Dar caracter a surfatschas vitas

Sonda endamaun ha la suprastonza communala da Glion envidau la populaziun ad ina discussiun al podi. El center ein lavurs da students dalla Scola politecnica federala da Turitg stadas. La vesta d’ordeifer sa esser inspironta, ei ina dallas conclusiuns.

El sappi aunc seregurdar fetg bein. Cu ins hagi rut giu quella punt hagien tuts resentiu quei e schau encrescher fetg, ha Simon Montalta raquentau. El ei staus il senior che ha visitau sonda l’occurrenza ella halla da gimnastica a Glion. El ei denton buca staus ella gruppa che ha discutau davontier cun Gion A. Caminada. Quel haveva envidau Tarcisi Cavigelli, Marianne Fischbacher, Christian Aubry, Franca Strasser, Jürg Schmid sco era la presidenta communala Carmelia Maissen da discutar cun el d’architectura, d’objects e surfatschas vitas ella vischnaunca da Ilanz/Glion.

Midar ni nezegiar la punt

La punt veglia da lenn ha schau anavos ina largia, ella ademplescha denton dapi prest 60 onns sia funcziun. Diplomants dil studi d’architectura dalla professura Caminada alla Scola politecnica federala da Turitg han stuiu far models e propostas co ins savessi midar ni nezegiar la situaziun dalla punt sul Rein. Tenor expertisas sto la vischnaunca numnadamein renovar ils proxims onns quei object ed ei fuss ina schanza per las autoritads da migliurar ni cumplettar la situaziun. En quei connex ha gl’architect e meinadiscussiun vuliu saver tgei che Simon Montalta, in convischin marcant da Glion dall’annada 1927, hagi da gir pertuccont quella punt-lenn ch’ins ha disfatg gl’onn 1962. La punt eri la cruna digl emprem marcau spel Rein, ed oz negin che lubess pli da spazzar ella, ei l’opiniun generala stada.

Igl ei ina da differentas surfatschas ch’ei il proxim futur el center sco spazi public utilisabel. Ils students d’architectura, tuts cun vesta digl jester che mira viaden, han giu tuttas libertads. Mintgina e mintgin ha fatg ina proposta tier nov objects. El vest da Glion eis ei quater: la zona da baghegiar Fistez a Castrisch, gl’areal Maissen, il vegl center Mundaun e las Pendas, il prau vit situaus el cugn denter Glogn, Rein e staziun.

Areal privat ei buca adina disponibel

Ei fussi fetg donn ed in sbagl da duvrar quei territori «mo» per in parcadi P+R per autos, ha ina persuna manegiau duront la discussiun. Plirs giuvens students cun optica neutrala proponan da baghegiar en quei liug ina halla, in spazi public polivalent. In’autra proposta eis ei da crear ina riva cun access direct all’aua. La conclusiun che Gion A. Caminada ha tratg dil podi cun partenaris da discuors ed auditori partan biars presents: «Glion duei far ina caussa, e buca tschien. Quella duei denton tarlischar», ha el intimau. Tier ina dallas propostas digl areal Maissen ha enzatgi remarcau che quella fussi gest semtgada e realisabla. Leutier ha ei dau ina replica: «Quei ei possess privat, e quels privats han forsa autras ideas». Gl’areal s’auda alla proveditura Repower. Era gl’anteriur center Mundaun, da tschella vart dalla via dil Glogn, ei possess d’ina societad che ha forsa auters plans.

Cun prudientscha pil futur

Il meinadiscussiun ha capiu da provocar ed aschia animar la discussiun. El ha supplicau da tugnar e lamentar. Ils spazis publics che fussen da nezegiar e da revaletar seconcentreschan plitost sil marcau da Glion. Gest pertuccont quella loscha noziun historica «marcau da Glion» ei il podi sefixaus in mument. Ei seigi deplorabel ch’ins hagi, culla fusiun, priu naven agl emprem marcau spel Rein la fatscha ed ina part dall’identitad. Ei seigi il sulet marcau che seigi sefatgs voluntariamein pli pigns, ha Jürg Schmid lamentau. Ord gl’auditori ha ina persuna tugnau ch’il project dalla staziun nova dalla Viafier retica seigi surdimensiunaus. Enzatgi auter ha ludau l’iniziativa dalla suprastonza communala. Glion seigi ina dallas sulettas vischnauncas dil Grischun che tracti cun prudientscha siu avegnir.