Engiadina

Da Berna a Cuira: 50 000 fotografias fan midada

Durant ils onns 1960 ha il Museum da communicaziun a Berna survegnì in relasch da radund 50 000 fotografias, dias e plattas da vaider da la Stamparia engiadinaisa (Engadin Press). Uss, radund 60 onns pli tard è questa documentaziun fotografica vegnida surdada a la Fundaziun Grischuna per la fotografia a Cuira.

parter

Ina charrotscha da chavals tranter Samedan e Bever, l’hotel Castell a Zuoz cun in bogn avert ed ina gruppa dad alpinists sper ina sfessa sin il glatscher dal Morteratsch. Tut quests motivs – sa chapescha en nair ed alv – appartegnan a fotografias dal relasch da la famiglia Tanner. Avant radund 60 onns aveva in administratur dal relasch, pli co facil da la famiglia Tanner, surdà al Museum da communicaziun a Berna (da lez temp anc Museum svizzer da la PTT) in stgazi cun radund 50 000 objects. Dias, plattas da vaider e mappas cun ina grossezza da 10 fin 15 centimeters plainas cun fotografias, oriundamain da la Stamparia engiadinaisa (Engadin Press) (guarda box).

Quai raquinta Johannes Sauter, il responsabel per las collecziuns dal Museum da communicaziun a Berna. Pertge ch’il museum svizzer da la PTT aveva surtut da quel temp quest relasch, suppona Johannes Sauter be: «Quest relasch cumpigliava bleras fotografias cun motivs da la posta, charrotschas da posta, pals e lingias da telefon.» Durant ils ultims onns è uss quest relasch vegnì cataloghisà e digitalisà.

In stgazi emblidà

Durant blers onns è quest relasch ensemen cun in mez milliun auters objects simplamain stà deponì en il magasin dal Museum da communicaziun a Berna. «Enfin ch’ils responsabels dal museum han cumenzà ad inventarisar e far urden cun tut la collecziun», raquinta Johannes Sauter. L’onn 2019 ha il Museum da communicaziun survegnì l’incumbensa e raps da la Posta e da la Swisscom per il project che sa numna ODIL (out of the dark into the light). E quest project prevesa che tut las fotografias da l’inventar dal museum vegnian examinadas, valitadas, cataloghisadas e digitalisadas entaifer diesch onns. «Durant l’emprima fasa dal project, cura che nus avain empruvà da survegnir la survista e savair insumma nua cumenzar cun questa lavur, avain nus puspè scuvert il relasch da la Stamparia engiadinaisa», raquinta Johannes Sauter.

Incumbensa: cataloghisar e digitalisar cultura ed istorgia

Suenter ch’els hajan chavà ora puspè tut questas fotografias da la Stamparia engiadinaisa saja l’emprima dumonda stada: Co va quai a prà cun noss museum? «Nus avain en noss museum numnadamain ina massa chaussas da la PTT e da la Posta, pia tut da quai che ha da far cun transport da rauba, da persunas e transport dad infurmaziuns, ma era la tecnologia. La PTT vuleva da ses temp adina avair documentà tut ils process e las lavur che vegnivan fatgas per metter ad ir ina nova tecnologia. Quellas fotografias vegnivan alura era duvradas per far reclama», raquinta Johannes Sauter.

Plinavant saja natiralmain era la branscha dal turissem in aspect che haja da far cun communicaziun, quinta Johannes Sauter, sco er ina massa purtrets da persunas. Cunquai ch’ils responsabels dal museum n’han betg mo l’incumbensa da cataloghisar e digitalisar las fotografias, mabain era da scuvrir las infurmaziuns che appartegnan tar quests objects documentads, han els svelt badà che tut quest relasch da la Stamparia engiadinaisa è fitg local. I sa tracta bunamain be dad objects fotografads en il Grischun. «Per nus a Berna era perquai svelt cler, che quest relasch stoppia puspè turnar enavos en il Grischun. Nus essan lura casualmain vegnids en contact cun la Fundaziun grischuna per la fotografia», raquinta Johannes Sauter da la lavur che ses antecessur en quel post aveva fatg.

Sche 50 000 objects fan midada

Enfin che questa surdada haja però pudì vegnir organisada, saja il contact tranter Berna e la Fundaziun grischuna per la fotografia a Cuira sa durmentada anc ina giada. «L’onn passà sun jau s’inscuntrà cun Pascal Werner, il directur da la Fundaziun grischuna per fotografia, ad ina dieta. Nus avain scuvert che la fundaziun ha probablamain pliras copias da fotografias che nus avain en original. Nus essan lura sa cunvegnids che la fundaziun surprenda il relasch da la Stamparia engiadinaisa.»

I na saja lura insumma betg uschia ch’els da Berna hajan vulì vegnir liber uschè svelt sco pussaivel da quest relasch, accentuescha Johannes Sauter. «Quest relasch è bler memia interessant, ma en el Grischun datti probablamain persunas che san dir insatge sur da quai che las fotografias mussan. Perquai fai absolutamain senn da laschar turnar a chasa quests objects.» Quella surdada saja ina buna chaussa perquai che la Fundaziun grischuna per la fotografia lavuria tenor sumegliants principis pertutgant la qualitad da l’elavuraziun e digitalisaziun da las fotografias sco il Museum da communicaziun a Berna.

In viadi bain organisà

10 000 purtrets, 3000 cartulinas, 25 ​000 fotografias da cuntradas ed animals e 3000 films rullads na pon ins betg simplamain pachetar en ina chista e metter sin posta. Pascal Werner è viagià pliras giadas a Berna ed ensemen hajan els stimà quantas chistas ch’i dovria e co che tut possia vegnir pachetà en professiunalmain senza ch’i dettia donns. Lura ha il relasch pudì vegnir transportà a Cuira l’entschatta da quest onn.

Ma tgi che craja uss che la lavur saja fatga cun quai, quel sa sbaglia. A Cuira en la Fundaziun grischuna per la fotografia ha cuntinuà la lavur da visualisar, cataloghisar e digitalisar. Ed a Berna chattan las collavuraturas ed ils collavuraturs da Johannes Sauter adina puspè ina cartulina u ina fotografia che appartegna al relasch da la Stamparia engiadinaisa. Tut quai vegn rimnà en ina chista e da temp en temp tramess vinavant a Cuira.

Tgi che vul savair dapli da quest relasch e las fotografias da la Stamparia engiadinaisa po tadlar enturn Nadal la Marella dad RTR da Romana Costa ed ir quest onn che vegn a guardar l’exposiziun planisada cun fotografias or dal relasch en il Museum retic a Cuira.