Pli bugen clamar ina ga dapli che memia pauc ils pumpiers

Da Susi Rothmund / ANR

Igl advent ei in temps pascheivel e biars gaudan la glisch da candeilas. Per ch’ei vegni denton buca tier barschaments duront quei temps drov’ei ina buna preparaziun ed attenziun. Il Post da consultaziun svizzer per la prevenziun d’accidents (PPA), il Post da cussegliaziun per prevenziun d’incendis e la Suva dattan enzacons tips en caussa. Buns cussegls pertuccont la prevenziun d’incendis e co agir sch’ei barschass tuttina ina ga ha era Gion Tenner – il cumandant dils pumpiers da Sursassiala – dau sin damonda dall’Agentura da novitads rumantscha. Sco ils posts da prevenziun e cussegliaziun scrivan en in communicau als mieds da massa ein las bialas glischs da candeila e las decoraziuns savens colligiadas cun ina pli aulta resca d’incendis. Ina bufatga flomma da candeila sa el mender cass caschunar enteifer cuort mument in grond barschament e destruir ina habitaziun. Candeilas dad LED e cordas da candeilas dad LED ein perquei adina pli dumandadas alternativas e mo da cussegliar. «La segirtad entuorn il pigniel da Nadal ei s’augmentada dapi ch’ei dat candeilas electricas, cunzun candeilas LED che produceschan praticamein negina calira», declara era Tenner. Tuttina detti ei adina puspei incendis cun pignieuls e tschupials d’advent.

Candeilas – in prighel principal

Candeilas buca survigiladas ein duront igl entir onn ora ina dallas raschuns principalas per barschaments d’habitaziuns. Tgi che vul tonaton buca desister da candeilas da tschera duei adina mirar anavos avon che bandunar ina stanza, per controllar che las candeilas seigien stizzadas. Candeilas pon era vegnir derschidas d’animals da casa ed aschia san caussas che brischan tgunsch pigliar fiug. Sch’ei dat in «endretg» incendi cusseglian il Post da consultaziun svizzer per la prevenziun d’accidents (PPA), il Post da cussegliaziun per prevenziun d’incendis e la Suva d’alarmar sco emprem ils pumpiers. Suenter duein ils carstgauns vegnir mess en segirtad e pér lu possi ei vegnir empruau da stizzar il fiug. Impurtont tier tut quei seigi da buca metter sesez en prighel.

Attenziun era davos meisa

Sco prighels da caschunar incendis numna Tenner per exempel: Candeilas nunsurvigiladas, postadas sin materialias che san barschar, candeilas instabilas che sederschan, ni sbrenzlas (Wunderkerzen). Problematicas ein tenor il cumandant dils pumpiers da Sursassiala era besclas surcargadas, buca mo sper il pigniel, mobein era alla meisa da magliar. Il temps dallas seras liungas ei adattaus per guder ina tscheina da cumpignia cun in bien fondue, raclette ni bunas buccadas giu dils grils da meisa. Mo era cheu vegn magari fatg sbagls: tiel fondue sa il spiritus che vegn emplenius en rechauds aunc caulds daventar in problem, tier raclette/gril dat ei sut circumstanzias in surcargament dall’installaziun electrica. «In ulteriur problem ein decoraziuns che vegnan memia datier da fontaunas cauldas ni colligiaziuns electricas buca protegidas e che vegnan isadas tochen ch’ei dat in cuort. Ord quei entir repertori havein nus gia giu intervenziuns ils davos onns», di Tenner. Ei hagi era gia dau incendis entras candeilas. Tochen uss han ils pumpiers da Sursassiala giu d’intervegnir tier tals cass sulettamein tier persunas attempadas. Quellas havevan tenor Tenner fatg in cupid e per cletg aunc viu il fiug ad uras. «Ils donns ein per fortuna adina stai pigns ed ils pumpiers ein vegni clamai suenter ch’il fiug era gia stezs per far ina controlla», seregorda Tenner. Sco motiv digl incendi indichescha el che las candeilas vegnien per exempel tschentadas sin ina meisa ni puffen, circumdadas d’auter material. Leu brischien quellas lu pli e pli a bass tochen ch’ei tonschi d’envidar ina gasetta, lumpa ni auter uorden.

Enzacons tips

Per in temps d’advent e Nadal senza incendis dattan il PPA ed il Post da cussegliaziun per prevenziun d’incendis suandonts tips da segirtad:

– Candeilas e cordas da candeilas dad LED ein pli segiras che candeilas da tschera.

– Stizzar candeilas cu ellas san buca vegnir survigiladas.

– Buca schar persuls affons ed animals da casa en ina stanza cun candeilas ardentas.

– Tschentar candeilas aschia ch’ei stattan segir sin in funs che brischa buc e cun avunda distanza tier textilias, decoraziuns ed autras materialias che san barschar.

– Procurar che las candeilas seigien fermadas bein ed agradsi sil tschupi d’advent e sil pigniel da Nadal.

– Midar ora las candeilas avon ch’ellas ein barschadas giu diltut, per exempel cu ellas ein aunc per la ladezia da dus dets sur il tschupi d’advent.

– Mai barschar tschupials d’advent e decoraziuns seccas el cheminée, mobein dismetter.

– Tener promt pil seracass ina sadiala cun aua ni ina cozza da stizzar fiug.

Ed aunc ulteriurs tips da Gion Tenner:

– Haver adina mieds da stizzar adattai ella vischinonza. La cozza da stizzar gida tier il tschupi d’advent, tiel pigniel denton nuot. Leu ei meglier d’haver in zeiver cun aua, evtl. in barschun pign per springir quella ni in stezzafiug.

– Buca surcargar besclas entras pender vidlunder memia bia consumaders (observar las indicaziuns sils products).

– Grils da cotgla ein mo per ordaviert.

– Metter candeilas sin surfatschas che san buca barschar e tener avunda distanza dad umbrivals, decoraziuns etc…

– Adina tener survigilau fiugs aviarts.

– Buc envidar pigneuls e candeilas sche buca survigilau.

– Controllar cadeinas da candeilas electricas che tut seigi en uorden, remplazzar material defect.

– Tier in incendi (pign): immediat empruar da stizzar, sche quei va buc enteifer cuort temps, bandunar la stanza, serrar escha e finiastras ed alarmar ils pumpiers, clom d’urgenza 118.

– Pli bugen ina gada dapli che memia pauc. In pigniel sec arda nundetg spert e sche quel ei postaus datier dad umbrivals ni auter uorden che sa barschar ei la catastrofa programmada. Bien da saver: l’intervenziun dils pumpiers cuosta nuot!

Ulteriuras informaziuns:

https://gvg.gr.ch/gvg-download-bereich#Brandschutz

https://pumpiers.ch/index.php/RM/infos-contact/prevenziun/advent-und-weihnachtenr

https://pumpiers.ch/index.php/RM/infos-contact/prevenziun/specksteinoefen