Üna plüvalur per l’attractività dal lö e’l barat tanter las generaziuns

La decisiun in radunanza cumünala als 24 november 2025 es statta clera: Cun 72 cunter 9 vuschs han las votantas e’ls votants dit SCHI a la finanziaziun per fabrichar üna nouva canorta a Scuol. Quella cuosta totalmaing 2,9 milliuns francs. La realisaziun es previsa cun investiziuns in duos etappas. L’on chi vain investischa il cumün 1,5 milliuns francs, l’on 2027 amo üna jada 1,4 milliuns francs.

Perche cha’l cumün surpiglia insomma quella incumbenza, declera Fadri Häfner, suprastant respunsabel per scoulas, fats socials e sandà, seguaintamaing: «Il cumün nun ha insè ün oblig da metter a disposiziun üna canorta. Ma el ha üna respunsabiltà da promouver l’attractività dal lö e da mantegner üna tscherta infrastructura. Scha nus lain attrar famiglias illa regiun, esa in nos interess d’avair eir üna canorta in cumün.»

Intant cha’l cumün surpiglia ils cuosts da fabrica, nun es el però partecipà directamaing vi da la gestiun da la canorta. Quella as stess portar finanzialmaing svess e vain surtutta da la società Chüra d’uffants Engiadina Bassa, chi piglia perquai a fit il nouv stabilimaint dal cumün. «Pel cumün nu stessan succeder oters cuosts cun gestiunar la canorta cur cha’l stabilimaint es fabrichà», disch il suprastant.

Restricziuns al lö actual da la canorta

Cha’l proget saja ün inrichimaint pel cumün da Scuol, üna situaziun win-win. Quai disch Margreet Groot, suprastanta da la società Chüra d’uffants Engiadina Bassa. «Eu sper cha nus pudain cumanzar quista prümavaira culla fabrica, il plü tard la stà 2027 lessna far müdada.»

Intant chüra la società ils uffants amo illa canorta Villa Milla chi’s rechatta illa chasa central, sper la chasa da scoula e tanter l’uffizi da fabrica e l’ufficina da l’Energia Engiadina. «Quai ha uossa funcziunà ils ultims desch ons tant inavant», disch Margreet Groot, «ma i nun es ün lö optimal.»

D’üna vart es il spazi là magara limità. El spordscha lö per la chüra da maximalmaing var 15 uffants. «La chadafö es plütöst pitschna, schi’s voul cuschinar il giantar pels uffants», descriva Margreet Groot la situaziun, «ed i manca ün spazi separà pel persunal.» Lapro vain cha la Villa Milla es ragiundschibla be via üna s-chala da metal, cun quai ch’ella as rechatta i’l prüm plan – üna sfida quotidiana, schi s’es in gir cun uffants pitschens e cun charrozzas.

Da tschella vart es vairamaing eir cler cha la canorta nun ha là ingün futur a lunga vista: Scha’l proget «Scoula Scuol+» vain ünsacura realisà sco previs, vain la chasa central inamöd sbodada per far lö al nouv stabilimaint da la scoulina. «Cun fabrichar üna nouva canorta vaina uossa eir la schanza d’optimar tuot quists aspets per la chüra d’uffants», disch la suprastanta.

Tenor ils bsögns da la cliantella

Fabrichada vain quella nouva canorta sün üna parcella dal Center da Sandà Engiadina Bassa (CSEB), güst sper la dmura d’attempats Chasa Puntota. «Quel lö es tenor nus optimal», disch Fadri Häfner, «perquai ch’el es ragiundschibel directamaing dal sviamaint eir per persunas d’otras fracziuns o eir d’oters cumüns chi mainan lur uffants in canorta.»

Cul nouv stabilimaint as redublescha eir la capacità, la canorta es concepida uschea chi’s pudess chürar là fin a 30 uffants sün duos plans: Suotvart sun installats ils indrizs tecnics, üna stanza da persunal, üna stanza per lavar ed üna plazza da giovar cuverta chi pussibiltescha d’ir a l’ajer frais-ch eir pro trid’ora.

Il plan survart es drizzà aint cun duos grondas stanzas da giovar, duos stanzas da durmir, stanzas per far süt ils uffants ed üna chadafö centrala. «Tuot es ragiundschibel sainza barrieras», disch Margreet Groot «e tuot es concepi modularmaing, uschea chi’s po adüna adattar il spazi tenor ils bsögns actuals, tuot tenor quantità d’uffants e tuot tenor activitats planisadas.»      

Barat tanter instituziuns e generaziuns

Il nouv lö da la canorta spordscha sper tuot quels aspets amo ün oter avantag: «Là pudaina instradar eir ün barat tanter las generaziuns, tanter uffants pitschens e glieud attempada», disch Fadri Häfner. Alch chi accentueschan unisono eir Margreet Groot da la Chüra d’uffants Engiadina Bassa e Rebekka Hansmann dal CSEB: «Id es in nos interess da drivir la chasa d’attempats per uffants», disch la directura da la chüra d’attempats. «Las experienzas in otras instituziuns chi lavuran in möd intergeneraziunal muossan cha’l plaschair e la serenità dals uffants han ün effet positiv sül bainstar da persunas attempadas. Ed ils inscunters cun uffants sun üna variaziun bainvgnüda i’l minchadi da nossas abitantas e da noss abitants.»

Chantar insembel, cuschinar insembel, zambriar insembel – quai sun ideas cha las persunas invoutas nomnan sco exaimpels pel barat tanter las generaziuns. «Ma quai as sto pür amo muossar in che möd cha quai sarà lura pussibel», disch Margreet Groot. E Rebekka Hansmann agiundscha: «Nus organisaran il barat cun intenziun ed in möd dosà. Id es important cha nus nu surdumandain las persunas attempadas ed ils uffants – e chi detta adüna per tuottas duos generaziuns eir pussibiltats da’s retrar.»

Realisar insembel ün üert d’inscunter

Intant exista eir fingià l’idea da crear insembel suot la Chasa Puntota ün üert d’inscunter – ün areal chi piglia resguard süls giavüschs e bsögns da las attempadas e’ls attempats, sco eir sün quels dals uffants, ün areal accessibel cul rollatur e cun sopcha cun roudas sco eir culla charrozza d’uffants. «Nus vain aposta amo spettà culla realisaziun da quel prà suot nossa chasa pervi dal proget da la canorta ed ans allegrain uossa da far quai insembel culla canorta», disch Rebekka Hansmann. «I’s pudess là per exaimpel metter ad ir üna sablunera, bankins ed ün pavigliun per leger», s’imaginescha Margreet Groot. Ma quai nun es amo concret e neir na part dal proget actual, davart quel cha’l suveran ha güsta decis.

Ün zich plü concreta es intant fingià ün’otra ponderaziun – quella d’üna collavuraziun sur ils cunfins dal cumün oura. «Per quella glieud chi vain da Zernez o da Valsot a lavurar quia a Scuol es quai sgüra eir üna sporta interessanta», suppuona Fadri Häfner. El conferma chi detta l’idea da collavurar sur plüs cumüns oura, e ch’als 22 schner 2026 haja lö ün inscunter cun tschels cumüns d’Engiadina Bassa per discutar las pussibiltats.