«I fa simplamain plaschair da puspè vesair tut la glieud»

Ralf Beer: Betg directamain – però natiralmain pudess era vegnir endament la pandemia. L’idea oriunda era plitost da mussar nua che la litteratura rumantscha sa mova, sin tge via ch’ella è da viadi? Nua sa chatta ella ussa e sin tge vias pudess ella ir en il futur? È ella «giud via» u sin la dretga via? E tgeninas vias prendan auturas ed auturs, sch’els dastgan scriver davart il medem tema? Natiralmain ans avain nus dal comité d’organisaziun era laschà inspirar da la publicaziun annuala da l’Uniun per la litteratura rumantscha, la quala ha quest onn il fil cotschen «sin via».

L’idea era schon da surpigliar pli u main il program da l’onn passà – avain però lura constatà che quai n’è betg pussaivel da far 1:1. Vul dir: I na va betg da simplamain surpigliar ed organisar in program litterar da l’onn passà, perquai che intginas chaussas n’èn betg pli actualas. Per numnar be in exempel: En il program da l’onn passà era planisà il giubileum da 100 onns dal «Calender per mintgagi». Ma quel giubileum è apunta stà l’onn passà. Per l’autra avain nus ussa integrà in punct da program «giubilectura» cun 9 auturas ed auturs che prelegian texts fatgs sin mesira per questa 30avla ediziun dal festival.

Nus avain singuls elements che tematiseschan il giubileum. Per l’ina datti quels texts da «giubilectura» en trais puncts da program. Lura datti il venderdi saira il concert da giubileum: Martin Bezzola suna cun ina band ad-hoc cumposiziuns da ses bab Clo Duri Bezzola, in dals fundaturs dals DDL. Lura fan Sara Francesca Hermann e Flurin Caviezel la dumengia a mezdi in omagi teatral-musical per il giubileum. Per finir terminescha Martin Bezzola anc ina giada il program da quest onn cun ses cudesch da chanzuns – e fa uschia l’artg giubilar dal festival.

Il Premi Term Bel organisain nus gea mo mintga dus onns. Quel avain nus tuttina organisà l’onn passà, en furma virtuala e separada. Perquai vegni a dar la concurrenza litterara pir puspè il proxim onn. Tar il program da la sonda saira avain nus decis gia la stad da desister da quel, perquai che nus na savevan betg co la situaziun da corona sa sviluppeschia. Igl era fitg grev dad organisar e preparar in program cun tschaina e cun blera ­glieud che sesa pli da stretg.

I n’è atgnamain mai stà in problem da chattar ils differents puncts da program, vul dir dad avair avunda publicaziuns. I dat avunda ­glieud ch’è er interessada da vegnir a Domat a preschentar sia lavur. Perquai èsi interessant sco organisaturs da pudair far ina schelta e da metter in focus. Damai, i n’è mai stà in pro­blem dad insumma chattar avunda puncts da program per preschentar la litteratura rumantscha actuala.

Segir ma legrel jau sin l’avertura dal festival, cun il concert da giubileum e la premiera dal film da Cuntrasts. I fa simplamain plaschair da puspè vesair tut la glieud, suenter plirs mais da pandemia. E lura sun jau spannegià da la discussiun da la sonda suentermezdi, nua ch’i vegn discutà davart la preschien­tscha, la situaziun actuala ed il futur da la litteratura rumantscha. Tenor il motto dal festival sa dumonda quella discussiun: «Nua via, litteratura rumantscha?». E gist suenter quel punct da program ma legrel jau era sin la vernissascha da la nova publicaziun da Franz Hohler.