Il lungatg – in spieghel dalla veta

Jeu hai ina habitaziun da vacanzas ad Andiast. Ella ei exact quei ch’jeu hai adina vuliu: en ina casa veglia fetg emperneivla cun plantschius e preits da lenn, ina habitaziun cun ina vesta grondiusa. Ella sesanfla en in vitg pign, nua che la glieud di «bien di» e «buna sera» sin via, nua ch’ins enconuscha in l’auter, nua ch’ei dat in chor mischedau, nua ch’igl ei ruasseivel duront la notg tochen las tschun, cu ils zenns beneventan il di. Da quei vitg anor sai jeu far spassegiadas en tut las direcziuns, senza ch’jeu stoppi ir cun auto da posta, spassegiadas cuortas e viandadas liungas. Lezzas ein perfectas per trenar e rinforzar la muscladira, surtut las musclas dalla schanuglia che dolan pervia dall’artrosa. Andiast schai vid ina bleissa fetg teissa. Sch’ins vul ir a spass, ston ins ir ni ensi ni engiu.

E lu entscheiva il problem: Co sai jeu descriver ils trutgs che semeinan dalla spunda ensi ni che van teis engiu? Sch’jeu enquerel el dicziunari romontsch plaids per exprimer «hinauf» ni «hinunter», anflel jeu ina liunga gliesta da rodund curonta differentas expressiuns! In pèr exempels: ir ensiviars ni viadenagiu, da leu ston ins ir agradsi tochen il sumfil ni cheu va ei oragiu teis, la senda va fetg amunt ni las auas roclan giuviars. Jeu savess cuntinuar en perpeten …

Viandar ellas muntognas ei ina da mias pissiuns: ascender il Crap Surtscheins sur Andiast ni descender dalla Camona Punteglias che schai magnific giusut ils Cavistrai – negin problem. Mo duvrar ils plaids per descriver il moviment ensi ed engiu correctamein, quei ei in’autra caussa!

Jeu sminel ch’il ­romontsch sursilvan ­porschi ina tala varietad dad expressiuns, perquei che la Surselva ei ina regiun ­muntagnarda.

Gie, il lungatg ei – aschidadir – in ­spieghel dalla veta.

Johanna Krapf è lectora ed autura e viva e lavura a Rapperswil ed Andiast. Ella ha emprais sursilvan e sa ­fatschenta intensivamain cun quella lingua.