Aluis Arpagaus 
havess oz 100 onns

(fmr/abc) Ils 15 da schaner 1920 eis el naschius, ed ils 6 d’uost 1969 morts. El haveva 49 onns ed havess aunc pudiu viver plirs decennis. In malign mal il tgau permanent ha mess el en fossa. E cun el ei in talent epic ius per adina. Oz festivass Aluis Arpagaus 100 onns. L’uniun Pro Cumbel vegn ad organisar l’entschatta mars 2020 in arranschament commemorativ per Arpagaus. Sco quei ch’il president dall’uniun, Martin Cabalzar, confirma eis ella vidlunder da planisar ils detagls da quella commemoraziun locala.

Il poet da Cumbel ha schau anavos in enorm relasch litterar. Igl onn 1983 ha Pieder Cavigelli publicau quel en fuorma da quater toms. La casa editura Desertina, en collaboraziun culla Romania, han ediu quater cudischs culs tetels «Da Porclas anen», «Dadens e dado Porclas», «Verdins e curschins» e «Spigias e punschuns». Il scribent e poet da Cumbel mereta en scadin cass in plaz ella litteratura sursilvana.

Autruisa havess Cavigelli buca giu la premura da zavrar, redeger ed elaborar in vast relasch litterar da totalmein passa 6000 paginas. Tut haveva igl autur mess giu schuber e bein en 49 ordinaturs. Pér suenter sia mort han ins saviu arver igl arcun e presentar il scazi al pievel romontsch. Il talent fuva semanifestaus gia baul.

1949 ha Arpagaus la finala giu gudignau ina concurrenza litterara che la Romania haveva organisau. Cun sias raquintaziuns «Per rovens e runtgas» ha igl autur da Cumbel gudignau igl emprem premi. La giuria haveva ludau sia lavur inoltrada e menziunau ch’Arpagaus hagi dau al pievel in grond e bi exempel d’in’ovra litterara genuina trasatras.

Il professer al collegi da Sviz, Augustin Giger da Curaglia, e Ramun Vieli, redactur dil «Tschespet», havevan scuvretg in talent epic. In onn pli tard ha la Romania publicau la lavur dil Lumnezian sco «Tschespet» 29. Suenter quei emprem success ha ei dau ina viulta anetga. El tom IV dall’ediziun da 1983 menziuna Cavigelli che la publicaziun el «Tschespet» 29 hagi era svegliau la pli veglia e stinada stria romontscha: la scuidonza.

Correspondenzas ella «Gasetta Romontscha» havevan tuc igl autur ed offendiu el profundamein. Mai pli ha Arpagaus suenter publicau enzatgei da sias ovras. Forsa havessen ses dus promoturs Vieli e Giger saviu muentar el, omisdus ein denton morts memia baul gia igl onn 1953.