Preschentaziun digls medis consiliars

Da Peder Antona Baltermia

Marde seira ò la direcziun digl Center da sanadad Savognin anvido ad ena infurmaziun publica. Cò èn sa preschentos quatter medis consiliars tgi tgiran igls camps medicinals gynecologia, masdegna d’unfants e la masdegna dad îgls. Spitals pi pitschens scu igl Center da sanadad Savognin porschan an amprema lengia la masdegna da basa. Cura tgi vo per camps spezials dalla masdegna èn els ranviias sen la collaboraziun cun oters spitals resp. cun medis consiliars tgi on regularmaintg ouras da consultaziun aint igl spital regiunal da Savognin.

Stefano Corrà, igl capomedic digl Center da sanadad Savognin, ò detg aint igl sies bavagnaint agls preschaints tgi oz totgan medics spezialisos er gio tar igl provedimaint da basa dad en spital.

Donnas ed unfants

Igl muteiv per en spital da luvrar cun medics consiliars è dad impedeir tgi paziaints dalla tgesa stoptgan far lungs viadis ainten otras regiuns e perfign ordvart igl cantun, mabagn tgi igls medics vignan regularmaintg ainten la regiun. Igl spital Surses a Savognin ò gio da blers onns nigna staziun da naschientscha. Per chel scopo ston donnas an gravidanza eir a Tusang, Coira u Samada. Ed er siva la naschientscha mantga ena tgira medicinala da mamma ed unfant. Er per unfants e giuvenils dattigl betg en sarvetsch spezial. Ena praxis per unfants dattigl a Tusang u schiglio en sarvetsch ainten igls spitals pi gronds.

A parteir da chest onn vign purschia agl Center da sanadad Savognin cun dus medicas consiliaras digl spital da Samada en sarvetsch per sarar chella locca. En marde agl meis èn ellas preschaintas a Savognin. «Nous intercurrign e tractagn tottas tgossas e dagn anavant a tgesas spezialisadas angal schi fò basigns», ò declaro Ladina Stoffel, egna dallas medicas consiliaras. Ella, uriunda da Tavo, è spezialisada sen problems medicinals an connex cun la donna. E chegl antscheva tar igl giaveisch dad aveir unfants, la gravidanza, la naschientscha ed igl taimp sessour. E naturalmaintg er anavant an connex cun disturbis spezifics da donnas anfignen ainten la vigliadetna.

Sia collega, medica consiliara Catrin Büchi, uriunda dad Altdorf, è spezialisada sen unfants. A parteir dalla naschientscha s’occupa la medica digls unfants cun tot las dumondas dalla masdegna davent da virolas, allergeias, diagnosa da malsognas infantilas anfignen ainten la vigliadetna da teenager cun dumondas da preservaziun, surpeisa etc. Savens lavouran las dus donnas mang an mang.

Tot anturn la vaseida

A Son Murezza dattigl ena clinica tgi sa nomna «aivla», igl nom ladin per evla. Chel nom ò ena simbolica: L’evla è numnadamaintg igl animal cun la pi ferma vaseida. Ella è er segl logo dalla praxis digl medic dad îgls Paolo Bernasconi. Er cun el ò igl Center da sanadad Savognin en contract per en sarvetsch consiliar. Ansemen cun igl sies collaboratour Kaspar Rohrer èn els er eneda agl meis, u igl glindesde u la mesemda, agl spital Surses cun ouras da consultaziun.

Bernasconi ò ainten la sia praxis tot igls instrumaints e las apparaturas tgi dovra per controllas dad îgls e vaseida. Chels apparats tgi ins dovra per controllas da rutina son els er piglier a Savognin u èn per part er lò. Per controllas spezialas vessan igls paziaints alloura da neir tar el ainten la clinica u visitar en spital cun igls indrezs basignevels.

Bernasconi è spezialiso sen problems an connex cun la degeneraziun dalla macula. Ena malsogna tgi pertotga ca. 400 000 persungas ainten Svizra ed igls muteivs pon aveir ena derivanza fitg differenta. Periclitos èn zont paziaints da diabetes. E savens ins s’accorscha dei navot anfignen tgi dat problems cun la vaseida, uscheia tgi ins vei p. ex. dad en îgl pac u navot ple. Dantant è la malsogna gio progredeida. An tals cass porscha igl medic igl antier spectrum da controllas e tractamaints anfignen tar l’operaziun. Ozande ins saptga curriger fitg bleras tgossas an connex cun îgls e vaseida.

Impurtant seia er dad esser attent tar unfants ainten dumondas dalla vaseida. Schi en unfant varda ghersch u schi el dovra primarmaintg angal en îgl. Cun tractamaints relativamaintg simpels ins saptga curriger chegl cumplettamaintg sainza restanzas.

Igl sies collega Rohrer è spezialiso sen infecziuns digls îgls. «Essend tgi nous ischan colliias er orsoura cun la nossa banca da datas interna vagn nous da tot taimp access tar las infurmaziuns da mintga paziant.» E schi el discorra da malsognas infectousas digls îgls manegia el an amprema lengia la neivla grischa e la neivla verda (grauer/grüner Star). Ena malsogna tgi è atgnamaintg betg curabla, pero ins so cun igl tractamaint duevel (operaziun) frenar e cotras mantigneir la vaseida.

La neivla verda (glaucoma med.) pertotga 100 000 persungas ainten Svizra ed è ena degeneraziun digls nervs occulars. Pertutgeidas èn principalmaintg persungas da 60 onns anse.

En ulteriour medic consiliar è Giorgio D’Alessandro tgi tgira igl camp dalla masdegna alternativa ed antscheva igl sies sarvetsch consiliar igls 9 da december 2019.