Dalla «Haute Couture» tar la langa nursa

parter

DAD ELISABETH BARDILL

Las parts dalla veta da Lucia Netzer-Peduzzi von egna ainten l’otra. Ella veiva e lavoura an Surses. La lavour cun materials textils è scu en feil cotschen tras igls decennis. Scu tschintgavel ainten la retscha dad otg unfants dalla famiglia da mazlers Peduzzi è Lucia Netzer carscheida se a Savognin. Ella sa regorda gugent alla veta dalla gronda famiglia noua tgi igls luvrants tschantavan a meisa ansemen cun la famiglia. A Coira ò ella amprendia igl mastier da schnidregna da donnas aint igl atelier da Maria Gredig. Ainten la cusunzareia ins seia nia tratg dad aveir fitg grond chito e da luvrar fitg exact. La patrunga vegia betg accepto baterlunzas e tschavattadras. Pi tard ò Netzer luvro a tgesa, ella ò pero gia igl basigns da returnar segl sies mastier. Ella ò catto ena plazza a Turitg noua tgi ella saveva crear models. Antras maridaglia ed unfants è Netzer sa domicilada aint igl sies li nateiv. Schi ella varda oz anavos sen la sia veta cumplaneida è ella surstada da tot las lavours, las antupadas e sfidas. Ella ò tgiro sia seira ed è s’occupada dallas festas da famiglia. Ella è stada commembra digl cunsegl pastoral cantunal ed ò rachinto istorgias da buna notg rumantschas ainten la televisiun. Durant las emdas digls curs da figuras da staletta, tgi Netzer ò mano tranter oter cun sora Anita a Glion, è igl evenimaint da Nadal sto la basa. La naschientscha da Jesus seia neida resanteida bleras gedas.

Aint igl zuppo digl festival

Cura tgi igl fegl da Lucia Netzer, Giovanni Netzer, ò fundo igl onn 2005 igl Origen Festival Cultural, alloura è sto d’antschever igl pi giudem. La pretensiun da qualitad anfignen aint igl pi davos detagl è davanto en cumond davent dall’amprem’oura pigl fegl e sia mamma. Ossa èn las abilitads ed experientschas dalla bunga cusunzareia a Coira, numnadas Haute Couture, neidas a bung a Lucia Netzer. Tigl Festival Cultural stattan las persungas aint igl center e betg la decoraziun dalla tribuna. Igls tocs èn posiziunos aint igl conturn tgi è do e furma igl rom. Tant pi impurtants èn igls costums dallas giuiedras e digls giuieders, dallas saltunzas e digls saltunzs. Igl vistgia sto esser cusia sen maseira, ò da davantar en’unitad cun la purtadra ed igl purtader. Lucia Netzer ò sa mess alla lavour ed ò cusia tot suletta igls vistgias per las ampremas preschentaziuns. Igl è nia stibgia: Sto igl vistgia esser stretg u far ondas, zuppantar bler u esser arious, decoro retg u discret? Igl vistgia ò dad eir bagn a pro cun la rolla digl giuieder e dovra sentimaint e maseira digl îgl per en corp tgi è unic. Uscheia è mintga vistgia en’ovra d’art, seia chegl digl tagl, digl material e dalla realisaziun. I vignan duvros urdens nobels tgi vignan cumpros ainten las miglras tgesas. Dasper la maschina da cuser è la lavour a mang indispensibla. Mintga costum vign creo aposta per en toc ed è en unicat artisanat. Tar Origen dattigl betg en schinumno fond da costum da teater, mabagn en’exposiziun extraordinaria tgi vign angrondaneida cuntinuadamaintg. Scu la schnidregna talentada resta er la vistgadeira aint igl fons.

Artisanat independent 
digl spiert digl taimp

Lucia Netzer ò antschet ensatge nov: «Ainten la nossa pitschna manufactura luvrainsa cun egna dallas pi impurtantas matergias primaras, la langa nursa. La sobradad digl material e la qualitad dall’elaboraziun èn dus puncts fitg impurtants per nous. Nous vagn fidanza aint igls noss allevatours da nursas e cunaschagn lour chito pigls animals. Nous investagn ainten lavour manuala pretensiousa perchegl tgi la matergia langa nursa survign uscheia la pi gronda valour e so sa sviluppar igl pi bagn. Nous luvragn ord persvasiun ainten la regiun tgi nous carezzagn, ainten la quala nous vivagn.» Ena fegnameira digl atelier è dad elaborar langa e da produtgier novs products tgi laschan uscheia reveiver egna dalla pi viglias tradiziuns. Lucia Netzer è davantada impressaria ed ò stgaffia plazzas da lavour aint igl atelier.

Atelier Pôss

A Riom elaboreschan Clara Calisto e Marioschla Steier ansemen cun Lucia Netzer la langa nursa tar products da gronda valour. Igl Atelier Pôss pò neir numno ena pedra preziousa dalla regiun Surses. Schi ins vign segl plaz vischnanca da Riom, alloura croda dalunga an îgl la tgesa colorada cun ena tapeta. Igl experimaint original è remartgabel. Segl plang soura sa cattan la buteia ed igl grond e cler atelier. Cò è en plaz da lavour indrizzo simpel e funcziunal. Sen grondas meisas vignan talbets e schurmetgs per madrazzas cusias scu plimatschs ed amplanias cun langa nursa.

Maschinas da cuser dasper las fanestras ed igl regal cugls differents urdens totgan tigl mobigliar. Sobradad e rughel anfignen aint igl pi davos cantung domineschan igl clima da lavour noua tgi ins s’accorscha la concentraziun ainten la quietezza. Igl è plaz pigls novs plimatschs per la pultrunga tgi ins sò contemplar a cò. En pêr da chels èn giumez sen en fons per tgi igl visitader igls possa contemplar da sesom angiu. Igl artist Martin Leuthold, tgi ò er creo la tapeta dalla fatscheda, porta igls motivs per struclar segl urden. Staschung ota ègl durant las preschentaziuns da teater tgi èn egna siva l’otra.

Alloura vignan igls costums controllos mintga de, schi fò basigns lavos e fatgs or cugl fier.