Üna «vernissascha retardada»
Jachen Erni ha preschantà in gövgia passada seis cudesch cun disc cumpact illa Grotta da cultura a Sent. Id es stat causa la pandemia eir üna sort vernissascha, ün on davo la publicaziun dal cudesch. Quel quinta da la musica populara da plü bod in Engiadina ed es garni cun bleras fotografias ed anecdotas.
Il cudesch cul titel «Las melodias dals randulins» es cumparü dal 2020 e quinta dal temp passà da la musica populara in Engiadina. Il cudesch cuntegna eir ün’agiunta cullas notas da 26 tocs da musica sunats da la Chapella Erni ed ün disc cumpact (DC). La preschantaziun dal cudesch in gövgia passada aint il piertan da la Grotta da cultura a Sent es gnüda accumpagnada cun divers tocs sunats da la Chapella Erni. A reguard il cumün tschernü pella preschantaziun dal cudesch ha dit Jachen Erni: «Sent vaina tschernü causa chi’d es capità fich bler a reguard la musica populara in quist cumün. Nus nu vain pudü far l’on passà e quist on ingüna vernissascha pervi dal coronavirus e per nus dess esser quista saira üna pitschna vernissascha retardada.»
Sülla cuverta dal cudesch as vezza üna fotografia dal 1956 cun seis bap Anton culla gïa, la mamma da Jachen chi ha adüna sustgnü la paschiun dals Ernis, sia sour Annina vi da la citra, Mengia cun seis orgel da man e Jachen sco puob culla clarinetta.
Ün cudesch cun DC e na ün DC cun cudeschin
«Eu nun ha mai gnü sco böt da far ün cudesch. Ma dal 2020 vaina registrà ün DC cun agüd dad Ueli Mooser-Nuotclà chi ha eir fat ils arrandschamaints. Cun sfögliar illa documainta da meis bap e pervi d’ün cudesch chi deriva da Siena suna gnü süll’idea insembel cun Mooser da scriver ün cudesch.» Ün oter motiv es eir stat cha seis figl Jon ha manià cha sainza üna pitschna descripziun dal DC nu’s poja metter quel sül marchà. Jachen ha lura cumanzà a scriver quell’agiunta, ma scrit bler massa bler – ed uschè s’haja decis da far ün cudesch cun DC e na ün DC cun cudeschin. «Per scriver ün cudesch m’ha eu senti surdumandà, ma sun stat pero pront da ramassar las datas necessarias. Nus vain lura gnü la furtüna cha la scriptura Anna Miller ha surtut quella lezcha. Ella ha passantà divers dis pro nus a Scuol e s’ha cunfondüda culla materia.» Per sortir ed agiundscher las datas s’haja chattà ün agüd illa persuna da Markus Brühlmeier, schurnalist ed istoriker chi vaiva fingià collavurà cun Anna Miller. «Uschè es nat il cudesch cullas notas da Siena chi han dat il stumpel final per realisar l’ouvra.»
Il cudesch dedichà ad Anton Erni
La persuna principala i’l cudesch es Anton Erni chi’d es nat dal 1913 a Sent. El d’eira ün uffant d’üna famiglia da pastiziers ed es creschü sü cun seis frar e cun sias sours. El imprendaiva gugent e d’eira eir buondrius ed ha svelt badà cha quellas virtüts sun importantas pella vita, ma eir indispensablas per ün musicant. El ha cumanzà fingià bod a sunar la trumbetta. Intant cha’l trumbettist giuven amaiva sia trumbetta, sunaiva be ün pêr kilometers davent il grond Cla Genua in ün salon a Sent. Quel vaiva stübgià musica al Conservatori a Firenza e sunaiva impustüt eir musica classica. Ün oter muond d’eira quai, perche cha musica classica nu’s cungnuschaiva da quel temp a Sent. Cla Genua ha lura vivü davent dal 1916 a Sent e instruiva musica ed ha fuormà la vita musicala dad Anton in möd surprendent. Anton Erni ha lura maridà dal 1943 ad Ursolina Lansel ed ha fat müdada a Tschlin e surtut là üna pauraria.
Musica toccaiva pro’l minchadi
Culs uffants Jachen, Annina, Mengia e Giacumina ha Anton fat a chasa musica chi toccaiva pro la famiglia Erni pro’l minchadi. Anton s’ha ingaschà illa musica da Tschlin, eir sco dirigent e sunaiva suvent in plüssas fuormaziuns per festas e nozzas. Il scenzià da musica e musicant Flurin Caviezel ha chattà ils drets pleds per descriver la publicaziun sülla cuverta davovart dal cudesch: «Istorgias ed istorgias, ramassadas e raquintadas cun gronda premura. Roba da test, ün s-chazi da nossa cultura ed ün grond plaschair per leger, na be pels amis da la musica populara.»
Gust da leger dapli?