litteratura

Denter tschiel e tiara e pil mintgagi

Dumengia ei stau a Falera la vernissascha d’in cudisch niev. Il tetel «Denter tschiel e tiara» ei buca l’ovra d’ina autura nova mobein seresulta d’ina collaboraziun dad Irena Winzap Schütz cun Jan-Andrea Bernhard e Flurin Cavegn-Tomaschett. Il cudisch cuntegn varga 50 historias per affons.

parter

Da professiun ei Irena Winzap Schütz tgirunza diplomada. La mumma da quater affons ei s’engaschada a Falera duront varga diesch onns pils survetschs divins d’affons. Per quella lavur voluntaria a favur dalla pastoraziun ha ella duvrau cuntinuadamein material didactic, cunzun historias ch’ella ha raquintau als affons. Ils Romontschs ein disai da prender a mauns lectura da lungatg tudestg. Dar vinavon il lungatg-mumma ei, apparentamein, cumbinau cun translatar. Quei ha Irena Winzap Schütz fatg. Cu ella ha dau vinavon siu post era in mantun material serimnau. «Jeu hai grond plascher ch’ina part da quei ei ussa ligiau en fuorma d’in bi cudisch. Quel stat ussa a disposiziun ad auters. Miu grond giavisch ei che quel vegni duvraus e fetschi plascher», ha l’inizianta dil project «Denter tschiel e tiara» manegiau el discuors cun Armin Spescha. Ad el haveva Irena Winzap Schütz mussau gl’ordinatur plein historias ed il meinagestiun da communicaziun.ch ha dau gl’impuls da far in endretg cudisch ordlunder.

Buca mo per affons

Armin Spescha ha involvau il teolog reformau e publicist Jan-Andrea Bernhard da Glion/Strada, lez ei staus promts da surprender l’incarica d’edir il cudisch. Avon in onn ha la lavur da zavrar, coordinar ed organisar entschiet. Alla vernissascha ha Jan-Andrea Bernhard presentau l’ovra ch’ei ussa finida. Na, ei seigi buca in cudisch da messa, ed era buca in cudisch da priedi, ha el rispundiu ina damonda corrispundenta. «Igl ei in cudisch prezius, in cudisch universal, pil mintgagi e per la cardientscha», ha il teolog puntuau. Il cuntegn sedrezzi buca mo als affons, mobein era als carschi, «a nus affons gronds», ha el getg.

Cudischs cun historias per affons dat ei biaras. Denton buca la massa per romontsch. Il senn dil cudisch cun sias varga 200 paginas circumscriva gl’editur Jan-Andrea Bernhard suandontamein: «Ins fa stem che catechetas, persunas d’instrucziun, educaturas ed educaturs enqueran regularmein historias pil diever a caschun da devoziuns, survetschs divins ni fiastas en baselgia, famiglia e scola. Quella largia vul il cudisch serrar». Il cudisch «Denter tschiel e tiara» cuntegn varga 50 historias cuortas che surveschan al scopo.

Historias en treis capetels

Era la teologa catolica Flurina Cavegn-Tomaschett ei stada involvada el project. «Per concepir devoziuns pils pigns ei quei cudisch in arcun prezius. L’idea era denton buca mo d’edir historias, mobein da metter ellas en connex cugl onn ecclesiastic». Aschia ei il product bibliofil repartius en pliras parts. Ell’emprema ein las historias che pertuccan il temps d’advent tochen Tschuncheismas. Ella part B anfl’ins las historias da tschei miez onn dalla Baselgia, igl ei quel da Sontgilcrest tochen Numnasontga e sogn Martin. Aschia includa il cudisch tematicas da Nadal, Buania, Pastgas, el tracta dallas stagiuns e dalla memoria a caras persunas ch’ein buca pli.

Per la vernissascha ha in chor d’affons ad hoc da Falera cantau pliras canzuns ch’els han empriu cun Heidi Casutt-Cathomen. Quella contribuziun alla vernissascha ei s’accordada bein cul messadi dil raquintar historias: Era cun cantar e schar resunar la melodia raquentan carschi ed affons historias.

Affons carezan rituals

Aunc ina tiarza part han ils editurs Irena Winzap Schütz, Jan-Andrea Bernhard e Flurina Cavegn-Tomaschett integrau el cudisch. Il capetel C ha il tetel «Oraziuns e models da liturgia». Mintga part entscheiva dil reminent cun ina introducziun ella tematica. Aschia san ins leger tier la presentaziun dil capetel C che oraziuns seigien ina part dalla cardientscha. Ei seigi sco ina punt che colligi nus cun Diu. Affons carezien rituals e perquei seporschi l’oraziun sco mument fix ella structura dil gi. Naven dil Bab nos, oraziuns per la damaun, per la sera, avon sedurmentar e per recitar avon las tschaveras cumpletteschan las varga 50 historias. Igl ei rituals che ton la confessiun catolica sco la reformada drova en baselgia e famiglia.


Il cudisch «Denter tschiel e tiara» (numra ISBN 978-3-033-10705-2, 216 paginas, numerusas illustraziuns da Barbara Donnarumma) san ins retrer ellas librarias ni empustar direct tier la Fundaziun Anton Cadonau per il romontsch en baselgia ellas valladas renanas. Spediziun: Annalisa Candrian-Bertogg, Via Casut 3, 7152 Sagogn, tel. 081 921 62 08, mail: annalisa.candrian@bluewin.ch