Scha la glüna fa madürar il vin
Id es darcheu stagiun ota per da tuottas sorts aperitivs e degustaziuns da vin. Ün viticultur m’ha explichà cha seis vin saja «biodinamic», ch’els cultiveschan l’üa ecologicamaing e desistan da pesticids nuschaivels. Quai am para üna bun’idea in fatscha da la biodiversità periclitada e da nossa terra e da noss’aua da baiver adüna plü contaminadas.
Eu sun però stat stut cur ch’el ha explichà ch’els resguardan eir la fasa da la glüna. Voul dir: racoglier l’üa da glüna plaina. Cha la forza da la glüna haja ün effet positiv sül svilup da l’üa, ha’l manià.
Quai am paraiva ün pa dubius. Sco geolog am dumonda co cha quai pudess funcziunar. Id es vaira, la forza da la glüna pissera per flüss e reflüss dal mar. Ma eir la terra as mouva. La cruosta da la terra es elastica ed as doza ed as sbassa duos jadas al di per var 30 cm – üna jada da la vart drizzada vers la glüna ed üna jada da la vart opposta. I’s sainta nempe eir la forza centrifugala cumünaivla dal sistem muond-glüna chi rotescha intuorn sai. Ultra da quai rinforza o indeblischa il sulai ils movimaints tidals i’l decuors d’ün mais.
La gravitaziun vain masürada in milligal (mGal), nomnà davo Galileo Galilei. Ün mGal correspuonda a l’acceleraziun da 0,01 mm/s per secunda. La gravitaziun sün terra es var 981 000 mGal, ma variescha tuot tenor topografia e densità dal crap. Muntognas agiundschan pais, ellas han però eir ragischs relativmaing leivas chi tendschan chafuol aint il mantel da la terra. Uschea variescha la gravitaziun in differents lös illas Alps fin a 200 mGal. Quistas differenzas nu sun da sentir, ellas as laschan be masürar cun instrumaints.
In congual cun quai sun las variaziuns da la gravitaziun pervi da la glüna e dal sulai fich pitschnas, intuorn 0,1 mGal. Ma cun quai ch’els fruntan sün üna gronda massa, sco l’ocean o la cruosta continentala, es l’effet listess masürabel. Sülla singula üa nun ha quai s’inclegia ningüna influenza.
L’agricultura biodinamica as basa sün teorias antroposoficas e spiritualas, a las qualas manca la güstificaziun scientifica. Cha la glüna dess influenzar il cresch da l’üa tocca i’l reginom da l’esoterica. Listess sun tscherts labels «biodinamics» fich derasats, perfin tanter ils plü derasats prodots da bio.
I’s pudess argumentar cha uschè lönch cha quistas metodas nu chaschunan ningün don, po minchün bain crajer che ch’el voul. Ma da metter aint il listess chaschuot prodots esoterics e prodots propi ecologics discreditescha insè la lavur seriusa e stantusa dals paurs da bio. Cun quai nu’s faja sgüra ningün bun servezzan a la protecziun da la natüra chi dovress urgiaintamaing masüras plü effectivas.
Pel vin quinta a la fin la qualità. Schi’s sainta ch’el es ün pa greiv, nun ha quai da chefar cun gravitaziun e milligals, mobain cun grads d’Oechsle. Ma quai es ün’otra istorgia. Ils movimaints chaschunats da la forza da la glüna sun massa flaivels per tils sentir, ed id es plütost il guot daplü dal bun vin chi’ns fa sbaluonzchar. – Bunas festas!
Gust da leger dapli?