Fascinaziun Maraton da skis engiadinais
A chaschun dals cuors e referats da la Chasa Fliana a Lavin ha gnü lö in mardi avantmezdi ün referat cul mainagestiun dal Maraton da skis engiadinais, Menduri Kasper. El ha referi illa sala polivalenta a Lavin davart las sfidas, organisziun, istorgia e che importanza cha’l maraton haja per l’Engiadina.
«Eu sun daspö l’on 2016 il mainagestiun dal Maraton da skis engiadinais. No eschan üna società, a la quala i fan part ils 11 clubs da skis da Maloja fin a Zernez. Al principi han quels organisà las cuorsas e sun eir hoz amo da grond’importanza per l’evenimaint unic, voul dir cha no vain eir hoz amo il plain sustegn dals clubs», ha dit Menduri Kasper al cumanzamaint da seis referat a Lavin.
La suprastanza es, sco ch’el ha declerà, respunsabla pella roba strategica ed il mainagestiun es impiegà tuot on 100 %. Üna gestiun da quatter persunas es respunsabla pel traget, pella cuorsa, per finanzas e per l’infrastructura. Quistas persunas lavuran sco mezvoluntaris pel maraton. Il secretariat es tuot on occupà dürant la stà cun 240 %. L’inviern esa 300 % plazzas da lavur. «No güdain eir pro oters evenimaints sco per exaimpel pro las cuorsas da skis da la coppa mundiala a San Murezzan e pro la Diagonela», ha dit Menduri Kasper.
Blers partecipants daspö l’on 1969
Il prüm maraton es gnü organisà dal 1969 cun 945 partecipants e partecipantas, quai chi nu’s vess mai spettà. «No vaivan postà milli nomers e quai es i sü uschea dret bain.» Il nomer da partecipants e partecipantas es creschü tenor Menduri Kasper in möd rapid, «davo ot ons vaina fingià gnü 10 000 persunas a la partenza.»
La tecnica da passlung s’ha sviluppada uschè ferm cha davent dal 1986 es gnüda permissa la tecnica libra, plü tard il skating. «Fin dal 1998 d’eira il böt a Zuoz e davo a S-chanf», ha orientà il referent. Dal 2000 es lura gnü introdütta la cuorsa da las duonnas e dal 2017 la cuorsa da not. Dal 2018 d’eiran fingià 14 200 persunas da la partida, quai chi dess esser tenor il referent il maximum chi’d es pussibel. Dal 2020 e 2021 nun ha gnü lö il maraton causa corona.
Finanzas ed organisaziun
«No vain ün bütschet da raduond trais milliuns francs, bundant la mittà vain dals partecipants ed il rest da sponsuors. Per las effectas dals partecipants vaina a Maloja 39 camiuns chi mainan la büschmainta al böt a S-chanf. A no stan a disposiziun var 154 trens da la Ferovia Retica e 64 bus chi mainan la glieud da San Murezzan a Maloja pro la partenza». Pel maraton as douvra 20’000 liters aua choda, 14’000 rigels Isostar, 8000 bananas e 5’000 porziuns ovomaltina. Il Maraton da skis engiadinais es davo il Wasa Lauf in Svezia la seguond gronda cuorsa da passlung dal muond. Per organisar la cuorsa pon ils organisatuors far quint cun 8’000 voluntaris. Ils drets da las emischiuns da televisiun dal maraton in Svizra sun in mans da la televisiun Svizra. Internaziunal toccan ils drets al Maraton da skis engiadinais chi po surdar quels ad otras televisiuns. Tuot quai chi vain emiss da la cuorsa es insè üna reclama inpajabla. Ils respunsabels han laschà far ün stüdi per savair che maina il maraton da skis engiadinais a la regiun? Il resultat: 34’000 pernottaziuns ed ün augmaint da valur da 15 milliuns francs. Menduri Kasper ha adüna darcheu muossà seguenzas da films cuorts chi han inrichi seis referat in möd positiv.
Gust da leger dapli?