Il luf – bel e brutal

Da David Truttmann/FMR

Questa dumengia èn giradas sin Facebook ed Instagram fotografias da quatter lufs che van a spass en il conturn da Breil. Ina dumengia damaun, a las 07.20, sur il prà da Nera Plauna. «Senza tema e tut patgific», sco la fotografa scriva a la FMR. La fotografa: Rahel Cathomas, pura, mamma, manischunza da camiuns, e schurnalista libra per ina revista da camiuns.

Pliras fotografias da lufs u da stizis – surtut en Surselva ed en il Grischun central – èn giradas il davos temp tras ils chanals medials. La pli prominenta fotografia en quella «collecziun» è segir stada quella dal luf fotografà ina damaun sin la pista da la scola da skis a Sursaissa. In maletg ch’ha provocà vivas discussiuns davart il privel da lufs en il conturn da vischnancas. E surtut ha ella sveglià dumondas e temas: Quant privlus è in tal luf en vischinanza da chasas e pistas? Cura è in luf memia manaivel? Po in luf insumma esser in privel? Co evitar ch’i capitia insatge?

Ed ussa schon puspè fotografias – però da quellas che na sveglian betg per forza temas, mabain plitost fascinaziun per quels animals. E nus publitgain ellas. Schebain ch’era nossa redacziun vegn confruntada adina puspè cun la dumonda: Publitgar u betg? Ina persuna ha perfin telefonà en redacziun e renfatschà che nus mussian mo las bellas fotografias dals lufs, però betg quellas da nursas stgarpadas. Che nus fetschian censura, sco tut las autras medias en il Grischun. Però è quai propi vair?

Na, per respunder per la redacziun FMR, ma atgnamain era per autras redacziuns che lavuran tenor sumegliants princips publicistics. I na dat nagina censura. Era nossa redacziun ha gia mussà e vegn a mussar er en avegnir maletgs da lufs, bels maletgs e main bels da lufs e lur preda sfigurada, cadavers be sang. Natiralmain mo sch’i dat da dir insatge vitier, sche quai serva a l’infurmaziun dal lectur e sch’il maletg gida a furmar in’atgna opiniun. Igl n’è betg noss’incumbensa da mussar be la vart sulegliva da la realitad. Eveniments che pon schoccar, astgan schoccar. Era la brutalitad fa part da nossa realitad – da mussar quella po gidar a chapir ella. Quai n’è nagin sensaziunalissem, mabain simpla rapportaziun factica ch’è da tgirar cun responsabladad. Noss’incumbensa è da metter a lieu quels maletgs, als declerar, als metter en in context, als metter a disposiziun per ina discussiun publica objectiva. E da quella discussiun fan part bels maletgs ed era quels brutals e disgustus.

Cler, mintgatant stuain nus era proteger lecturas e lecturs da maletgs memia brutals. A la fin dals quints pudessan era redacziuns vegnir chastiadas tenor dretg penal sch’ellas derasan senza context e sauna raschun talas illustraziuns.

Per oz mussain nus damai ils bels maletgs dals lufs da Breil – exact per metter en discussiun la dumonda cura publitgar talas fotografias e cura betg. Ils commentaris sin las raits socialas mussan er en quest cas: Las fotografias sveglian sentiments fitg differents, da tema enfin fascinaziun. Lain damai far la discussiun!