils uauls da Sursaissa

Gion Cavigelli, il caporesgiader da Tarcisi Maissen SA, tscherca 3000 tochen 4000 meters cubic lenna da qualitad per onn. Ina part da quella lenna anfla el dapi onns a Sursaissa. Il selvicultur Kaspar Henny enconuscha ils giavischs da siu client. «Gion giavischa lenna carschida en uauls umbrivauns sur 1300 meters sur mar.

Quels pégns creschan muort il cuort temps da carschientscha plaun ed han rins annuals fins.» En dus uauls da schurmetg per liung dil Tscharbach ella vischinonza da «Lumbreinerbrücke» ha il selvicultur surdau dus tagls all’interpresa specialisada Candinas SA da Rabius. In ulteriur tagl ha la medema interpresa execuiu a «Baraboda». «Quei tagl promova la biodiversitad.»

La vischnaunca da Sursaissa Mundaun noda in tagl annual da rodund 4000 meters cubic. Henny planisescha ils tagls a liung temps. En quella planisaziun risguarda el ils giavischs da Cavigelli. La lenna dils treis tagls deponida sper la via cantunala dumbra rodund melli meters cubic.

Cavigliada exemplarica

Robert Candinas ei il menader dalla partiziun «forestalesser» tier l’interpresa Candinas SA da Rabius e Vaz sut. El ha organisau las lavurs dil tagl, dil transport e dalla scursada. A caschun d’ina scuntrada ha el puntuau la creaziun da valur indigena. «Lenna indigena, tagliada e transportada d’in’interpresa e lu aunc resgiada en ina resgia indigena – in meglier exempel per la cadeina da creaziun da valur indigena datti strusch.»

Fatg attent dalla rasena bein cavigliada ha Candinas dau vinavon las arbagias. «Quei ei il meret da nies manischunz.» Quei manischunz ei Martin Wechlser. Dapi treis onns ei igl um dalla Svizra centrala sesents a Surrein. «Ei cuosta buca bia dapli temps da far ina biala pluna, ei drova mo bunaveglia.» El ha schau negins dubis ch’el hagi quella bunaveglia ed el ha era detg daco: «Cun Meinrad Candinas hai jeu il meglier patrun pusseivel. La biala rasena sper la via cantunala ei per noss’interpresa la megliera reclama.» Wechsler ha allura raquintau da sia pissiun: «Jeu hai fatg igl emprendissadi da resgiader e midau suenter in pèr onns sil camiun. Luvrar cun lenna ei mia pissiun e mia luschezia.»