«Memia simpel» u «endretg»
100 000 suttascripziuns dovri per ina iniziativa populara. Dapi il 1977 è il dumber restà il medem, malgrà che la populaziun svizra è creschida dapi lura da 6 sin 9 milliuns abitants. Fissi d’augmentar las suttascripziuns? Trais parlamentaris respundan.
Èn ellas insumma anc popularas, las iniziativas popularas? La fin d’emna passada han gist duas iniziativas subì ina refusa vehementa a l’urna. Be var 16 % dals votants e da las votantas han demussà simpatia per l’iniziativa da service-citoyen. E sin radund 22 % GEA è vegnida l’iniziativa per ina taglia d’ierta.
Questas duas iniziativas n’è pia betg stadas fitg popularas. Vai forsa memia tgunsch da rimnar las 100 000 suttascripziuns ch’i basegna. Stuess ins augmentar il quorum? La finala custan las iniziativas temp e daners: Ellas ston vegnir tractadas en il parlament avant ch’ellas vegnan a l’urna. Trais parlamentaris dal Grischun han dà respostas a l’ur da la sessiun d’enviern da las chombras federalas.
Martin Schmid è persuenter
Gia dapi decennis saja questa dumonda sin maisa, di Martin Schmid, cusseglier dals chantuns. La populaziun saja creschida a moda considerabla, ma il dumber da suttascripziuns saja restà il medem. En il parlament haja dà gia pliras emprovas d’augmentar il quorum, ma las emprovas n’hajan mai chattà ina maioritad.
«Sch’i dess ina nova proposta, la sustegness jau», di il politicher da la PLD. «Ozendi èsi memia simpel dad inoltrar ina iniziativa populara.» Quai blocheschia era il manaschi parlamentar, sche las duas chombras federalas stoppian trasora tractar tantas iniziativas. Ed el agiunta: «Las iniziativas èn in instrument direct-democratic che na vegn betg restrenschì, sch’ins augmenta il dumber da suttascripziuns.»
Encunter dad engrevgiar
D’auter avis èn ils dus cussegliers naziunals Jon Pult e Roman Hug. «Per il solit vulan quella glieud augmentar il quorum che na fan sezs mai iniziativas – cunzunt glieud dal center politic», di Roman Hug da la PPS. «Jau chat che iniziativas popularas sajan in enorm impurtant dretg dal pievel ch’ins na duess betg engrevgiar.»
Era per las iniziativas da l’ultima fin d’emna sajan vegnidas inoltradas 100 000 suttascripziuns, di Roman Hug. «Igl è endretg ch’igl è vegnì votà surlonder, ma era gist ch’ellas èn vegnidas refusadas cleramain.»
Il fatg che duas iniziativas hajan cuntanschì in nausch resultat, na possia betg esser in argument per augmentar il dumber da suttascripziuns, di Jon Pult da la PS: «Igl è ina discussiun interessanta academica. Ma ins na vegn segir betg dad augmentar il dumber da suttascripziuns. Per gliez duvrassi ina votaziun dal pievel ed il pievel na sa lascha segir betg prender davent dretgs populars.»
Il dretg d’iniziativa è francà en la constituziun. Per abolir u midar il dretg d’iniziativa duvrassi in «gea dubel», vul dir, il consentiment da votants e votantas ed anc dals chantuns.
35 iniziativas sin rucca
Da preschent vegnan rimnadas suttascripziuns per 13 iniziativas. Set iniziativas èn pendentas tar il Cussegl federal e 12 en il parlament federal. Trais iniziativas stattan curt avant la votaziun.
Gust da leger dapli?