Abolir la renta da «grazia fitg»

Tgi che sesa en la regenza grischuna gudogna bain. En connex cun la votaziun chantunala vegn colportada la cifra da 270 000 francs l’onn. Quai è endretg uschia. Nagin na metta seriusamain en dumonda quella paja per ina regenta u in regent: Els han blera lavur, blera responsabladad, blers termins, blers emploiads e bler en testa. Tgi che sesa pia 10 – 12 onns en la Regenza – sco quasi tut ils cussegliers guvernativs dals davos onns (da Reto Mengiardi fin a Christian Rathgeb), quel u quella ha gudagnà totalmain var 3 milliuns francs en ses temp d’uffizi. Cun quels raps sa laschi far insatge, per exempel reservas per il temp suenter l’uffizi.

Ina renta per vita duranta, ma er ina renta limitada sin trais onns da circa 100 000 francs n’è perquai betg da giustifitgar. Bainchapì, quella pensiun vegn garantida, er sche l’anteriur regent gudogna dasperas anc var 150 000 francs. En la regulaziun actuala cun la pensiun a vita duranta survegn l’anteriur regent quell’indemnisaziun da var 100 000 francs perfin, sch’el u ella è en la vegliadetgna da pensiun e retira dasperas anc sias pensiuns normalas (AVS e cassa da pensiun u anc auters raps da provediment). Silmain quel «grazia fitg» – per uschè da dir la pensiun durant la pensiun – stritga era la cuntraproposta dal Cussegl grond. 

Tar questa votaziun èsi però da preferir l’iniziativa da la PPS che stritga tut. Savens vegn argumentà en la campagna da votaziun ch’ina renta transitorica (cuntrapro­posta) possia garantir l’independenza dal regent durant il temp d’uffizi. La ponderaziun davostiers: In/a regent/a possia agir e decider uschia, senza stuair prender resguard sin in futur patrun da lavur. Ma quella ponderaziun è in’illusiun! Ella idealisescha il caracter independent da l’uffizi. Ils tschintg commembers da la regenza grischuna èn suttamess di per di a squitschs ed interess. Tuttas e tuts han in’atgna preistorgia cun agens champs da lavur ed atgnas predisposiziuns. Quai è bun uschia. Quella diversitad d’opiniuns è in premissa ideala per il cumbat d’ideas. Propi independent n’è betg olma da carstgaun. E tuttina è mintga regenta e regent obligà da trair sias decisiuns en moda uschè objectiva, transparenta e gista sco mo pussaivel – independent dad ina renta futura u betg.

Dain in sguard enavos: La vista per ina futura renta a vita duranta n’ha betg impedì plirs regents dals davos onns da surpigliar, malapaina bandunà la regenza, divers mandats e jobs interessants. Eran quels cussegliers guvernativs pia avunda independents durant lur uffizi? Era la cuntraproposta – che sventulescha uschè ferm la bandiera da l’independenza – na prevesa nagin temp da carenza, vul dir ch’ina cussegliera guvernativa che sorta dal gremi stuess spetgar trais onns avant che surpigliar in post lucrativ. Malapaina or da l’uffizi èn tuttas e tuts «libers Svizzers»! In na dat nagin’obligaziun da laschar la detta dad in job interessant. – Pia, da vulair garantir l’independenza guvernamentala cun ina renta è bain ina bella frasa. Ma betg dapli. Cun la realitad ha quai da far pauc.

Tgi che vegn elegì en ina regenza grischuna ha speranza bunas cumpetenzas en plirs champs. Ina tala persuna na vegn betg ad avair fadia da chattar ina lavur suenter il temp d’uffizi. Anzi, quellas persunas sortan da la regenza bain decoradas – cun bler’experientscha, cun ina rait da contacts immensa, cun in bun renum e cun bler savair davart ils mulins politics-administrativs. Tgi che s’annunzia cun in tal attestat per ina lavur, quel u quella ha aifer paucas uras in nov job, p.ex. tar la Banca naziunala svizra (Barbara Janom Steiner), tar la Viafier retica (Mario Cavigelli) u en il Cussegl dals chantuns (Martin Schmid e Stefan Engler). L’experientscha dals davos onns cumprova cler e net: Ina renta guvernamentala a vita duranta ubain mo da trais onns na dovri betg! Tgi ch’è stà en la regenza grischuna n’ha betg da basegn da quel «grazia fitg», gnanc dad in «grazia fitg» da trais onns.