Spuentar ils lufs

Dad Andreas Cadonau / FMR

La survigilonza da catscha grischuna ha instradau diversas mesiras per tener ils lufs a Sursaissa Mundaun sin distanza dils habitadis e la vischnaunca vul augmentar las informaziuns visavi alla populaziun. Ils resultats dad ina scuntrada denter survigilonza e vischnaunca suenter la viseta dil luf sin il plaz da rimnada dalla scola da skis la gievgia vargada. Per regla ein ils lufs da casa en Surselva sin ils fastitgs dils animals selvadis e consequentamein dapi l’entschatta digl unviern ella vischinonza dils vitgs. E regularmein era ella vischinonza dall’egliada humana principalmein ella Surselva amiez. Il luf ch’ha traversau la gievgia endamaun il plaz da rimnada dalla Scola da skis da Sursaissa a Chummenbühl ha procurau per dapli attenziun. Era tier la survigilonza da catscha grischuna, sco quei ch’il schef digl uffeci da catscha e pesca Adrian Arquint ha explicau. Sin fundament dalla viseta dil luf sil plaz da rimnada dalla scola da skis ed ulteriuras vesidas dils animals scarponts en vischinonza dils habitadis vegn il cumportament dils lufs examinaus pli da rudien. Tenor las explicaziuns dad Arquint eis ei indispensabel ch’il luf mantegni la tema dalla presenza humana ed untgeschi ils habitadis. Ina dallas finamiras dalla survigilonza da catscha ei da tementar il luf. Quellas acziuns ston denton vegnir direct e per igl animal scarpont veseivlamein dalla vart humana per contonscher igl effect giavischau. Consequentamein ha la survigilonza da catscha augmentau la preschientscha duront la notg el territori dils uclauns da Sursaissa Mundaun. Ulteriuras traplas da fotografias duein porscher dapli informaziuns davart il cumportament dils lufs.

Tenor Arquint eis ei vinavon impurtont che la vart humana carmali buc ils animals scarponts ella vischinonza da vitgs ed uclauns per exempel cun restonzas da mangiativas ni autras mesiras da pavlar. Quei vala medemamein per pavlar ulteriura selvaschina. Pertgei leu nua ch’ils animals selvadis, per regla tscharvas e cavreuls, sesanflan ein ils lufs medemamein ella vischinonza.

Informar la populaziun

E gest quellas informaziuns vul la vischnaunca porscher alla populaziun via la pagina electronica communala, sco quei ch’il president communal da Sursaissa Mundaun, Ernst Sax, ha explicau. El ha annunziau che la representanza communala seigi sescuntrada il vendergis vargau cun la survigilonza da catscha per discutar las pusseivladads per tener ils lufs sin distanza. La vischnaunca hagi priu enconuschientscha dallas mesiras instradadas digl Uffeci cantunal da catscha e pesca e vegli sustener las stentas ton sco pusseivel. A cuorta vesta cun in fegl sgulont che porti las informaziuns davart las mesiras dalla populaziun per gidar ad impedir la vischinonza als loghens habitai. Arquint ei pertscharts ch’ei drova ulteriuras mesiras sch’in ni l’auter luf havess da piarder las retenientschas e s’avischinar regularmein a vitgs e carstgauns e quei da bi clar gi. El ei denton cunscients dalla situaziun legala actuala ch’engrevgiescha considerablamein in’intervenziun pli severa. Che la preschientscha dil luf procura per malaveglia ella populaziun cunzun enaquella ch’el s’avischina a loghens habitai ei nuot niev, reacziuns ha ei gia dau pli baul ton a Vaz Sut sco a Trin.