Analisau dogmas e discutau schanzas a Laax

Ei drovi vuschs criticas che provocheschien, quei gidi da sesviluppar communablamein e d’encurir sligiaziuns, ha Marion Hilber-Aeppli getg duront il discuors da vendergis a Laax. Enteifer la Baselgia catolica grischuna eis ella responsabla per l’instrucziun da religiun. Lezza ei lu era ina pulita sfida. Marion Hilber, ensemen cun sora Monika Hüppi, dalla cuminonza dallas soras dominicanas da Glion, e Claude Bachmann, teolog ed assistent scientific alla Scol’aulta da teologia da Cuera, sco era gl’uestg da Cuera, Joseph Maria Bonnemain, ein sesi sil podi ell’aula dalla casa da scola. Igl ei stada la davosa part dil giubileum da 500 onns pleiv da Laax. Culla commemoraziun han ins buca mo vuliu seregurdar dils fatgs historics mobein era analisar la situaziun actuala malsegira e fleivla dalla cardientscha cristiana en Surselva.

Als affons mauncan exempels

Mariano Tschuor ha moderau la sera. La novitad dalla claustra dallas soras dominicanas da Glion ha el buca tematisau. El e sora Monika Hüppi fan part dil cussegl da fundaziun, il gremi strategic-directiv da quella cuminonza religiusa. En ina suletta construcziun han els mess el clar all’entschatta che la vendita dalla casa materna seigi ina da pliras opziuns ch’ins vegni a discutar. El center dil podi a Laax ein perencunter stai l’indifferenza en damondas dalla cardientscha e las baselgias vitas.

L’indifferenza semanifestescha en ina sbuada generala. Sper quell’analisa ha il podi vuliu porscher la pusseivladad da mirar egl avegnir. L’instrucziun da religiun ei in liug, nua ch’ins sa prender ils affons pil maun. La lavur dalla catecheta e dil catechet ei tonaton ina pulita sfida. Ozilgi mauncan als affons e giuvenils pilpli exempels d’ina educaziun cristiana. Il rom religiun ei daventaus in lateral che vegn mess plitost a cantun. «L’instrucziun da religiun ei essenziala. Cun quella havein nus la schanza dad ir encunter als giuvenils, da motivar ed intimar els per damondas dalla veta», ha gl’uestg da Cuera Joseph Maria Bonnemain puntuau.

Ei drova perseveronza

Tenor uestg Bonnemain ha il carstgaun tuttavia buca piars l’encarschadetgna per la verdad, pil bi e per la harmonia. Ei seigi petgas dalla cardientscha, ha Joseph Maria Bonnemain getg, e quei detti speronza ad el, ei resti d’esser humiliteivels e d’ir encunter als carstgauns. Era il teolog e spiritual da festivals Claude Bachmann crei el potenzial positiv dil carstgaun ed en ina preschientscha divina. Marion Hilber ha confermau che gest affons seigien aviarts per damondas emoziunalas e dalla veta. Ei drovi perseveronza, pazienzia ed empatia, ha ella puntuau.

Al podi ha il moderatur Mariano Tschuor giu la rolla digl «advocatus diaboli». El ha provocau e tschentau sapientivamein damondas criticas. Per exempel: «Han ils carstgauns vulviu il dies alla Baselgia? Ni ha la Baselgia vulviu il dies als carstgauns?» – «La Baselgia – quei ein ils carstgauns, nus essan e restein frars e soras en Cristus», ha gl’uestg replicau. Ir en baselgia la dumengia seigi buc ina obligaziun, dueigi denton esser in basegn dil carstgaun cristian, eis el perschuadius. Las baselgias vitas ein in indezi d’ina midada socio-religiusa. La Baselgia populara ei era carschida tras dictats. Quei fatg ha ina persuna ord gl’auditori mess sil punct: «Da miu temps era la baselgia in camond absolut. Ins fageva in puccau mortal, sch’ins mava la dumengia buc en baselgia. Culla schliata cunscienzia e gl’uffiern han ins smanatschau nus ad in cuntin.»

Constataziun encuraschonta

Enviers quei ha sora Monika Hüppi rendiu attent che bia glieud enqueri aunc oz la cuminonza e drovi quella. «Ina cuminonza cartenta ei sco ina famiglia.» Analisar la situaziun, sco quei ch’il podi da discussiun ha fatg, sa far effect. Aschia sa ina discussiun animada mussar ina via a sligiaziuns. Per la damonda centrala, schebein la cardientscha cristiana hagi aunc in avegnir en Surselva, ha il podi buc anflau talas. In votum ord gl’auditori ha denton muentau ils presents: «Il lungatg liturgic en baselgia vegn buca pli capius. Nus adurein e fagein oraziun en in lungatg vegl ch’ins stuess reveder. Cheu constatesch’jeu in grond e gries problem da nossa Baselgia.»

Era il celibat e la munconza da spirituals ellas pleivs dalla Surselva ei stau in tema dalla sera. En connex cul celibat – che lubescha mo ad umens da vegnir ordinai sco sacerdots – ha gl’uestg diocesan tradiu ina constataziun encuraschonta: «Il celibat ei buca in dogma dalla Baselgia catolica. Dapi tschentaners eis ei bein ina tradiziun, quella savess’ins sligiar enteifer cuort temps.» El ha denton puntuau enzatgei auter: Cun ordinar sacerdotas vegnessien ins buc a saver sligiar ils problems ch’ils carstgauns ellas tiaras beinstontas hagien culla Baselgia cristiana.