Parc Ela Trek

«Il viandar è mia pli gronda passiun»

Durant onns ha Irene Schular lavurà vi dal Parc Ela Trek. Cun l’avertura l’onn 2023 ha il project cuntanschì in punct culminant, ma betg sia fin. Irene Schuler ha entant era scrit in cudesch accumpagnant per questa senda – «Die Alpen am Parc Ela Trek». Gia avant la vernissascha dals 11 da december 2025 ha la FMR discurrì cun l’autura davart «sias» sendas, «sias» alps e ses cudesch.

parter

Dapi var trais onns maina ina senda da viandar a lunga distanza tras pastgiras alpinas e sur pass dal Parc Ela, l’uschenumnà Parc Ela Trek. Cun l’avertura da la senda e tschintg novs alloschis l’onn 2023 ha il project cuntanschì in punct culminant, ma terminà n’è quel entant anc betg. Singuls projects parzials e novitads (guarda box) duain cumplettar la purschida ils proxims onns, sco apunta il cudesch «Die Alpen am Parc Ela Trek» dad Irene Schuler. Quel preschenta l’autura e sviluppadra dal Parc Ela Trek gievgia, ils 11 da december 2025, en la Sala Segantini a Savognin. La FMR ha entant gia ordavant discurrì cun Irene Schuler davart «sias» sendas, «sias» alps e sa chapescha davart ses cudesch.

FMR: Irene Schuler, Vus essas per uschè da dir la mamma dal Parc Ela Trek. Co èsi insumma sa dà che Vus avais dastgà sviluppar quel?

Irene Schuler: Quai è franc d’engraziar a las experientschas ch’jau hai dastgà far cun sviluppar la Senda dals Gualsers. Jau sun pia vegnida contactada dal Parc Ela per elavurar ina nova senda. In’idea devi dentant gia cun la Veia Parc Ela. Ma quella n’era betg propi congruenta cun pliras etappas en la val. Sco emprim hai jau dentant gì l’incumbensa da visitar las alps per sclerir, en tge furma ch’il Parc Ela las pudess sustegnair. Da quai è l’idea d’in agroturissem naschida ed era la basa per il Parc Ela Trek.

Ma plinavant dovri probablamain er ina gronda passiun per il viandar en la muntogna. Danunder vegn quella tar Vus, che essas gea oriundamain da Winterthur?

Gea, il viandar è mia pli gronda passiun. Quella hai jau survegnì da mia famiglia. Nus essan adina stads a S. Antönia durant las vacanzas d’enviern e da là hai jau la fascinaziun per las regiuns muntagnardas ed era chattà la passiun per il viandar.

Tar il Parc Ela Trek ed er il nov cudesch vai dentant per dapli che mo il viandar?

Gea, igl è impurtant per mai ch’ins na giaja betg simplamain sco tschorv tras la cuntrada. Ins duai vesair ed era chapir la muntada da la regiun. E quella savida da basa furnescha il nov cudesch.

En quest cas è il focus sin las alps. Co avais Vus ramassà la savida necessaria?

Jau hai contactà mintg’alp che sa chatta sin la ruta dal Parc Ela Trek, vul dir ils u las chaus d’alp. Tras ils discurs hai jau alura survegnì ulteriurs contacts. Ed uschiglio m’ha er autra glieud sustegnì, sco Wolfang Schutz che ha contribuì cun sia savida istorica als purtrets da diversas alps.

Tge vegn ina lectura viandanta u in lectur viandant pia concret a savair grazia al cudesch?

La part principala èn ils purtrets curts da 25 alps. Quels cumpiglian las infurmaziuns da basa sco possessuras e possessurs, grondezza e surfatscha da las alps. Las descripziuns da quellas han entant differents focus. Quai po esser la lavur da la pastriglia u la vista dal chau d’alp u da puras e puras. Uschia cuntegna il cudesch differents temas e porscha la finala in’idea pli u main cumpletta da la vita d’alp.

È quai era per Vus stà per part insatge nov?

Gea, jau hai emprendì uschè bler ch’i tanschess per in segund cudesch (ri). Ma igl è propi stà interessant da pudair sa far da nov in’idea da tut questas sfidas da l’economia alpestra. Quella è per l’ina enorm impurtanta per l’agricultura da muntogna en general, ma da l’autra vart è quella lavur er ina chaussa dal cor. E quai pudain nus mussar cun il cudesch «Die Alpen am Parc Ela Trek».

In da plirs projects parzials

La vernissascha dal cudesch «Die Alpen am Parc Ela Trek» dad Irene Schuler ha lieu ils 11 da december 2025 a las 20.00 en la Sala Segantini a Savognin. A quella participeschan ultra da l’autura era Risch Tscharner e Wolfgang Schutz, ils quals han contribuì lur savida davart las alps per crear quest cudesch.

Per Irene Schuler è la vernissascha entant be la finiziun dad in project parzial. Ella lavura gia dapi onns a la lunga vi da quest project per il svilup regiunal ed ha concepì e sviluppà il Parc Ela Trek. Ella è per uschè da dir la mamma da questa senda a lunga distanza che vegn ad avair a partir da proxim onn in’etappa dapli.

La 18avla cun in pau retard

Sco che Irene Schuler ha explitgà, fiss quai gia stà planisà a partir da l’entschatta, ma: «Nus avevan planisà oriundamain in’etappa cun pernottaziun sin l’Alp Sanaspas. Cunquai che quella purschida è vegnida abolida, avain nus stuì reducir il Parc Ela Trek a 17 etappas.» Entant han ins dentant chattà ina schliaziun, numnadamain la chamona Aclas Dafora che avra proxima stad sias portas. La 18avla etappa suonda pia tuttina anc, dentant cun in pitschen retard.

Quai n’è tuttina betg la suletta novitad, sco che Irene Schuler ha explitgà: «Tobias Stöckli sviluppescha plinavant in project parzial en il rom da la sensibilisaziun per il spazi natiral ed alpin. En connex cun quel vegn’ins a pudair emprender ad enconuscher il spazi da viver da la flora e fauna.» Il project «Parc Ela Trek» vegn pia anc cumplettà, eventualmain cun in ulteriur cudesch. Terminà vegnia il project alura l’avrigl 2027, uschia Irene Schuler.

L’autura dal nov cudesch ha entant era fatg savair ch’i dettia en pli gia plirs inscunters alpins auditivs (tud. «Alphörerlebnisse») che cumpletteschan l’experientscha dal Parc Ela Trek. Quels sajan il mument disponibels be per tudestg, ma ins als veglia era translatar per rumantsch, sch’ins chatta avunda sustegn finanzial.

Ina viandanta multifara

Ins po pia constatar ch’il project Parc Ela Trek è cun tut ses roms supplementars bain ina chaussa multifara – gist sco ch’igl è era sia sviluppadra. Irene Schuler ha numnadamain fatg ina carriera zunt interessanta. Oriundamain ha ella numnadamain fatg ina scolaziun sco librarista, è dentant sa decidida da professiunalisar sia gronda passiun: en il Tessin ha ella fatg la furmaziun da manadra da turas. «Ina professiun finanzialmain modesta», ha ella ditg envers la FMR.

Silsuenter ha la viandanta da professiun alura studegià geografia e creà sco lavur da diplom la Senda dals Gualsers. En pli è ella pia er autura e gida ses um sin il bainpuril a Seewis. Sia activitad professiunala principala saja dentant la co-direcziun dal project per il svilup regiunal Parc Ela Trek cun Nicole Kayser. (vit/fmr)

Las infurmaziuns correspundentas èn disponiblas sin www.parc-ela-trek.ch.

En quel tematisais Vus era las sfidas climaticas. Quant plaz prenda quest tema?

Tut en tut èsi in tema marginal, ma igl è preschent. Quai sentan ins numnadamain er en ils discurs cun responsablas e responsabels da las alps. Els han gia stuì prender mesiras pervia da la midada climatica, per exempel en connex cun il provediment d’aua, vias sbuvadas u stads pli sitgas.

Sper las midadas climaticas hai probablamain era dà midadas tar las viandantas ed ils viandants sezs. Avais Vus remartgà ina midada tar la clientella?

Gea, i dat franc differentas gruppas e tips da viandants e viandantas. Il public en mira dal Parc Ela è en mintga cas la glieud che s’interessa era per la muntogna sco center da vita e lieu da lavur sco era per la cultura, la tradiziun e l’ambient. Ma en general è il viandar sco passatemp bain sa derasà dapli dapi la pandemia da corona. Ed i para era d’avair dapli glieud che va a viandar cun la finamira da far sport da prestaziun, pia in pau sco il trailrunning. Quellas persunas prendan alura, sche insaco pussibel, duas etappas en ina. Il conturn n’interessescha alura betg la massa.

Quai è in extrem. Co vesi ora cun tschel? Pia cun la glieud che na sa prepara betg bain?

Il Parc Ela Trek è pretensius areguard la cundiziun, quai zavra gia in pau il graun da la paglia. Ma en general hai franc era dapli glieud che n’ha betg tanta savida davart l’equipament e la preparaziun d’ina viandada. Blers èn dentant era pli precauts e s’infurmeschan per telefon davart las cundiziuns u sendas eventualmain serradas.

E sche quels dumondan: Tgenina è la ruta pli bella dal Parc Ela Trek? Tge è Vossa resposta?

Quai n’è betg gist (ri). Tut las turas èn enorm bellas. Sche jau stuess dentant eleger, alura forsa la tura dal Set – Lunghin – Güglia u quella dal Sertig a Stugl, ma i n’è propi betg simpel da ma decider.