Manescha, clowns ed acrobats

dad augustin beeli / fmr

Avon cuort ei il centenari dil Circus Knie ius a fin. Sper las diversas occurrenzas giubilaras ha la televisiun SRF mussau in film documentar dil circus naziunal svizzer. Per quel ha Filip Vincenz furniu requisits ord siu vast archiv. Il Knie ei denton buc il sulet circus ch’ei dat. «Bein, bein, jeu creiel ch’il circus tradiziunal vegni a surviver», resumescha Filip Vincenz el decuors dalla sentupada en sia casa ad Oberdiessbach. Il president dil CVA dalla Svizra habitescha en in tipic vitg bernes denter Thun ed igl Emmental. CVA para ina scursaniziun interessanta ch’ins legia buc aschi savens sco quella d’ina partida svizra. Il CVA ei in club che pren partida, e quei pils circus. Buca circus politic, buca quel da skis ni quel d’autos, mobein circus, cun manescha, clowns ed acrobats. Dapi dus onns presidiescha Vincenz il Club dils amitgs da circus, variété ed artists dalla Svizra. Igl ei in’uniun da promoturs cun actualmein 345 commembers en Svizra ed el Principadi da Liechtenstein. Il num dil president tradescha in connex culla Romontschia. Quei che semuossa lu era immediat. El tschontschi schon romontsch, seigi denton carschius si a Steinen el cantun Sviz. Vincenz discuora il lungatg da sia mumma Jovita che deriva da Vrin, e quel da siu bab Mathias ch’ei carschius si a Pigniu. Ses geniturs, omisdus scolasts, fuvan emigrai giu la Bassa perquei che la scola grischuna purscheva tochen 1972 neginas plazzas sur onn als magisters.

En contact cun directurs ed artists

Aschia ei Filip Vincenz carschius si en in ambient tudestg ella Svizra centrala. Dapi dus onns eis el president dils amitgs dils circus, variétés ed artists. Igl um dall’annada 1975 ei denton ni acrobat ni artist ella manescha. «Circus ha semplamein fascinau mei da pign ensi», explichescha el. Suenter la scola primara a Steinen ha el frequentau il gimnasi Mariahilf a Sviz, il medem che siu bab haveva absolviu els onns sissonta. Sur Gion Darms permiert, oriunds da Falera, ei staus in dils professers ch’omisdus, bab e fegl, han giu. Suenter ha Filip entschiet a studegiar inschignier da construcziun alla Scola politecnica federala a Turitg ed ei vegnius en contact – sco ils biars umens maiorens – cull’armada. Oz eis el collaboratur da cussegliera federala Viola Amherd, dapi igl 1. da schaner 2020 eis el colonel dil stab general e responsabels per la ductrina dil sectur operativ terrester dall’armada svizra.

Ina gronda part da siu temps liber dedichescha Filip Vincenz al circus. El posseda e tgira in vast archiv da requisits, rauba e documents.

Entschiet a viagiar 
da regiun tier regiun

Il pli vegl circus svizzer, il Nock, ha existiu bunamein 160 onns, tochen igl onn vargau. Ils pli biars circus mavan els onns entuorn 1995 sin turnea. Ins veseva menaschis sco Medrano, Viva, Pajazzo, Valentino, Lilliput, Aladin, Stellina ni Balloni sin via e sin plazzas en vitgs e marcaus. Tut quels existan buca pli. Oz dat ei novas fuormas da circus, plitost cun acrobatica, comica e variété. Il Knie va dapi 1919 ed aunc adina e cun grond success tras la Svizra. Era el sto denton batter per siu publicum, pertgei regulaziuns, concurrenza virtuala ed adina dameins plazs da staziunar pretendan gronds sforzs.

Il buobet Filip selegrava cu in circus vegneva mintg’auter onn a Steinen, cun animals, clowns ed acrobats. El gimnasi ha el eligiu il circus per diversas lavurs d’accent. Tec a tec eis el vegnius en contact cun directurs, artists e musicists. Gia baul saveva el con gronda ch’ina tenda stoppi esser, e tgei dimensiuns ch’ina dretga manescha da resgiadira stoppi haver. Dapi 250 onns ei quei definiu exactamein. «Il diameter ideal ei 12,8 meters», declara igl expert. Igl entusiassem ed igl interess per la manescha, cun capitol, animals, clowns ed acrobats, ha intimau il student da surprender ina lavur parziala sco redactur dalla revista da circus «Manege». Duront 15 onns eis el staus schefredactur da quella. El ha visitau nundumbreivlas producziuns e scret surlunder, fatg intervistas e fotografias, rapportau da quei che schabegiava ella scena dil circus svizzer. Aunc oz, sco president dil club, viseta el tochen treis gadas ad jamna producziuns en divers loghens.

Numeras cun animals ein raras

Mintg’onn miez schaner viagiescha el a Monaco per visitar il festival internaziunal. «Leu celebresch’ins la tradiziun dil circus», declara il president svizzer dils amitgs dil circus. El logo ha il club in signet culs treis bustabs CVA ed in tgaun dall’aua che ballontscha sil nas ina balla. Igl ei in tipic sujet d’in circus. Numeras cun animals exotics han adina s’udiu tier in circus tradiziunal. Dompturs mavan en clauders cun liuns e tighers, schemias fagevan da pajass, lu devi rinozeros, la numera fascinonta culs elefants che van sin duas combas muncava buc, uors che fan tgaubrochels era buc, schizun siarps e crocodils s’udevan tiel program.

El circus naziunal admiran biars aunc oz la numera culs bellezia cavals dalla famiglia Knie. Luvrar cun animals munta ch’ins observi las leschas rigurusas pil schurmetg dils animals. Filip Vincenz sa ch’ils uffecis controlleschan las cundiziuns els circus pli fetg ch’auters secturs che tegnan animals. Buca da smarvigliar che las numeras culs tgauns dall’aua ed auters exots ein raras ni schizun scumandadas. Diversas sfidas pericliteschan ed engrevgieschan generalmein in menaschi da circus. El temps ch’il carstgaun ei saziaus cun attracziuns, ch’el sa ed ha tuttas pusseivladads eis ei grev da surviver, diversas sfidas pericliteschan ed engrevgieschan il menaschi. Ellas tiaras vischinontas sustegn il stadi quel cun contribuziuns. En Svizra sto in circus finanziar sesez culla vendita dils bigliets, «circus» ei buca renconuschiu en nossa tiara sco part dalla cultura. «Malgrad tuttas difficultads ha il circus in avegnir en Svizra. Plaunsiu han ils carstgauns avunda dil mund virtual ed enqueran puspei las emoziuns live», ei il president dil CVA dalla Svizra perschuadius. Oz van aunc quater circus tradiziunals mintg’onn cun animals, clowns ed acrobats tras la Svizra. Dasperas datti tschun circus cun manescha, denton senza animals, sco era in menaschi da variété «Clowns & Kalorien».

Ulteriuras informaziuns da quella tematica anfl’ins ella pagina d’internet dil CVA

www.circusfreunde.ch